III - Tin
+ Tin là ǵ ?
= Xin bạn nhớ cho, tất cả những suy tư vẫn chưa phải là đức tin. Tin vào Thiên Chúa, không phải là chấp nhận ư tưởng về Thiên Chúa hay chấp nhận sự hiện hữu của Thiên Chúa. Tin vào Thiên Chúa : là đón nhận mạc khải Người đă ban cho chúng ta về chính Người nơi Con của Người là Đức GIÊSU, là lắng nghe Chúa nói về Thiên Chúa, là " vâng phục Tin Mừng " bằng cách đón nhận Tin Mừng một cách khiêm nhường, không coi đó như một sự ngáng trở. Chúng ta sẽ thấy rằng thay v́ xâm phạm đến trí tuệ chúng ta, Tin Mừng c̣n lấp đầy nó một cách bất ngờ; thay v́ ngăn chận sinh hoạt của trí tuệ chúng ta, Tin Mừng c̣n cung cấp cho nó cái để suy nghĩ. Xin bạn đừng trách Thiên Chúa là đă làm cho chuyện trở nên phức tạp khi Người tự mạc khải ḿnh ra. Người đă làm như thế bởi v́ Người muốn cho chúng ta được biết Người, để kết hợp chúng ta vào trong cuộc sống thâm sâu của Người. Mầu nhiệm không phải là một tṛ đố chữ, đă được đề nghị với chúng ta để rồi chúng ta không sao hiểu nổi, như để hù dọa chúng ta, như là thứ thần bí ghê gớm để chúng ta phải cúi đầu vâng theo. Nhưng thật ra, mầu nhiệm là một lời tâm sự trong t́nh bạn, nhằm mời chúng ta đi vào hiệp thông.
Trong Kinh Thánh, "biết" không phải là có kiến thức trên một ai, mà là có kiến thức về một ai. Đây không phải mang lư lịch ra mà xét, mà là đi vào tương quan, đi vào tiếp xúc. Đây là điều Thiên Chúa đă muốn khi tự mạc khải chính ḿnh ra, Người muốn ban cho chúng ta không phải là chân dung của Người, nhưng là bản thân Người; không phải là cuộc sống thô sơ của Người, nhưng là t́nh thương âu yếm của Người; và như thế, chấm dứt đủ thứ lầm lạc mà con người, kể từ khi phạm tội, đă không ngừng chồng chất đủ thứ về Đấng sáng tạo nên ḿnh.
+ Bạn hỏi, tôi phải tin Thiên Chúa nào ?
= Có phải người mà bạn tin là Đấng toàn năng, toàn quyền, nắm quyền sinh sát, nghiêm khắc trong luật lệ, keo kiệt mà bạn phải vắt kiệt sức để trả đến đồng xu cuối cùng..... Và do đó, Người ban phát ân huệ tùy theo sở thích, theo tiêu chuẩn xa lạ mà bạn không thể nào ḍ đoán nổi. Có thể v́ thế mà bạn đă gán cho Người là Đấng hết sức bất công với cuộc đời con người, bởi v́ Người thống trị theo kiểu lănh chúa về sự sống và sự chết, Người xét xử, Người kết án và nhất là...... Người để cho con người đau khổ tàn bạo, không chừng Người c̣n gây nên đau khổ cho con người nữa. Có phải bạn đă nghe rất nhiều người chung quanh nói với bạn rằng : "Chúa đă gửi cho tôi những cơn thử thách này, thánh gía nọ.... v́ đó là ư của Người" ? ? Vâng, một số đông người tín hữu chúng ta đă chấp nhận như vậy và cho đó là đỉnh cao của đức tin, của đời sống đạo. Có đúng không ?
+ Chúng ta có thể mất đức tin không ?
