Người ta thường lẫn lộn giữa thống nhất và hiệp nhất.
Thống nhất mang dáng vẻ bên ngoài của một tổ chức với những quy định càng chặt chẽ, chi tiết bao nhiêu th́ càng có vẻ thống nhất bấy nhiêu.
Có rất nhiều mẫu thống nhất nhưng không phải là hiệp nhất
Một nhóm cùng mặc một màu áo: thống nhất chứ chưa phải là hiệp nhất.
Một cộng đoàn có một lá cờ chung, một điều lệ chung: thống nhất chứ chưa phải là hiệp nhất.
Một cộng đ̣an mà tất cả một ḷng một ư theo tiêu chuẩn hoặc giả vờ theo ư của anh trưởng chóp bu: thống nhất chứ chưa phải là hiệp nhất.
Về phương diện tập thể:
Thống nhất dễ dẫn tới niềm hănh diện tập thể. Nh́n các đ̣an thể chung quanh, cộng đ̣an tôi mạnh nhất, tiến bộ nhất, yêu thương đ̣an kết nhất. (hàm ẩn ánh nh́n coi thường các đ̣an thể khác..)
Một huynh trưởng nào nổi quá, thực hiện được nhiều việc lợi ích cho các thành viên nhóm ḿnh, có thể bị các huynh trưởng khác ghen ngầm, cắt nghĩa xấu cho việc làm tích cực với tội danh rất ư là hợp pháp: “không theo đường lối cộng đoàn”. Tay huynh trưởng này chỉ c̣n một nước là âm thầm tách ḿnh ra khỏi cộng đ̣an mà thôi.
Các ca đ̣an trong một giáo xứ cũng thế. Thông thường, mỗi ca đoàn cũng âm thầm cố gắng làm sao để ca đ̣an ḿnh hát hay nhất, tổ chức tốt nhất, với bộ cánh đẹp nhất, sang nhất, “không đụng hàng”.
Về phương diện cá nhân lănh đạo:
Thống nhất khiến cho đa số nhà lănh đạo mong muốn cộng đ̣an phải thống nhất một cách gần như tuyệt đối: Giờ cầu nguyện phải theo đúng thứ tự, không được sai một dấu phảy… Các thể lệ tổ chức những cuộc huấn luyện cũng phải rập khuôn y như sách hướng dẫn. Các bài huấn luyện cũng phải được tuân thủ một cách sít sao, không chế biến, thêm bớt…. thậm chí những ai chỉ cần cầm tài liệu đọc từng đoạn một như một náy cassette không hồn, rồi giải thích cho tới hết bài th́ càng được khen là nói đúng ư cộng đoàn
Tại hại hơn nữa, chính niềm uớc mong thống nhất khiến vị lănh đạo cộng đ̣an trở thành độc đoán, nắm quyền sinh sát trong tay, coi cộng đ̣an như thuộc quyền sở hữu riêng ḿnh, dù vẫn luôn oang oang tuyên bố: “Đây là công tŕnh của Thiên Chúa” - Nhưng thực tế rất phũ phàng: chỉ có ư kiến của vị lănh đạo là đi đúng đường lối cộng đoàn. Tất cả mọi sáng kiến của lănh đạo là anh minh nhất, sáng suốt nhất. Anh nào hay có ư kiến này nọ dù là để xây dựng tốt hơn, nhưng v́ không hợp với ư của vị lănh đạo th́ sẽ bị kết tội gây rối cộng đ̣an và sẽ bị lọai trừ nhẹ nhàng theo kiểu cho ngồi chơi xơi nước – cuối cùng, phải ngậm ngùi ra đi dù trong ḷng rất muốn phục vụ chung với anh em.
Cảm nhận được những tai hại trầm trọng đang tác oai tác quái trong các cộng đ̣an, kể cả cộng đ̣an cấp giáo xứ hay giáo phận, tác giả Nguyển Trọng Viễn đă lớn tiếng cảnh báo: Đạo sinh họat - một căn bệnh trầm kha!!!
Thống nhất là trái với quy luật tự nhiên
Chúng ta chỉ cần quan sát lá chuối: có nhiều loại khác nhau nên không cây nào giống cây nào.
Và trong một cây, không lá nào giống y hệt lá nào.
Thống nhất là đi ngược lại lời mời gọi của Thiên Chúa.
Thiên Chúa mời gọi mỗi người khác nhau. Riêng mỗi cá nhân, mỗi một giai đoạn, Chúa lại đưa ra những lời mời gọi đa dạng, hợp với từng hoàn cảnh cụ thể, không bao giờ hoàn toàn giống nhau suốt cuộc đời. nông dân, công nhân, y tá, giáo sư, bác sĩ, giáo dân, tu sĩ, linh mục… một người có thể đóng nhiều vai trong những giai đoạn khác nhau trong cuộc sống trên trần gian này.
