Tâm Linh Vào Đời

Tâm Linh Vào Đời đang xoay quanh chủ đề Thiện - ác và Cứu độ

Vậy xin quý độc giả dành Một Phút Suy Tư về Thiện Ác.

Trong Thông điệp của giáo chủ Biển-Đức, chúng ta có thể khám phá Cái Mới của Đức Tin Kinh Thánh

Đó là Tình yêu của Ngài lại thêm đặc-điểm là có chọn-lựa

Cuối cùng, chúng ta tìm hiểu một chút về Đạo Tâm – một Tôn giáo Tòan cầu.

Tiến sĩ Tâm thần Scott Peck

Một ý nghĩa hoàn mới tiềm tàng trong chương Một Sáng Thế Ký đã xảy đến với tôi khi tôi nhớ lại rằng đầu tiên Thiên Chúa đã tạo nên ánh sáng và Ngài thấy nó tốt đẹp. Và rồi Ngài phân rẽ đất  với nước. Ngài cũng thấy tốt đẹp. Rồi Ngài tiếp tục tạo ra thảo mộc và động vật. Ngài cũng thấy chúng tốt đẹp. Thế rồi Ngài tạo nên con người – giống hình ảnh Ngài.

Như vậy tôi cho rằng động lực làm điều tốt có một cái gì đó liên quan tới mục tiêu của cuộc sáng tạo.

Trái lại, động lực làm điều xấu thì có sức hủy diệt chứ không sáng tạo.

Kết luận: Quyết định lựa chọn giữa tốt và xấu, giữa sáng tạo và hủy diệt là sự lựa chọn của chúng ta. Nói cho cùng chúng ta phải lãnh nhận trách nhiệm và đón nhận những hệ quả của trách nhiệm ấy.

Phạm Hồng Lam chuyển ngữ

9. Trước hết là cái nhìn mới về Thiên-chúa. Trong các nền văn-hoá có liên-hệ với Kinh-thánh, hình-ảnh về Thiên-chúa và các thần-linh, trên căn-bản, không rõ-ràng và đồng-nhất. Hình-ảnh này, trái lại, ngày càng rõ ra với con đường đức tin của Kinh-thánh, qua lời nguyện nền-tảng mang tên Schema của dân Israel: “Hãy nghe, hỡi Israel, Thượng-đế, Chúa của chúng ta, chỉ có một” (Tl 6, 4). Chỉ có một Thiên-chúa, Ngài là đấng tạo thành trời đất và vì thế là Chúa của mọi người. Ở đây xác-định hai điểm có một không hai: Mọi thần-linh khác không phải là Thiên-chúa, và toàn thế-giới chúng ta đang sống là do Thiên-chúa tạo ra, do Thiên-chúa mà có. Dĩ nhiên đâu-đó cũng có những tư-tưởng về sáng-tạo, nhưng chỉ ở đây mới minh-bạch, là chỉ có một Thiênc-húa thật và duy-nhất, chứ không có chúa nào khác, chính Ngài là nguyên-ủy của mọi thực-tại và thực-tại hình-thành do sức mạnh lời tạo-dựng của Ngài. Điều này có nghĩa là thực-tại này mang hình-ảnh Ngài và Ngài yêu nó, bởi chính Ngài muốn có nó, chính Ngài “làm ra” nó. Từ đây xuất-hiện yếu-tố thứ hai: Thiên-chúa này yêu con người. Quyền-lực thần-linh, mà Aristoteles từ đỉnh cao triết-học Hi-lạp đã cố nắm bắt bằng suy-tư, thật ra là đối-tượng của thèm-muốn và của tình yêu cho mọi loài thực-tại: Chỉ vì được thế-giới yêu mình nên thần-linh đó đã cho thế-giới chuyển-động [6]; chính thần-linh này chẳng cần gì cả và cũng chẳng biết yêu, nó chỉ biết được yêu mà thôi. Thiên-chúa độc-nhất mà dân Israel tin, trái lại, biết yêu. Tình yêu của Ngài lại thêm đặc-điểm là có chọn-lựa: Ngài đã chọn Israel trong muôn dân-tộc và yêu nó – dĩ-nhiên với mục-đích để cứu toàn-thể nhân-loại. Tình yêu đó của Chúa có thể gọi được là Eros, và Eros này đồng thời cũng là Agape [7].