= Khi Ân sủng là chính Chúa đă được ban cho chúng ta, chúng ta không thể mất đức tin như người ta vẫn nói. Không thể mất đức tin như người ta mất sâu ch́a khóa. Đức tin mà ta mất như thế, không phải là một đức tin sống động, mà đó chỉ là một tập quán, một thói quen giữ đạo, một tập tục của gia đ́nh hoặc của một tôn giáo non nớt.... Thật ra để nêu bằng chứng về điểm này cũng dễ : Khi người ta mất một vật mà họ yêu quí, tức th́ người ta sẽ ba chân bốn cẳng chậy đi báo ngay cho nhà chức trách, cho các bạn bè chung quanh biết để kiếm t́m dùm. C̣n người nói rằng họ mất đức tin th́ họ đâu có cần phải chạy hàng mấy cây số để t́m đức tin. (Phải chi họ nhận ngay ra rằng đức tin mới chỉ vừa rơi từ túi họ thôi nhỉ ?). Người ta không thể mất một t́nh yêu thương âu yếm bao la mà lại không tức khắc cảm thấy sự trống rỗng, và không sao chịu nổi. C̣n bạn, bạn có mất đức tin không ?
Than ôi ! chỉ v́ con người dùng tự do quá trớn nên người ta khước từ niềm tin vào Đức Kitô. Giáo hội nói với chúng ta rằng người Kitô hữu chẳng có bất cứ một lư do khách quan nào để từ chối Tin Mừng cả. Qủa vậy, khi người ta đă thật sự biết t́nh yêu của Đức Giêsu và đă biết bằng kinh nghiệm, th́ chẳng có ǵ có thể biện minh cho việc tháo chạy, cho dù có những hoàn cảnh thật đau thương ( Rom 8,35 ).
Thế th́ tại sao người ta lại chối từ bỏ đi ?
Thưa, đó là những lư do chủ quan mà chỉ duy một ḿnh Thiên Chúa có thể phê phán.
+ Tôi có buộc phải tin không ?
= Có phải bạn đang ngần ngại, sợ rằng nhàm chán, g̣ bó, lạc lơng, non nớt, yếu đuối......không ? hoặc bạn phải đi vào chuyện mạo hiểm không ? Nhưng người ta sẽ cho bạn thấy cuộc mạo hiểm ngược lại đấy bạn ạ. Hiểm họa của chúng ta là bị trống rỗng nếu chúng ta không thờ phượng; hiểm họa của chúng ta là bị ch́m nghỉm trong t́nh trạng buồn phiền, tẻ nhạt, nếu chúng ta không có niềm vui đích thực. Thật là lạ, phải không bạn ?
Người không tin chẳng phải là một đứa tồi, một đứa đứng chót lớp, chỉ đáng đội cái mũ đầu ḅ, nhưng người ấy có thể rất thông minh và c̣n rất "đạo đức" nữa. Bởi v́ họ đă không nhậy cảm với cái "tại sao" tối hậu. Hoặc người ấy đă mang một bức hí họa Thiên Chúa trong đầu, một bức hí họa thô kệch hoặc đê tiện. Bức h́nh dầy cộm này đang ngăn cản, đè bẹp bộ óc và trái tim của họ. (Bạn ạ, xin bạn hăy tự nhủ rằng những h́nh ảnh sai lạc của bạn về Thiên Chúa, có thể khiến người khác không tin Thiên Chúa đấy).
+ Niềm tin sẽ giúp ǵ cho cuộc sống ?
= Tin vào Đức Giêsu sẽ gia tăng gấp bội những lư do để sống. Trước hết, niềm tin này giúp bạn khám phá ra T́nh Yêu cơ bản, T́nh yêu vĩnh viễn, T́nh yêu thắng vượt mọi khó khăn. Trong qúa khứ của bạn, có thể là môi trường gia đ́nh, môi trường chung quanh bạn, các cám dỗ, các tội lỗi, các thử thách, các sự lười biếng, các nỗi thất vọng, các chán chường.... luôn cần có tin để nâng đỡ. Bạn cũng cần nhớ rằng bạn đừng mong chờ nó như một liều thuốc bổ mạnh, nhưng nó luôn luôn cần đến bạn, bởi v́ niềm tin : được duy tŕ nhờ đức ái, được xây dựng nhờ bền chí, được nuôi dưỡng nhờ kinh nguyện.
