Truy t́m Chân lư, hay nặng ḷng khao khát Chúa. Đây là vấn đề hàng đầu của người Đaminh, nó đă làm tôi bận tâm và luôn suy nghĩ.
Ân sủng vẫn đầy ắp trong tâm, nhưng về phía con người vẫn cần mở ḷng ra để đón nhận, cần đóng góp tích cực vào, cần khát mong t́m kiếm... Mong muốn, điều này người ta khó thực hiện v́ nó rất cần đến sự ư thức, ư chí bề́n bỉ, kiên tŕ trung thành để chứng minh sự tha thiết của ḿnh, để được thanh luyện cho t́nh yêu tinh ṛng. Thường tự người ta phải cố gắng th́ lại hay nản, thất vọng, người ta muốn có cái ǵ vững chắc, đường lối nề nếp sẵn, có bài bản, có phương pháp rơ ràng, mọi chuyện đâu ra đấy và người ta quên đi mất t́nh yêu (mọi chuyện được sắp sẵn th́ dễ đưa người ta đến ổn định dẫm chân tại chỗ, an nhàn khườn khĩnh lắm). Nói đến ḷng ước muốn th́ thật vu vơ mênh mông diệu vợi, hoang mang mịt mù tăm tối.
Thế nhưng đối với Đức Kitô th́ cần liều mạng, mạo hiểm, lần ṃ mà kiếm t́m cho đến khi nào cảm thấy trơ trọi một ḿnh, thật nghiệt ngă, rỗng tuếch ra, không c̣n đâu mà bám víu, bấy giờ sẽ vớ được phao, Đức Kitô sẽ xuất hiện, Ngài sẽ đổ tràn đầy Thần Khí vào ḷng con người khao khát - Hay nói cho đúng hơn th́ mới khám phá ra rằng: Thần Khí Thiên Chúa vốn đầy ắp trong mỉnh - Sự khao khát hay hiểu lầm là cố gắng làm sao để biến đổi ngay, gặp gỡ được liền, càng mau càng tốt (như thế là mơ mộng hay tưởng tượng đến thứ ḿ ăn liền đấy) bằng các này hoặc cách kia, phương pháp này phương pháp nọ ; thế nhưng ḷng khao khát chính nó cần phải được trải dài trong cuộc sống, khao khát đi vào vào cuộc sống cụ thể của từng người. Khi tôi đi t́m là lúc đă cảm thấy bế tắc bất ổn giới hạn trước đời sống cộng đoàn, đời sống học hành, đời sống tông đồ, đời sống cầu nguyện... tôi t́m lối thoát, tôi t́m sự can đảm để đối diện với những khó khăn bế tắc thường ngày đó. Vất vả ư chí miệt mài lắm đấy chứ không phải sống khờ khờ với những kiểu đều đặn ổn định, ngủ vùi buông theo những thói quen, nề nếp có sẵn, tất cả hàng loạt, sản xuất một kiểu theo nhu cầu tiêu dùng, máy móc tự động.
Người Đa minh luôn phải đối chọi với sự ươn lườn khườn khĩnh, luôn chiến đấu ở biên cương cuộc đời ḿnh, dùng sức mạnh của ư chí truy t́m chân lư, t́m đến tận cùng, t́m cho bật ra. Đây mới là điểm đóng góp tích cực trong việc Ân Ban ḷng xót thương, Ân Sủng của Chúa chứ không ngồi chờ sung rụng, thánh Phaolô nói phải cưỡng đoạt chiếm lấy, miệt mài kiêng khem đủ điều như người chay đua, như vận động viên, họ phải khổ luyện mong đạt được giải. Nhưng nếu chỉ nghĩ đến giải th́ khó đoạt được giải, v́ hay bị hồi hộp, bị run, bị khớp hoặc trở nên háo thắng làm mờ trí thông minh. Trái lại người t́m Chúa th́ không nghĩ đến phần thưởng, yêu không v́ lư do nào hết, yêu chỉ v́ yêu.