Đặc-biệt hai tiên-tri Hôsê và Êzêkiel đã mô-tả mối tình đó của Chúa đối với dân Israel bằng những hình-ảnh thật khêu-gợi: cuộc đính hôn và hôn-nhân. Phá hôn-ước hay làm điếm, do đó, là phục-vụ ngẫu-tượng. Như vậy, tục thờ phồn-thực (cơ quan sinh dục nam – nữ) với việc lạm-dụng Eros, như ta thấy trên đây, đã được đề-cập; và như vậy sự trung-thành của Israel đối với Thiên-chúa của họ cũng đã được nói đến ở đây. Chuyện tình của Chúa đối với Israel hệ-tại thẳm sâu ở chỗ là Ngài đã ban cho Israel luật Thora, nghĩa là đã mở mắt họ để họ thấy được bản-chất thực-sự của con người và đã chỉ cho họ con đường làm người chân-chính. Câu chuyện này hàm-chứa sự-kiện: con người cảm-nhận được mình là người yêu của Thiên-chúa khi sống trung-thành với Thiên-chúa độc-nhất, và khám-phá ra niềm vui nơi chân-lí và công-lí, niềm vui nơi Chúa mà cũng là niềm vui của chính mình: “Ngoài Ngài ra tôi đâu có ai trên trời? Với Ngài, tôi chẳng màng gì dưới đất... Nhưng tôi - hạnh-phúc được ở bên Chúa” (Tv 73 [72], 25. 28).

10. Eros của Chúa đối với con người, như ta đã nói, hẳn là Agape. Không phải chỉ vì nó được ban tặng một cách hoàn-toàn tự-do và vô điều-kiện, nhưng cả vì nó là tình yêu tha-thứ. Đặc-biệt Hôsê chỉ cho ta thấy chiều-kích Agape, vượt xa khía-cạnh nhưng-không trong tình Chúa, đối với con người. Israel đã “ngoại-tình”, xé bỏ kết-ước; Lẽ ra Chúa phải xét-xử và phụ-rẫy nó. Nhưng cũng từ đây Chúa cho ta thấy Ngài là Chúa chứ không phải là một phàm-nhân: “Làm sao ta nỡ bỏ ngươi, hỡi Êphraim, làm sao ta nỡ thí ngươi, hỡi Israel?...Lòng ta chống lại ta, lòng thương-hại sôi lên. Ta không nổi giận và sẽ không huỷ-diệt Ephraim. Bởi ta là Thiên-chúa, không phải là phàm-nhân, là đấng thánh ở giữa ngươi” (Ho 11, 8-9). Tình yêu nồng-nàn của Chúa đối với dân Ngài - đối với con người - đồng thời là tình yêu tha-thứ. Nó quá lớn đến nỗi Chúa phải chống lại chính mình, tình yêu Ngài phải chống lại công-lí của Ngài. Ở đây, kitô-hữu thoáng thấy bí-mật của thánh-giá hé mở: Thiên-chúa yêu con người đến đỗi chính Ngài đã nhập thế làm người, đi theo con người đến chết và với cách đó Ngài đã giao-hoà công-lí lại với tình yêu. 

Điểm lạ trên bình-diện triết-học và lịch-sử tôn-giáo về cái nhìn Kinh-thánh trên đây là, một mặt,  có thể nói chúng ta đứng trước một Thiên-chúa rất ư siêu-hình: Ngài là nguyên-uỷ của mọi thực-tại; nhưng nguyên-ủy sáng-tạo này - Lời, Lí-trí - đồng thời cũng là một tình-nhân với con tim đam-mê. Đó là Eros thăng-hoa tới tột-đỉnh, đồng thời đã được gội sạch đến mức hoà tan vào Agape. Từ đó ta có thể hiểu rằng, khi nhận Diệu-ca vào Kinh-thánh, Giáo-hội đã rất sớm muốn dùng những bài tình ca đó để ám-chỉ mối tình của Chúa đối với con người và của con người đối với Chúa. Bằng cách đó, Diệu-ca trong văn-chương Do-thái cũng như văn-chương Công-giáo đã trở thành một nguồn nhận-thức và kinh-nghiệm thần-bí, qua đó nói lên bản-chất đức tin kinh-thánh: Vâng, có sự kết-hiệp của con người với Thiên-chúa – đây là giấc mơ nguyên-thủy của con người -, song sự kết-hợp đó không hoà tan và biến đi trong đại-dương không tên của thần-linh, nhưng là một thể nhất-thống tạo ra tình yêu, trong đó Chúa và người cả hai vẫn là hai nhưng đồng thời cũng là một. Thánh Phaolô nói: “Ai kết-hợp với Chúa thì trở nên một tinh-thần với Ngài” (1 Co 6, 17).