+ Làm sao để có đức tin ?
= Thưa bạn, đức tin được ân ban dưới muôn vàn h́nh thái, tin vào Đức Kitô là một ân ban của Chúa Cha : "Chẳng ai đến với tôi được, nếu Chúa Cha là Đấng sai tôi, không lôi kéo người ấy " (Ga 6,44). Xin bạn đừng trách cứ Người về sự lôi kéo của Người, khi mà Người chạm đến trái tim một người khác nhé. Việc Thiên Chúa làm thật bất ngờ, hoặc Người sử dụng những lộ tŕnh thông thường, một sự kiện rất thường t́nh, hoặc một chuỗi sự kiện có vẻ là hoàn toàn tự nhiên, hoặc dùng chứng từ của các Kitô hữu và sự gan dạ của họ trong việc truyền giáo, và cũng có thể Người đột nhập vào một tâm hồn không chuẩn bị ǵ trước..... Hy vọng một ngày nào đó, bạn được nghe người "được ơn trở lại" làm chứng, họ không e thẹn, mắc cỡ về qúa khứ của họ đâu.
Vào một khoảnh khắc quyết liệt nào đó th́ Người đổ chan hoà Thánh Thần xuống để Thánh Thần giúp người đă tin hoán cải thật sự. Bởi v́ ân sủng không chỉ bằng ḷng với việc cấp dưỡng bảo tồn trong tim người thụ tẩy, nhưng ân sủng c̣n không ngừng tạo ra cái mới, khi người ta ao ước và đón nhận .
Thế th́ xin bạn hăy t́m ra lộ tŕnh cá nhân bạn, mà không cần liếc qua lộ tŕnh của người lân cận. Bạn hăy đọc các chứng từ của những người trẻ trạc tuổi bạn, để xác tín rằng : Đức tin, chuyện ấy không phải chỉ xẩy ra cho những người khác mà c̣n cho bạn nữa đấy, bạn ạ.
Thế nhưng, một điều muốn nói với bạn là bạn đừng nóng nẩy, chỉ lo bật công tắc nào đó trong bạn, bạn đừng đốt giai đoạn bạn nhé.
Trước hết, hăy cầu nguyện, cầu nguyện không mệt mỏi, bởi v́ chính nhửng ǵ bạn thấy thiếu mới giúp bạn cầu xin. Thế rồi, bạn hăy t́m những phương thế để gặp được Đức Chúa nơi mà những đám người đang ra hiệu cho bạn : như nhóm cầu nguyện, nhóm đào sâu đức tin, nhóm loan báo Tin mừng.... Bạn năng lui tới những đan viện, không phải là để t́m cảm xúc nhưng để có được những bài dụ ngôn sống động là chính các đan sĩ trợ giúp và để tinh thần phụng vụ thấm nhập vào bạn. Bạn hăy hấp thụ tất cả những điều ấy trong những ǵờ phút thinh lặng, trong cô tịch hoặc với những người khác. Thiên Chúa sẽ chẳng để bạn cầu nguyện mà không đáp lời, Người đă hứa như vậy rồi. Nhưng bạn cũng phải chịu khó vất vả một tí, (hoặc nhiều tí càng tốt). Bạn hăy quyết định đi. Hăy liều mà bước tới. Đừng đứng đó ngơ mặt ra mà chờ đợi một phép lạ, cho dù có thể có phép lạ. Hăy thực hành việc đồng hành thiêng liêng. Hăy chạy tới bí tích tha thứ. Hăy rước lễ. Hăy thờ phượng Thánh Thể và cầu khẩn một vị Thiên Chúa không hề thích làm cho bạn héo tàn đi, nhưng muốn đào sâu niềm ước vọng trong tim bạn.
+ Có cách nào để tôi biết được tôi đă tin ?