Đó mới là vấn đề. Sự trung thành bền bỉ là lư đương nhiên. Bởi v́ gặp lúc có người khơi gợi lên th́ nói ước muốn lắm lắm, nhưng thời gian ngắn sau th́ lại mệt quá, chán quá, lâu quá, đen tối mù mịt quá. Như một người bước vào một căn pḥng đă rút hết khí thở th́ người đó cố vùng vẫy muốn thoát ra bằng một sức mạnh quyết liệt v́ là một sống hai chết. Như một người bị d́m xuống nước th́ họ cùng quẫy cố gắng bằng mọi cách ngoi lên để thở.... dành lấy sự sống. Vậy th́ sự ước muốn đó đă thấy cần thiết mănh liệt sống chết như vậy chưa ? Kinh khủng.
Ước muốn vào cuộc sống thường ngày với những cái trắc trở, những đổ vỡ, những tội lỗi, những buồn tẻ đều đặn, máy móc trong đời sống cộng đoàn, học hành, cầu nguyện, tông đồ.... Chất vấn chính ḿnh, chất vấn Chúa, chất vấn tha nhân để t́m cho ra sự thật, không bằng ḷng với những đóng kịch giả dối, những chuyện mơ hồ mập mờ dang dở, không dễ dàng tin khi chưa t́m hiểu tra vấn t́m ṭi học hỏi hay chưa tự khám phá ra bằng những kinh nghiệm riêng tư của ḿnh. Khát mong một niềm yêu thương thật, b́nh an thật, không gỉa dối v́ là con người của chân lư, của sự thật. Thật với chính ḿnh, thật với Chúa, thật với tha nhân, biết nhận ra những điều trái ngược giữa lời nói và hành động của ḿnh, biết xấu hổ về những việc không thật, biết nhậy bén xót thương v́ những việc làm tàn ác của ḿnh và của người khác....
Tự Do v́ mỗi người có con đường riêng, không có con đường vạch sẵn, không có bài bản phương pháp khuôn mẫu rập theo. Phương pháp của Đaminh là không phương pháp nào sốt hay phương pháp Đaminh là tất cả những phương pháp khác, bởi v́ tự do của mỗi người mà lị. Sự tự do khao khát phát xuất tận đáy sâu tâm hồn mỗi người, chuyện ǵ nổi cộm nhất, những bế tắc riêng, những tội lỗi măi không sao tránh được, tật nguyền, bệnh tật, những âu lo riêng, những ưu tư thắc mắc... với cuộc sống thực tế đó t́m cho đến tận cùng và để biết ai là người giải đáp cho nỗi sống cuộc đời của riêng tôi ấy. Nhận thức được những bất công xảo trá đểu giả sẽ phải giải quyết bằng cách nào, những đau khổ chất chồng, sự nghèo đói kinh khủng như thế, hằng ngày những nó cứ nhởn nhơ trước mặt... tôi có thể chờ thời không, tôi nghĩ ḿnh phải có nhiều của cải vật chất không... nếu tôi không có th́ tôi chịu thua sao ? Tự do thắc mắc, tự do đi t́m, sôi sục trong tôi, tôi nhận thức được giới hạn bế tắc của tôi... chính đó là tôi biết ḿnh đấy.
Tôn trọng mọi người và những ân điển riêng của họ. Thứ nhất không bắt họ rập theo khuôn mẫu của ḿnh, không làm cho họ uốn éo cong queo như người nghệ nhân uốn những cành cây cảnh [kiểng] để rồi họ tưởng là tự ḿnh có thể làm được, do tự sức ḿnh tập luyện được. Thứ đến là không ai giống ḿnh th́ không thuộc phe phái của ḿnh, không đồng hội đồng thuyền với ḿnh. Người Đa minh không bắt người khác có ḷng khao khát như ḿnh, mỗi người đều có cái riêng tư, nhận định, thu thập của họ. Họ tự đi t́m và khám phá ra do ḷng khao khát, chứ không phải là buộc cổ họ. Tôn trọng họ bởi v́ đường lỗi Chúa đang dẫn đi, ḿnh không phải là Chúa, ḿnh không phải là mẫu, cũng không thể thay thế Chúa, đại diện Chúa bởi v́ nói như thế th́ ra như Chúa vắng mặt, Chúa không c̣n hoạt động. Tôn trọng họ v́ Ân Ban của Chúa nơi họ đang ở trong từng giai đoạn, môi trường, hoàn cảnh sống họ, họ thu nhận được chỉ tới tầm mức ấy thôi, t́nh yêu của họ với Chúa chỉ có ngần ấy thôi, cho nên không bắt ép, không thể đ̣i hỏi như ḷng ḿnh được. Không bắt họ sống đạo đức theo cấp bậc như tôi được (khi tôi là thầy giáo tôi có cấp độ đạo đức thầy giáo, khi tôi làm bề trên tôi có cấp độ đạo đức bề trên, khi tôi xuống làm tu sĩ quèn th́ cấp độ đạo đức của tôi là một tu sĩ tồi).