Nguyễn Đông-Khê

Có một thứ đạo xuất hiện ngay từ thuở tạo thiên lập địa, vào lúc thủy tổ lòai người A-đam và E-và hiện diện nơi vườn địa đàng: đó là “đạo tâm” hay “đạo làm người”. Trong muôn lòai thụ tạo, duy chỉ con người mới có “tâm” để nhận biết “đạo”, là thiên luật chi phối và vận hành vạn vật. Nói theo ngôn ngữ của Lão Tử thì: “Đạo mà có thể dùng lời để diễn tả được, thì không phải là Đạo vĩnh cửu bất biến. Tên mà có thể đạt cho nó được, thì không phải là Tên trường tồn bất diệt. Lúc không tên, Nó là gốc của trời đất. Khi có tên, Nó là Mẹ của muôn lòai”[1]; nói theo Đức Khổng Tử thì “mọi người cùng trở về một tụ điểm mà bằng những con đường khác nhau, trăm điều suy nghĩ nhưng cùng đi đến chỗ nhất trí.” [2] Nói theo cổ nhân thì “một gốc sinh ra muôn vàn thứ, muôn vàn thứ qui về một  gốc” [3]; nói theo thánh sử Gio-an thì “Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời … Nhờ Ngôi Lời, vạn vật được tạo thành, và không có Người, thì chẳng có gì được tạo thành” [4] Và nói theo chữ nghĩa của Aristote thì “đạo” là “nguyên nhân của mọi nguyên nhân.” [5].  Riêng lối giải thích thần học cho rằng “không có ơn cứu độ ở bên ngòai giáo hội công giáo”[6] thì nay đã trở nên lỗi thời lạc điệu bởi vì hiện nay trên thế giới có trên 6 tỉ con người, thì không lẽ Thiên Chúa chỉ yêu thương cứu độ 1 tỉ người theo đạo Thiên Chúa thôi sao? [7] Bài viết này thử nhìn vào tôn giáo, qua lăng kính của một tín đồ công giáo, để mong nhận ra “đạo tâm” là đạo nền tảng nơi con người (đạo làm người), một thứ đạo phổ quát vượt lên trên hết mọi thứ đạo (công giáo tòan cầu), với ước mong tìm về “hiệp nhất” theo ước nguyện của Đức Ki-tô. [8]

TÔN GIÁO LÀ MỘT NHU CẦU

Con người không thể sống mà không có tôn giáo như lời Thánh Âu Tinh: “Lạy Chúa, Chúa đã dựng nên chúng con cho Chúa và lòng chúng con còn khắc khỏai mãi cho tới khi được an nghỉ trong Chúa.”[9]. Thời xưa cho đến thời nay, dù ở vào bất kì không gian hay thời gian nào, con người luôn: “Tìm kiếm chân lí, khát khao sự thiện, thèm muốn tự do, ngưỡng mộ cái đẹp, làm theo tiếng nói lương tâm.” [10]. Nỗi băn khoăn về nguồn gốc, về thiên nhiên, về hạnh phúc và khổ đau, về sinh lão bệnh tử, về thiện ác tốt xấu, về mục đích cuộc đời, về tương lai hậu vận, luôn gắn liền với thân phận làm người. Bao lâu con người còn băn khoăn thắc mắc, thì bấy lâu con người còn cần đến tôn giáo. Không có một chế độ chính trị nào, không có một tổ chức trần gian nào, cho dù cung ứng mọi nhu cầu cho thân xác con người được ấm no đầy đủ, thì những thực tại trần thế ấy vẫn không thể thỏa mãn nỗi khát vọng tâm linh nơi con người. Lịch sử chứng minh đế quốc La Mã đã từng chủ trương tiêu diệt Ki-tô giáo[11] , cũng như đã từng có những chế độ chính trị độc tài muốn xóa bỏ tôn giáo, nhưng đến nay tôn giáo vẫn tồn tại, còn đế quốc Rô-ma thì đã biến mất và các chế độ chủ trương vô thần gần như đã bị tận diệt vì không đủ sức thuyết phục nhân tâm. Còn nữa, cho dù tôn giáo, bao gồm hàng ngũ người lãnh đạo và các tín đồ, có sa đọa đình đốn đến thế nào đi nữa, thì nhu cầu tôn giáo luôn vẫn còn, bởi khát vọng tâm linh vẫn luôn thôi thúc lòng người.