= Tin không phải thu gom nhiều ư tưởng mới lạ, lượm lặt thu gom nhiều kiến thức, đào bới những tư tưởng thâm sâu, có thể ví như người đến đứng trước cửa hàng bán bánh mứt kẹo "chị bán cho tôi mỗi thứ một lạng". Thơ thẩn đứng trước cửa hàng như thế đâu phải là tin. Điều quan trọng là bạn đă gặp được một ai chưa ? Tất cả là ở đó đó. Trong Tin Mừng, người thanh niên giầu có đến gặp Chúa Giêsu, nghe Ngài giảng dạy và hỏi ư kiến. Đức Giêsu âu yếm nh́n thẳng vào mắt anh ta và nói : "Anh hăy theo tôi". Tin không phải là sưu tập chuyện này chuyện nọ : Tin là đi theo một Đấng.
Tin là sau khi đă nhận được T́nh yêu của Đấng ấy, th́ đâm ra mê say Đấng ấy (mắc bệnh ǵ th́ c̣n có thuốc chữa chứ mắc bệnh Giêsu th́ chỉ có...thuốc chém đầu- gặp là hết gỡ). Để hiểu được điều này, bạn hăy so sánh với t́nh yêu hôn nhân. Yêu là nhớ, không nhớ là không yêu. Mỗi lần nhớ là cảm thấy chan chứa yêu thương, nồng nàn thương nhớ. Hằng ngày tiếp xúc với biết bao con người, biết bao nhiêu bạn gái, thế mà trái tim vẫn lạnh như tiền, lúc đó chưa hề có cái nh́n của t́nh yêu, nhưng nó sẽ bừng cháy lên khi tiếp xúc với một đối tượng nào đó. Nó được sinh ra vào lúc con mắt nh́n tới người được yêu trong tư cách là người được yêu. Chính t́nh yêu làm cho có mắt. Người được yêu được phân biệt nơi chính người đó, chứ không phải việc so sánh, lựa chọn, cân đo đong đếm tất cả bạn gái trong thành phố (t́nh yêu chứ đâu phải chuyện mua bán gà vịt).Về niềm tin Kitô giáo cũng vậy : Nó phát sinh từ một cuộc gặp gỡ với chính Đức Giêsu Kitô, từ một cái nh́n giao nhau. Vâng, bạn hăy nhắm thẳng vào Đức Kitô, mà đừng mua bán ḷng ṿng (nhắm đến đích nhé !)
Không phải con người đi t́m Thiên Chúa nhưng Thiên Chúa, chính Người đă đi t́m con người, từ giây phút đầu tiên : "Ađam, Ngươi ở đâu ?" (St 3,9), chính Người yêu mến trước (1 Ga 4,19 ). Đó là điều hoàn toàn độc đáo. Vậy đức tin chân thật không phải là kết cục của một cuộc điều tra đi t́m Thiên Chúa như đi t́m một đồ vật, nhưng là khám phá ra, là ḿnh được t́m thấy, được yêu thương bởi một Đấng đă đi bước trước. Tôi đă tưởng ḿnh cầm nắm được, th́ chính tôi lại là người bị cầm nắm (Pl 3,12)
+ Tại sao người vô tín lại sống tốt, lại làm việc bác ái hơn người Kitô hữu ?
= Dĩ nhiên, chúng ta nhận thấy họ tốt hơn về khía cạnh luân lư, đặc biệt về sự tận tâm.
Thế bạn có phân b́ khi thấy người vô tín, họ làm nhiều điều thiện không ? Chắc là không bạn nhỉ. Bởi v́ Tin mừng cho chúng ta thấy rằng Thiên Chúa hiện diện với toàn thể thế giới từ ngàn xưa. Người có thể bị phủ nhận, chứ Người chắc chắn không bị quên lăng. Vậy chúng ta phải vui mừng về tất cả sự thiện đang được thực hiện và sinh ích lợi cho những người khốn khổ. Chúng ta có thể coi thường thứ sự thiện được phô trương, co cụm, phe phái, ganh đua giả tạo.