Nếu ḿnh có thánh thiện thật th́ có niềm cảm thông với họ và có nghị lực chờ đợi để Thiên Chúa làm bởi v́ chỉ có Chúa mới làm thay ḷng đổi dạ con người được thôi ; Chúa có làm phép lạ th́ c̣n dễ hơn là làm biến đổi ḷng người đấy (hỏi các thánh tổ phụ th́ rơ). Rơ nhất là vấn đề cầu nguyện, họ đă không muốn th́ có đẩy vô họ cũng ra. Nhưng khi đă có t́nh yêu rồi th́ có đẩy họ ra họ cũng vô (ngay khi chia giờ cầu nguyện cũng chưa phải là Đa minh).
Phong phú và đa diện không ai giống ai, có người nói là gặp một anh ḍng khác có thể suy ra anh thứ hai, c̣n gặp anh Đa minh th́ anh nào biết anh đó, mỗi người một sắc thái, một phong độ riêng nhưng đều gặp nhau ở một điểm là Đức Kitô là ḷng mến. Tất cả những bài viết về Linh Đạo cũng gặp nhau ở điểm chung là Đức Kitô là ḷng mến, là t́nh yêu. Tất cả các thánh Ḍng găp nhau ở một điểm là t́nh yêu là ḷng mến là Đức Kitô ở trong mỗi địa vị, hoàn cảnh, chức bậc, môi trường, tài năng riêng ; sống khác nhau không ai giống ai, không có con đường vạch ra sẵn như các ḍng khác.
Cuối cùng cái khao khát đi vào cuộc sống trong mọi góc cạnh cuộc đời đó, mà nếu có đi cho đến tận cùng th́ đó là khao khát một T́nh Yêu, một T́nh Yêu mà nhân loại hằng kiếm t́m. Một T́nh Yêu mà nhân loại không thể cung cấp nổi và cũng chẳng ai có khả năng để cung cấp T́nh yêu ấy ngoài Đức Chúa T́nh Yêu.
Vui tươi hân hoan : Truyền thống Đaminh mang nét tự do vui tươi. Niềm vui không phải bên những ly cà phê với những điếu thuốc cán cháy đỏ trên tay, ồn ào đấu láo lung tung; không phải bằng những ly rượu, loong bia hảo hạng chén tạc chén thù, chén chú chén bác mà có thể lấp đầy nỗi cô đơn ; không phải bằng những cuộc họp mặt đông đảo gào la hét ḥ ầm ĩ mà thoát được hố sâu trống rỗng thăm thẳm của ḷng người... Chiều sâu th́ vẫn lắng đọng niềm vui hơn những trận ḥ hét ầm ĩ lềnh bềnh ở bên trên. Người có T́nh Yêu th́ vẫn có cái no say nồng nàn mà không cần đến chất men, không cần đến rượu ngon thịt béo đầy bàn ; người có T́nh Yêu th́ vẫn có niềm vui khi mà phải sống trong một bầu khí buồn thảm chán ngắt đều đặn máy móc nhất. Có người nói là tập thể Đaminh hay căi nhau lắm ... (nói nhỏ : nhất là "ṛng.... 3" í). Tôi trả lời đúng đấy, không căi nhau không phải là Đa Minh, bởi v́ Đa Minh đề cao nếp sống cộng đoàn, cộng đoàn sống chung, cộng đoàn học hành, cộng đoàn rao giảng, cộng đoàn truyền giáo, cộng đoàn mục vụ... cùng kinh nguyện chung, cùng ăn chung, cùng giải trí chung... đời sống như vậy không căi nhau sao được.