TÔN GIÁO LÀ GÌ ?

Để có thể hiểu về tôn giáo, xin nêu ra 3 định nghĩa từ 3 nguồn khác nhau. Tôn giáo được định nghĩa là:

1. “Giáo lí lấy thần đạo mà lập ra giới ước khiến người ta sùng bái và tín ngưỡng” [12].

2. “Niềm tin vào sự tồn tại của một hay nhiều thần thánh đã sáng tạo ra vạn vật và cho con người linh hồn để tiếp tục tồn tại sau khi chết về thể xác” [13]

3. “Niềm tin và tác động sùng bái một Thượng đế hay nhiều thần, một hệ thống đặc thù giải thích về niềm tin và sự sùng bái đó, thường thì bao gồm lí tưởng luân lí, hay một triết lí sống v…v… [14]

Cả 3 định nghĩa nêu trên có thể hiểu được như sau: Tôn giáo chia ra làm 2 phần: hình thức thờ phượng bên ngòai là lớp vỏ, và tác động thờ phượng bên trong là tâm linh. Lớp vỏ bên ngòai là cơ cấu tổ chức, cơ sở, phẩm trật, thánh kinh, truyền thống, giáo lí, tín điều, bí tích, giáo luật, văn kiện, học thuyết  v…v … Và phần tâm linh sâu thẳm là phần“giống hình ảnh Thiên Chúa”[15]. Nói đến tâm linh là nói đến khả năng yêu thương chỉ có nơi con người. Có thể sánh ví lớp vỏ bên ngòai của tôn giáo là hiện tượng, tâm linh là bản chất; lớp vỏ bên ngòai là phương tiện, tâm linh là mục tiêu; lớp vỏ bên ngòai là hình thức, tâm linh là nội dung. Như thế mới hiểu được tại sao Thiên Chúa là “Thần khí”, và Thiên Chúa cũng là “ yêu thương”. Thần khí và yêu thương chính là “đạo tâm”, bởi vì “mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của thày ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau.” [16]

“ĐẠO TÂM” TRONG TIN MỪNG

            Đức Giê-su mặc dù mang thân phận Thiên Chúa, nhưng khiêm hạ đến với trần gian như một người phàm, đem “đạo tâm” đến để kiện tòan cuộc sống con người: “ Đã đến giờ các người sẽ thờ phượng Chúa Cha, không phải trên núi này hay tại Giê-ru-sa-lem. Các người thờ đấng các người không biết, còn chúng tôi thờ đấng chúng tôi biết, vì ơn cứu độ phát xuất từ dân Do Thái. Nhưng giờ đã đến- và chính là lúc này đây- giờ những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và sự thật, vì Chúa Cha tìm kiếm những ai thờ phượng Người như thế. Thiên Chúa là thần khí, và những kẻ thờ phượng Người phải thờ phượng trong thần khí và sự thật” [17] Vấn đề đặt ra là: nếu Đức Giê-su hôm qua, hôm nay và mãi mãi luôn vẫn là hiện tại và là một, thì khi nói với người thời nay, chắc chắn các cụm từ“trên núi này” sẽ được thay thế bằng cụm từ “nơi thánh đường này”; “Giê-ru-sa-lem” thay bằng “công giáo Rô-ma”; và “thần khí” bằng “tâm linh” . Như thế, thờ phượng đích thực theo Đức Giê-su phải là thờ phượng trong tâm linh, là “đạo tâm”, theo giảng dạy của đấng “là đường, là sự thật, là sự sống” [18]

            Các dẫn chứng dưới đây hỗ trợ cho lập luận vừa kể:

- Chúa Giê-su kịch liệt lên án tập đòan kinh sư và biệt phái quen thói giữ đạo hình thức (giả hình), nấp bóng tôn giáo để được vinh thân phì da với nhiều đặc quyền đặc lợi.[19]

- Linh mục Gildo Dominici Đỗ Minh Trí đã viết: “Cầu xin Thiên Chúa hãy cứu vớt chúng ta khỏi những sự cuồng tín tôn giáo: đây là sự đam mê nguy hiểm nhất, bởi vì tôn giáo không phải là Thượng Đế. Đôi khi người ta đã lầm lẫn tôn giáo với Thượng Đế, và người ta đã giết hại hàng triệu con người vì các lí do tôn giáo. Để có được lòng đam mê cho con người, trước tiên cần phải có lòng đam mê vào chính bản thể Thượng Đế, chứ không phải vào tôn giáo. Tôn giáo thì có những đặc quyền đặc lợi, là có thể gây sự xung đột với quyền lợi của con người. Những quyền lợi của Thượng Đế luôn luôn phù hợp với quyền lợi của con người.”[20]

- Đức Giê-su truyền giảng “đạo tâm” nơi “Bài Giảng Tám Phúc” [21].