Khi người ta nói là họ không tin vào Thiên Chúa, th́ chúng ta cần hỏi ngay rằng họ không tin vào vị "Thiên Chúa" nào ? Có thể xác định vị ấy được không ? Nếu họ bằng ḷng diễn tả vị "Thiên Chúa" ấy ra, chúng ta cũng cho họ biết rằng vị "Thiên Chúa" ấy cũng không phải của chúng tôi.
Chúng ta cũng không nên tự phụ, hănh diện để xác định rằng : Ở trong thế giới này, Giáo hội đang đóng một vai tṛ cứu độ, cho cả những người không thuộc về Giáo hội. Bởi v́ Giáo hội là Giáo hội yêu thương, Giáo hội cầu nguyện cho họ và tất cả mọi ân sủng xuống trên trái đất cũng đi qua đôi bàn tay hiền thê Giáo hội, đôi bàn tay của Giáo hội là quản lư. Đó là ư nghĩa chính xác của châm ngôn : "Ngoài Giáo hội không có ơn cứu độ". Câu ấy không có nghĩa là : "Anh không thuộc về chúng tôi, vậy anh chẳng ra cái quái ǵ cả", nhưng là "Tất cà những ǵ là gía trị của anh đều do Đức Chúa ban cho anh, thông qua Giáo hội". Công việc phục vụ này được giao phó cho chúng ta, không phải để chúng ta kiêu hănh, nhưng chúng ta cũng đừng ngượng nghịu, và cũng đừng xấu hổ v́ việc làm hay cách sống của ḿnh.
Chúng ta cũng cần tin rằng sự hiện diện của chúng ta, Giáo hội đóng vai tṛ vừa sáng lập, vừa kiến tạo sức khoẻ. Vai tṛ sáng lập, bởi v́ những giá trị luân lư nhân bản nhất không thể tồn tại lâu dài nếu cái chân đế tôn giáo (đức tin) không có hay bị hủy hoại. Cũng là vai tṛ sức khoẻ nữa, bởi v́ Giáo hội, không phải là Giáo hoàng, Giám mục, Linh mục, Tu sĩ mà là tất cả Giáo dân nữa, có sứ mạng làm cho xă hội nên lành mạnh trong mức độ có thể.
Và rồi chúng ta cũng cần nhận định sự thật thế này : (v́ chúng ta không phải là Thiên Chúa nên cũng chẳng biết đáy ḷng của họ thế nào), là những người không tin, họ làm thế nào, cách nào, để có thể tự cung cấp cho ḿnh những xác tín về luân lư (đúng sai, tốt xấu, nhiều khi do ḷng ḿnh tự nghĩ ra, đặt điều ra, hoặc chỉ là bộc lộ cái tôi....). Không biết làm thế nào họ hạnh phúc được, và hạnh phúc tới độ nào, khi mà họ để tồn tại trong trái tim họ những khoảng trống không to lớn, như thế giới bên kia chẳng hạn. Không biết được làm thế nào họ sống được những thử thách và cái chết, cũng như làm thế nào họ tha thứ được. Mặc dù họ có những nhân đức, chúng ta cũng lượng định được sự thiếu thốn họ phải lấp đầy, đó là họ không biết Đức Giêsu, mà theo kinh nghiệm sống của chúng ta, th́ đây đâu có phải là vấn đề nhỏ, nhưng là vấn đề tối ư quan trọng í chứ.
Chúng ta e ngại rằng những giá trị của họ, họ đă nhận được từ nơi Thiên Chúa như bất cứ ân huệ nào, đang khiến họ kiêu căng quay lại chống với trời cao, với thái độ ngạo mạn và thách đố, điều này đă xảy ra trong thời thượng cổ ngoại giáo, với một số thành viên ngạo ngược của ngoại giáo.
Do đó, chúng ta công nhận những gía trị của người không tin đang làm nhưng chúng ta cũng đừng v́ thế mà sao nhăng việc loan báo Tin Mừng, bởi v́ Tin Mừng là lớp nước ngầm, từ đó cung cấp nước cho mọi nguồn suối.