Thế nhưng chính những chuyện va chạm sứt mẻ hoặc đổ vỡ đó nó đưa người Đa Minh đến, hoặc nó khơi lên tâm hồn người Đa Minh một sự khao khát yêu thương chân thật, từ đó người Đa minh đi t́m, và nhận ra con người, những buổi hội họp hay của cải vật chất không thể là lời giải đáp cho người Đa Minh trong nếp sống cộng đoàn được. Đức ái, một mối dây liên kết anh em với nhau, t́nh yêu thương cộng đoàn được múc nguồn từ t́nh yêu Thiên Chúa. "Hăy nếm thử và hăy nh́n xem cho biết Chúa ngọt ngào dường nào" ; "Ngọt ngào tốt đẹp lắm thay, anh em được sống sum vầy bên nhau" nhưng ngọt ngào chưa ? Đó là câu hỏi mà người Đaminh cần hỏi chính ḿnh. Tự hỏi ḿnh và tự cười ḿnh giúp người Đaminh có cuộc sống thoải mái dễ dàng đón nhận nhau, cảm thông nhau. Và nhất là có cái nh́n của Chúa, trái tim của Chúa... sẽ yêu mến anh em cái hiện anh em đang có, và tôn trọng anh em trong Thánh Ư Chúa. Tới lúc này th́ nét mặt lúc nào cũng tươi rói, môi miệng lúc nào cũng chúm chím, gặp ai cũng là người thân, đến đâu cũng tự nhiên như ở nhà.... thế đấy. Chúa nói với thánh nữ Catarina "đạo Đaminh là đạo thênh thang, vui tươi, ngào ngạt, thật là một khu vườn đầy thú vị" (Đối thoại, luận về đức vâng lời, chương V).
Đọc bao nhiêu sách Linh Đạo mà sao vẫn thấy nó "bàng bạc" chẳng có sách nào giống sách nào, bài nào giống bài nào, dễ làm cho người ta rối bời lên, càng đọc càng thấy lung tung, càng thấy mù mịt tối ṃ, có khi c̣n bực ḿnh thêm v́ chẳng ai giống ai, không có bài mẫu, không nhận thấy cái ǵ là cốt lơi, là đường lối để rập khuôn, để bước vào. Càng lo lắng t́m kiếm càng thấy nó có biết bao yếu tố đa tạp nhưng những ai đă có một kinh nghiệm sống đạo, một lần biến đổi tận gốc rễ đời ḿnh th́ sẽ thấy nó mang những đường nét đơn sơ tuyệt vời, đến nỗi làm cho người b́nh thường khó mà nhận ra hay xác định được, hoặc không thể ḥa hợp được. Vậy th́ những ai được gọi sống theo nẻo đường tâm linh này th́ mới dần dần nhận ra và khám phá ra sự ḥa hợp tuyệt diệu ấy.
Tôi tu ḍng Đa Minh, tôi cũng bơi lội trong biển mịt mù linh đạo của Ḍng ḿnh. Cũng bị người khác chất vấn, rồi trả lời họ và họ cũng không hiểu ǵ, và họ cho tôi cũng lúng ta lúng túng như bao người Đaminh khác thôi.
Mời Anh, mời Chị, mời Em chúng ta cùng trao đổi, cùng tŕnh bày nhé.
Biết đâu mỗi người trong chúng ta nói ra mà chẳng ai giống ai th́ nó lại là linh đạo Đaminh tuyệt vời đấy nghe.
Có một điểm chung nhau là chúng ta đang ch́m sâu, đang chiêm niệm, đang say sưa ngắm nh́n một Đấng đă yêu thương âu yếm chúng ta quá đỗi đến nỗi đă ban Con một của Người cho chúng ta để tất cả chúng ta cùng lên đường đi tới biên cương loan báo Tin Vui ấy cho mọi người, chịu không ? Amen.