- Ngày chung thẩm chính là ngày phán xét về “đạo tâm”: ”Xưa ta đói các người không cho ăn … Ta mình trần các người không cho mặc… Ta ngồi tù các người không thăm viếng.” [22]

- Đức Giê-su không dẹp bỏ các giá trị tôn giáo theo truyền thống của dân tộc Do Thái, nhưng ngài muốn tôn giáo phải hướng về tình thương là “đạo tâm” hay “đạo làm người” .  Vì phụ mẫu Đức Giê-su là người Do Thái, nên việc tuân phục các truyền thống đạo Do Thái là lẽ đương nhiên: Đức Giê-su chịu cắt bì [23]; bà Ma-ri-a và ông Giu-se dâng hiến trẻ Giê-su nơi đền thờ theo luật Môi-sen [24] ; hàng năm Người theo cha mẹ trẩy hội đền Giê-ru-sa-lem mừng lễ Vượt Qua; và hằng vâng phục phụ mẫu khi trở về Na-da-rét [25].

- “Đạo tâm” hay “đạo làm người” hòa lẫn trong thiên nhiên, tự do không lệ thuộc, cùng phù hợp trình độ và hòan cảnh của hết mọi người “ Gió muốn thổi đâu thì thổi, ông nghe tiếng gió, nhưng không biết gió từ đâu đến và thổi đi đâu. Ai bởi thần khí mà sinh ra thì cũng vậy.” [26] Cũng như: “ Không ai có thể vào nước Thiên Chúa, nếu không sinh ra bởi nước và Thần khí. Cái bởi xác thịt sinh ra là xác thịt; cái bởi Thần khí sinh ra là Thần khí.” [27]. Như vậy, cần phải có cái nhìn như thế nào về tất cả các tôn giáo hiện diện trên tòan cầu hiện nay ?

TÔN GIÁO LÀ PHƯƠNG TIỆN

Tôn giáo chỉ là phương tiện dẫn đưa con người đến Thiên Chúa như lời linh mục Nguyễn Tầm Thường đã viết: “Tôn giáo chỉ là phương tiện đi về tình người. Tình thương mới là cứu cánh. Tôn giáo là cứu cánh sẽ đưa đến chiến tranh tôn giáo. Tôn giáo phải đưa con người đến lòng độ lượng bao dung. Như Thiên Chúa trong Ki-tô giáo đã đồng hóa ngài với chính con người. Trong cuộc phán xét sau cùng, Phúc âm tường thuật Thiên Chúa ấy nói:”Đi đi cho khuất mắt ta mà vào lửa đời đời, nơi dành cho tên Ác Quỷ và các thần của nó. Vì xưa ta đói các ngươi không cho ăn, khát các ngươi đã không cho ta uống.” Nghe vậy, họ chối là có bao giờ xảy ra như thế đâu. Thiên Chúa đó đáp lại:” Mỗi khi các ngươi không làm như thế cho những người bé mọn này là không làm cho chính ta.” (Mt 25:35-45)[28]