Nhưng làm sao biết cộng đ̣an nào hiệp nhất???
Câu trả lời thật gay go và quá phức tạp… dễ đụng chạm, dễ xa nhau…
Nhưng chắc chắn có một điều quan trọng nhất và là nền tảng của mọi cộng đoàn: mỗi thành viên phải thực sự sống hiệp nhất với Thiên Chúa..Nếu không được tất cả … th́ càng nhiều càng tốt…
Bởi v́ chính Thần Khí t́nh yêu sẽ là một chất keo tuyệt hảo nối kết chúng ta lại với nhau. Chúng ta không thể hiệp nhất khi mỗi người trong chúng ta mang CÁI TÔI to đùng. V́ thế cá nhân hiệp nhất với Chúa của ḷng ḿnh chính là nền tảng vững chắc nhất cho hiệp nhất của cộng đoàn – dù cộng đ̣an nhỏ hay lớn cỡ Giáo Hội.
Nói tới sống hiệp nhất với Thiên Chúa, ai cũng tự hào: Tôi sống hiệp nhất với Thiên Chúa - nhưng được khi đặt vài câu hỏi th́ lập tức câu trả lời sẽ trở thành rất mơ hồ.
· Bạn tin có Thiên chúa không?
Tất nhiên.
· Chúa ở đâu?
Chúa ở Thiên Đàng, trong nhà thờ và ở bên tôi.
· Tốt lắm, bạn có sống kết hợp với Chúa không??
Chắc chắn là có rồi.
· Tuyệt vời..Xin hỏi mỗi ngày bạn nhớ Chúa đuợc mấy phút và thực sự sống kết hợp với Chúa được mấy giây? Tất nhiên đây không phải như nhớ người yêu – mà đó là những giây phút thức tỉnh – những giây phút cảm nhận Chúa đang hiện diện sống động trong tâm ḿnh
À..À.. chuyện này coi bộ khó trả lời…
· Như vậy việc sống kết hiệp với Chúa – sống hiệp nhất với Chúa của bạn - chỉ trên lư thuyết..
Có lẽ đúng là tớ sống trên lư thuyết ..Vậy mà bấy lâu nay đi đâu tớ cũng khoe là ḿnh ngon lành lắm và tớ c̣n tuyên bố vung vít: “Ai muốn nên thánh th́ xin mới vào cộng đ̣an của chúng tôi”. Hóa ra tất cả chỉ là “thùng rỗng kêu to”.
· Nếu bạn không thực sự sống kết hiệp với Chúa trong t́nh trang thức tỉnh th́ chuyện hiêp nhất với nhau chỉ là chuyện không tưởng….
Câu chuyện có thể tạm dừng ở đây..Nhưng cũng đủ chứng tỏ vấn đề thống nhất và hiệp nhất vẫn c̣n đang nằm trong mớ ḅng bong..để rồi mọi chuyện vẫn như cũ. Vị lănh đạo tha hồ làm mưa làm gió. Làm thành viên chỉ c̣n một bổn phận duy nhất: VÂNG PHỤC. Vâng phục quả là một trái táo thơm cho các vị lănh đạo, nhưng các thành viên thử ghé răng cắn vào.. lập tức nghe ngọt th́ ít nhưng đắng cay vô cùng.. Như vậy, chỉ c̣n thống nhất bề mặt nhưng bề trong không một chút hiệp nhất…
Tóm lại, điều khẩn thiết nhất là cả vị lănh đạo lẫn thành viên phải khám phá ra sự hiện diện của Chúa ngay trong tâm ḿnh… chứ không phải Chúa ngự trên ngài vàng.. rồi vị lănh đạo tự phong cho ḿnh THAY MẶT CHÚA để ra hàng trăm mệnh lệnh c̣n thành viên chỉ c̣n biết cúi đầu VÂNG PHỤC…
Đây là một cuộc cách mạng – một cuộc thay đổi con người cũ thành con người mới – một cuộc đổi mới tư tưởng, đổi mới quan niệm – metanoya đích thực - chứ không phải chỉ ng̣ai miệng..Có như thế cộng đ̣an mới hy vọng đạt được sự hiệp nhất trong đa dạng – vấn đề thống nhất sẽ trở thành thứ yếu. Có đó, nhưng không cần nhấn mạnh. Nặng hiệp nhất – nhẹ thống nhất.