Truyền Thống và Linh Đạo Cát Minh

 Nhà Văn Hương Vĩnh

Chương Một

I.- ĐAN VIỆN CÁT-MINH DOLBEAU

Một Đan Viện ở gần miền cực Bắc

Đan Viện Cát-Minh Dolbeau-Mistassini, ở cách Montréal về hướng bắc, khoảng tám giờ xe hơi. Đây là một nơi đèo heo hút gió, rất ít người Việt đặt chân đến đó, ngay cả người dân bản xứ cũng thế.

Đường lên Dolbeau tuy không hiểm trở, nhưng càng lên miền cực bắc, dân chúng càng thưa thớt, làng mạc rải rác, với những cánh đồng ngút ngàn: một cảnh trí trầm buồn và thanh vắng! Về mùa đông tháng giá, quang cảnh ở đó càng trở nên tiêu điều buồn bã: trời mù mịt dù giữa ban ngày, với tuyết phủ dày đặc.

Địa chỉ Đan Viện

Monastère des Carmélites de Dolbeau

2720 Boulevard Walberg

Dolbeau-au-Mistassini  G8L-1L2

CANADA

Điện Thoại: (418) 276-0259

Quang cảnh nhà Dòng

Đan Viện Dolbeau với lối kiến trúc không giống những nhà dòng kín khác. Đan Viện nằm ngay bên quốc lộ. Khi mới thành lập, nơi đây là một khu vực “đồng không mông quạnh”. Nhưng về sau, dân chúng nhận thấy bầu không khí yên tĩnh bao quanh nhà Dòng khiến ngay cả những tên đạo tặc cũng phải xa lánh nên họ đã đổ về đây và xây cất nhà ở chung quanh. Vì vậy, chính phủ đã phóng một quốc lộ ngang qua trước mặt nhà Dòng.

Từ quốc lộ vào Đan Viện là một sân cỏ khá rộng. Sân cỏ nầy thuộc “Ngoại Vi” nhà Dòng, với những cây cao bóng mát và những bồn hoa muôn màu giữa cảnh mùa hè. Thông thường những “dòng kín” được bao bọc chung quanh bởi một bức tường kín mít khá cao, biệt cách đan viện với cảnh trí bên ngoài. Tại Dolbeau, sau khi đi qua sân cỏ khá rộng nói trên mới đến khu vực chính của Đan Viện gồm mấy dãy nhà với cửa đóng kín mít, và khu vườn rất rộng phía sau.

Ngoại trừ dãy nhà ở mặt tiền, gồm nhà nguyện, phòng tiếp tân, phòng dành cho khách vãng lai… một hàng rào kẽm gai khá cao bao bọc phần “Nội Vi” nhà Dòng, gồm những dãy nhà còn lại với khu vườn rất rộng, chằng chịt những hàng cây cao thấp lớn nhỏ, chen chúc nhau cho đến tận bờ sông rất xa không trông thấy. Một ngọn thác đổ nước ào ào ở bên kia sông, nhưng vì quá xa nên đứng trước Đan Viện, không nghe tiếng thác đổ.

Nhà Nguyện

Thánh lễ bắt đầu lúc 8 giờ 30 sáng. Trước đó có giờ kinh sáng dành cho các nữ tu. Nguyện đường nhỏ bé xinh xinh. Lối kiến trúc rất đơn sơ, khác với những nhà dòng kín khác. Thông thường Nhà Nguyện của đan viện Cát-Minh được bao quanh bởi bốn bức tường kín mít, không có cửa sổ. Ở đây, một tường bằng kiếng cao độ nửa thước chạy dài trên bức tường bao quanh Cung Thánh Nhà Nguyện. Nhờ lối kiến trúc đó, người ta có thể nhìn thấy những ngọn thông xanh xanh ở bên ngoài mà không làm chi phối sự yên lặng bên trong.

Linh mục Tuyên Úy dâng Thánh Lễ mỗi sáng là một cha dòng thuộc Đan Viện Xitô Mistassini ở cách đó trên mười mấy cây số. Thánh Lễ cũng đơn giản phù hợp với cảnh trí của Nhà Nguyện Đan Viện.

Trước Thánh Lễ, linh mục chủ tế chia sẻ vài lời vắn tắt với cộng đoàn – gồm các nữ tu và những giáo dân sống quanh vùng – về những bài đọc trong Thánh Lễ hay những gợi ý liên quan đến cuộc đời của vị thánh được mầng kính trong ngày. Vì vậy, sau khi đọc bài Phúc Âm, thay vì thuyết giảng, linh mục chủ tế cùng các nữ tu và giáo dân ngồi trong thinh lặng để mỗi người suy niệm riêng tư trong đôi ba phút.