Tất cả mọi tôn giáo đều cần thiết bởi vì mỗi người, mỗi dân tộc, có trình độ hiểu biết, điều kiện, hòan cảnh và môi trường khác nhau, nên có nhu cầu và cần sự đáp ứng khác nhau. Các tôn giáo tồn tại được theo dòng thời gian là vì đáp ứng được những nhu cầu khác nhau đó. Thế giới hiện nay đang có nhiều tôn giáo và giáo phái. Điều này phản ảnh rõ nét nhân lọai có nhiều nhu cầu khác nhau. Chẳng hạn như ở Nhật chính phủ cho phép 180,000 giáo phái họat động, và ở Hoa Kì có lẽ có tới cả hàng ngàn giáo hội hay giáo phái khác nhau. Như thế, ước mơ về một tôn giáo hiệp nhất “ một đàn chiên theo một chủ chiên” là chuyện không tưởng trên cõi đời này! “Đạo tâm” có thể giúp con người đi đến “hiệp nhất” mà không khai trừ hay lọai bỏ tôn giáo hay giáo phái mỗi người đang tham gia. “Đạo tâm” trở thành “Tôn giáo tòan cầu”cho mọi người, vì đã là người thì ai nấy đều phải vâng theo luật thiên nhiên (thiên luật), là phải sống đạo làm người, cho dù người ấy có ý thức hay không, muốn hay không muốn. Chính vì thế, tất cả mọi tổ chức tôn giáo đều là phương tiện bên ngòai, giúp cho con người thể hiện “đạo tâm”bên trong. Các tôn giáo có thể ví như các tấm bản đồ giúp cho việc tìm đến mục tiêu. Có những bản đồ hòan chỉnh hướng dẫn đầy đủ mọi chi tiết, thì cũng có những bản đồ đơn sơ khiếm khuyết. Tấm bản đồ mỗi người có trong tay càng rõ ràng tỉ mỉ, càng chi tiết và trong sáng nhiều chừng nào, thì sẽ giúp người coi bản đồ không bị lầm lạc, mau đi đến đích, cùng tiết kiệm được năng lực, thời giờ và tiền của. Nhiệm vụ của mỗi người trên trần gian là phải học cho tốt và cho thuộc bài học của riêng mình, vì “phải yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết sức lực và hết trí khôn.”[29] Chính vì thế mỗi người theo tiếng lương tâm, phải nỗ lực vẽ cho được tấm bản đồ tốt nhất, chính xác nhất, theo trình độ hiểu biết và hòan cảnh của riêng mình, để xử dụng vào mục đích: tìm về nhà cha [30] . Khi chưa biết đường đi nước bước và chưa biết đích đến, con người cần đến bản đồ là phương tiện đi đường để tìm ra mục tiêu. Nhưng khi đã “giác ngộ” và tường tận đường đi đích đến rồi, thì tấm bản đồ không còn cần thiết nữa theo lời Thánh Phao-lô: “Vì chưng sự hiểu biết thì có ngần, ơn nói tiên tri cũng có hạn. Khi cái hòan hảo đến thì cái có ngần có hạn sẽ biến đi. Cũng như khi tôi còn là trẻ con, tôi nói năng như trẻ con, hiểu biết như trẻ con, suy nghĩ như trẻ con; nhưng khi tôi đã thành người lớn, thì tôi bỏ tất cả những gì là trẻ con.” [31]

Tâm linh hay “đạo tâm” vừa là gốc và cũng vừa là ngọn, vừa là khởi thủy và cũng vừa là đích đến. “Đạo tâm” là đền thờ của Thiên Chúa, vì ai sống trong yêu thương là sống trong Chúa. “Đạo tâm” không lệ thuộc hình thức tổ chức, cơ cấu, tín điều, luật lệ hay qui tắc do con người đặt ra. “Đạo tâm” là đạo hòan tòan bình đẳng, không bảng hiệu khoa trương, không mặc cảm tự tôn, không cường điệu tự phong mình là nhất, không hình thức lễ nghi, không khai trừ lọai bỏ bất cứ một ai, dù là người đồng đạo hay khác đạo, có tín ngưỡng hay vô tín ngưỡng. “Đạo tâm” là chính lương tâm mỗi người: có “luật nhân quả” là tiêu chuẩn được dùng để phán xét, có “bí tích yêu thương” là dấu chỉ quyết định tương lai hậu vận đời người, vì “tất cả chúng ta đều phải được đưa ra ánh sáng trước tòa Đức Ki-tô, để mỗi người lãnh nhận những gì tương xứng với các việc tốt hay xấu đã làm, khi còn ở trong thân xác.” [32]

“ĐẠO TÂM” LÀ SỰ “KẾT HIỆP MỘT CÁCH NÀO ĐÓ VỚI ĐỨC KI-TÔ”

Công đồng Vatican II đã nhận định: “nhờ việc nhập thể, con Thiên Chúa đã kết hiệp một cách nào đó với mọi người.”[33] . Thông điệp “Đấng Cứu Chuộc Con Người” (Redemptoris Hominis) cũng quả quyết: “Mọi người không trừ một ai- đã được Đức Ki-tô cứu chuộc, bởi vì Đức Ki-tô kết hiệp một cách nào đó với con người, với từng người một không trừ ai, ngay cả khi họ không ý thức” [34]. Sách Giáo Lí Công Giáo cũng dạy : Lãnh nhận bí tích rửa tội có thể hiểu bằng 3 cách: bằng nước (được rửa tội khi gia nhập đạo), bằng máu (chịu chết vì đức tin), bằng lửa (lòng sám hối, ước ao cùng sống bác ái): ” Tất cả những người không biết gì về Phúc Âm Chúa Ki-tô và Giáo hội của Ngài, nhưng tìm kiếm chân lí và thực hiện thánh ý Chúa như họ hiểu biết, thì có thể được ơn cứu độ.” [35] . Sách GLCG còn nhấn mạnh: “Thiên Chúa đã gắn chặt ơn cứu độ vào phép rửa tội, nhưng ngài không bị trói buộc vào bí tích của mình.” [36]

“Kết hiệp một cách nào đó” với Đức Ki-tô phải được hiểu là lối sống“đạo tâm”, là sống yêu thương bác ái, là sống đạo làm người. Điều thật sự quan trọng không phải là tôn giáo, không phải là bí tích, mà là yêu thương. “Đạo tâm” là tôn giáo tốt nhất, dễ hiểu nhất, tự do nhất, dễ được mọi người chấp nhận nhất, vì “đạo tâm”dễ đưa mọi người đến gần Thiên Chúa mà không bị lệ thuộc bởi những gì do con người lập ra. Ở đâu có yêu thương thì ở đấy có “đạo tâm”, ở đâu có “đạo tâm” thì ở đấy có Thiên Chúa. Con người sống là sống với tha nhân, nên những việc đạo đức người công giáo quen làm như đi nhà thờ, gia nhập đòan thể, tham gia sinh họat xứ đạo, lãnh nhận các phép bí tích, là những việc nên làm, vì đó là cơ hội thể hiện “đạo tâm”, làm giàu tương quan tình người, và là môi trường tốt giúp cho “đạo tâm” được thực hiện cùng tha nhân, với tha nhân, và cho tha nhân. Tuy nhiên khi lồng sinh họat tôn giáo vào các mục tiêu thương mại như “xin khấn hay xin lễ đời đời”, cũng như lời phát biểu cho rằng “việc lãnh nhận đầy đủ các phép bí tích trước khi qua đời là dấu chỉ được ơn cứu rỗi” tại các tang lễ của người công giáo Việt Nam [37], thì cần phải được thận trọng xét lại, vì lối phát biểu ấy thiếu khôn ngoan và tế nhị, lỗi đức ái đối với cả người công giáo lẫn người ngòai công giáo, dễ khiến người tham dự tang lễ hiểu rằng những ai không được gặp linh mục trước khi qua đời, hay không được chịu các phép bí tích của đạo công giáo, là những kẻ vô phước không nhận được ơn cứu rỗi! Được cứu rỗi hay không là tùy thuộc vào“ yêu thương”, tùy thuộc vào thứ “tình cho không biếu không”, biết chấp nhận thua thiệt trong thân phận làm người để tìm đến mục tiêu cao đẹp hơn, như Đức Giê-su đã chịu nạn chịu chết treo trên thập tự để chuộc tội lòai người. Đời sống cùng lời giảng dạy của Đức Giê-su thể hiện rõ một thứ “tình cho không biếu không” hòan hảo nhất, và đấy là cách thế biểu lộ nhân tính cao cả nhất của Đức Giê-su trong suốt cuộc đời 33 năm dương thế. Chính vì vậy, khi người công giáo tuyên bố dùng phương tiện làm mục đích, lấy giáo hội hay các bí tích làm điều kiện để được ơn cứu rỗi, thì hiển nhiên họ đã đi ngược lại giáo lí công giáo, ngược lại tuyên ngôn của Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II, ngược lại giáo huấn của công đồng Vatcan II, và nhất là ngược lại lời giảng dạy của Đức Giê-su trong Tin Mừng. Khi tuyên xưng Thiên Chúa là đấng yêu thương vô cùng, thánh thiện vô cùng, công bằng vô cùng, khôn ngoan vô cùng … thì không lẽ “Đấng Vô Cùng” ấy chỉ thương riêng một thiểu số người công giáo trên cõi đời này hay sao?  Kết hiệp một cách nào đó với Đức Ki-tô chính là sống “đạo tâm”, là “đạo yêu thương”, và là chìa khóa để vào nước trời.