Các nữ tu ở Đan-Viện

Trước đây có sáu nữ tu người Canada (gốc Pháp) và sáu nữ tu người Việt, nhưng một chị vừa mới từ trần giữa mùa hè vừa qua: đó là chị Anna Nguyễn Thị Quý, 97 tuổi.

Về phía các nữ tu Việt-Nam, ngoài hai chị tương đối còn trẻ - trên dưới năm mươi tuổi – ba chị còn lại đã lớn tuổi, trong đó có một chị già yếu. Ba chị nầy vốn là những nữ tu thuộc nhà Kín Hà Nội trước kia đã sang đây cùng với một số chị khác – nay đã lìa đời – để lập nên Dòng Kín Dolbeau nầy.

Trong số hai chị Việt-Nam còn trẻ, một chị  trước 1975 là du học sinh ở Pháp. Sau năm 1975, chị được ơn gọi đi tu Dòng Kín tại Pháp. Sau đó chị chuyển qua Đan Viện Dolbeau.

Còn chị kia, vốn sinh trưởng trong một gia đình Việt kiều ở Kampuchia. Năm 1970 chị đã theo cha hồi hương về Việt-Nam (mẹ đã qua đời). Chị đã cùng với gia đình vượt biên sang Canada vào năm 1982. Tại đây chị đã được ơn gọi đi tu một dòng nữ bác ái và đã khấn trọn đời. Trong những năm gần đây, chị lắng nghe tiếng Chúa gọi và đã chuyển hướng theo linh đạo chiêm niệm Cát-Minh.

Lễ chết

Chị “Anna Nguyễn Thị Quý” (Marie de Jésus-Crucifié), 97 tuổi, lúc còn sống, mặc dù tuổi già sức yếu, phải ngồi xe lăn, nhưng chị luôn vui vẻ, gương mặt không ngớt nở nụ cười tươi với mọi người và tràng chuỗi Mân Côi không rời khỏi tay.

Chị thường vui cười nói đùa với mọi người là chị đã mầng hết mọi lễ: lễ bạc, lễ vàng, lễ ngọc…chỉ còn thiếu “Lễ Chết” mà thôi. Chị nói với một giọng thanh thản bình an, như mong đợi Chúa đến đón chị về cõi vĩnh phúc.

Và chị đã được toại nguyện: Chúa đã gọi chị gọi về giữa tháng bảy năm 2005, trong cơn nắng hạn kinh hồn giáng xuống trên quả địa cầu. (Chị sinh ngày 10-5-1909 và mất ngày 12-7-2005.)

Vườn Thánh

Thật ra “lễ chết” của chị Anna Quý chính là “lễ phục sinh” của chị.

Ngày thứ sáu (8-7-2005), vào buổi kinh chiều hôm đó, trong lúc cầu nguyện cho thế giới, chị đã thốt lên lớn tiếng: “Lạy Chúa, linh hồn con rất khao khát Chúa dường bao!” Đây là lời nguyện cuối cùng của chị giữa cộng đoàn. Và đây cũng là lần đầu tiên, chị cầu nguyện cho chính mình, thường chị chỉ cầu cho Giáo Hội và ơn gọi mà thôi.

Ngày thứ ba (12-7), vào lúc 5 giờ 40 sáng, chị đã ra đi với khuôn mặt tràn đấy vui tươi và bình an.

Chị được an táng ở nghĩa địa nhỏ bé trong Nội Vi Đan Viện, bên kia hàng rào kẽm gai khá cao. Đó là khoảnh đất ở phía trái Đan Viện, trên đó có một cây Thánh Giá cao vài thước. Và xung quanh là những nấm mồ hoang sơ để lộ ra những nấm đất khô cằn chen lẫn vài cụm cỏ nửa xanh nửa úa.

Dưới con mắt người đời, đó thật là một “nghĩa trang đìu hiu”. Nhưng đối với các nữ tu Cát-Minh, đó là “Vườn Thánh”, trong đó những hạt lúa được gieo xuống đất, phải mục nát đi để sinh hoa kết quả: “Tôi bảo thật, Tôi bảo thật anh em, nếu hạt lúa rơi xuống đất không chết đi, nó sẽ trơ trọi một mình, nhưng nếu nó chết đi, nó sẽ mang lại nhiều hạt lúa mới!” (Gio 12, 24).