THAY LỜI KẾT

Văn hào Pháp Antoine de St. Exupery có nói: “Nếu bạn muốn xây dựng một con tàu, thì chẳng thà là bạn dạy thiên hạ ước ao khỏang trời vô biên bất tận ngòai biển khơi, hơn là lùa người đi tìm ván đóng, cũng như chỉ định cho họ công việc phải làm”. Xây dựng con tàu giáo hội là việc làm của tất cả mọi tín đồ, bất kể là tu sĩ hay giáo dân, vì tín đồ là giáo hội [38]. Tôi yêu mến Đức Giê-su vì Người thật là một nhân vật kì diệu trong lịch sử lòai người, chẳng vậy mà đã có biết bao nhiêu con người đã –đang- và sẽ tìm thấy ý nghĩa chân thực cho đời mình, bằng cách sống theo tấm gương tuyệt vời của Đức Giê-su! Đời dương thế của Đức Giê-su là những chuỗi ngày ẩn dật suốt trong 30 năm. Vào 3 năm giảng dạy cuối đời, Người không hề muốn nắm giữ một vai trò nào trong các hội đường Do Thái hay tại thành thánh Giê-ru-sa-lem. Đạo Người giảng dạy là đạo tình thương, và các phép lạ Người làm cũng làm vì yêu thương, muốn đứng về phía người nghèo, những kẻ thấp cổ bé miệng, những người bị hất hủi, những kẻ tật nguyền linh hồn hay thân xác, những người cô thân cô thế, những kẻ bị xã hội lòai người lánh xa ruồng bỏ. Đức Giê-su không khiếp sợ cường quyền, không bị mê hoặc trước bả vinh hoa phú quí trần gian. Người lên án thậm tệ tập đòan giáo sĩ và kinh sư,  những kẻ sống giả hình ăn trên ngồi trước chỉ nói mà không làm, chất gánh nặng lên vai người khác, còn bản thân họ và những người thuộc giai cấp như họ thì ăn trắng mặc trơn; họ là những kẻ lợi dụng tôn giáo để “buôn thần bán thánh”, cũng như đưa chính trị vào tôn giáo để củng cố quyền lực và địa vị [39]  Người đã phải trả giá bằng chính mạng sống của mình, qua cái chết phanh thây như kẻ tội đồ trên thập tự giá.

Tôi từng tự hỏi: Tại sao Đức Giê-su đã không để lại “ngọc xá lợi”[40] nơi trần gian, để người đời đỡ phải lí luận tranh cãi, cũng như khỏi phải tìm cách lí giải Thánh Kinh theo chiều hướng và chủ trương của giáo hội mình? !

Tôi từng tự hỏi: Tại sao các nhà truyền giáo Tây phương đã dám can đảm hi sinh cả tính mạng mình khi vượt biển băng ngàn đi truyền đạo tại các nước xa xăm như Việt Nam, nhưng họ đã để lại vết nhơ về những tranh cãi vô ích liên quan đến việc thờ cúng ông bà tổ tiên theo “đạo làm người” [41]?!

Tôi từng tự hỏi: Tại sao những người có chung niềm tin vào Kinh Thánh, cùng tin vào Đức Giê-su Ki-tô, mà lại để biến cố li giáo đã xảy ra giữa giáo hội công giáo Rô-ma với giáo hội Đông phương [42], cũng như với tu sĩ thông thái và khổ hạnh Martin Luther[43]; và từng chuỗi các tôn giáo mỗi lúc mỗi tách rời nhau thêm từ đó cho đến nay ?!

Giờ đây tôi xác tín: “Đạo tâm” hay “đạo yêu thương” là đạo do chính Chúa Giê-su sáng lập thuận theo “Thiên ý”. Vì lượng yêu thương vô cùng vô tận, Thiên Chúa muốn dạy lòai người“đạo tâm”để lòai người biết “ước ao khỏang trời vô biên bất tận ngòai biển khơi”, hơn là chỉ biết co ro cúi đầu nhận lệnh.

“Đấng Tạo Hóa thì cao cả vĩ đại hơn “con tàu” do tay người phàm làm ra”, và “Đạo tâm” là “đạo gốc” sinh ra mọi tôn giáo [44]. Như thế, nếu như không muốn nhìn thấy thế giới lòai người phải đi đến chỗ bị tận diệt do xung đột và tranh dành hơn thua, các tôn giáo có chung một sứ mệnh là phải tìm về cội nguồn [45], cùng nắm tay nhau tìm đến mục tiêu chung là truyền bá “đạo tâm”, là đạo phổ quát, là đạo từ Trời, đang khi vẫn có thể duy trì bản sắc riêng của từng tôn giáo. Nói theo ngôn ngữ thời thượng thì “đạo tâm” là “tôn giáo tòan cầu” vậy.