"Tôi tin " th́ chưa nói lên được điều ǵ cả, nhất là về Đức Kitô. Thánh Phaolô đă nói : "Tôi biết tôi tin vào ai, và tôi chắc chắn" (2 Tim 1,12). Từ ngữ "tín hữu" (croyant) và "dễ tin" (crédule) chẳng khác ǵ bao nhiêu.
* Đối với nhiều người, tin Thiên Chúa, là chấp nhận có Thiên Chúa, là nh́n nhận Ngài một cách thô sơ, và chỉ thế thôi. Ma quỉ cũng ghi nhận rằng có Thiên Chúa và chúng c̣n ở một vị trí rất tốt để biết như thế. Chỉ có điều là vừa biết vừa run, với sự căm thù và giận điên lên trong tim (Gc 2,19). Người tín hữu chân chính không thể có đức tin mà không có t́nh yêu ; v́ nếu không có t́nh yêu th́ chỉ là đức tin chết. Người tín hữu chân chính không dừng lại ở việc ghi nhận (thậm chí chấp nhận cách miễn cưỡng và bó buộc), nhưng người ấy c̣n ngạc nhiên thán phục về những ǵ đă khám phá ra. Người ấy vui thích v́ Đấng đă tỏ ḿnh ra cho người ấy.
* C̣n có người nghĩ rằng "tin" chính là điều ngược lại với "thấy" ; v́ tin th́ được xếp cao nhất của sự hiểu biết mà ta phải leo lên khi không c̣n thấy được nữa. Đối với chúng ta th́ ngược lại, tin, chính là thấy Thiên Chúa trong cái rất hữu h́nh (tin điều không thấy để thấy điều ḿnh tin) : nơi Đức Giêsu Kitô, trong Giáo hội, trong Kinh Thánh, trong bí tích Thánh Thể, trong tha nhân, trong cảnh thiên nhiên trời đất. Đấy mới là thử thách ! Nếu ngày xưa ông Môisê đă đứng vững, "như thấy Đấng vô h́nh", khi ông đối diện với cơn cuồng nộ của Pharaô, trong vô số các khó khăn của cuộc ra đi khỏi Ai cập “Nhờ đức tin, ông bỏ Ai cập mà không sợ cơn thịnh nộ của nhà vua ; ông vững vàng không nao núng, như thể xem thấy Đấng vô h́nh” (Do thái 11,27). Ông đă không nhắm mắt lại nhưng lại c̣n mở to ra hơn nữa, ông có cái nh́n sắc bén hơn. Ông đă xử dụng "cặp mắt của trái tim" (Ep 1,18) để nhận thấu thực tại sâu thẳm của biến cố : một cuộc Vượt qua.
* Đối với số đông, tin, chính là tự phán đoán riêng, theo kiểu chắp vá đại khái, rồi ráng t́m những tâm t́nh, cảm xúc (có khi sướt mướt) để bù trừ cho những tối tăm hoặc những lúc khô khan. Thế nhưng, tin chính là "vâng phục đức tin" (Rm 1,5), chính là chấp nhận quan điểm của một Đấng Khác ; chính là đón nhận Mạc Khải của Chúa Cha nơi Con của Người là Đức Giêsu ; chính là đón tiếp Thiên Chúa như Người tự trao hiến, tức trong niềm hân hoan. Đây không phài chỉ là phác ra cho ta cái chân dung cứng ngắc của Người, chân dung bắt bớ truy lùng, nhưng chính là nhận diện ra Người khi gặp Người. Lúc đó ta khám phá ra nhiều điều làm cho ta ngạc nhiên và bao nhiêu thần tượng xưa nay, tan chảy ra như tuyết dưới ánh nắng mặt trời.
* Đối với số đông, tin, chính là có ư kiến riêng của ḿnh, do ḿnh suy tư, nghĩ ra. Mỗi người đều có ư kiến riêng và cho tất cả đều có giá trị. Ư kiến của tôi liên quan đến tôi chứ không dính dáng ǵ đến ai khác ngoài tôi. Như vậy th́ hỏng bét rồi, bởi v́ Phúc âm là một Tin mừng có tầm quan trọng mà tôi phải hô to trên mái nhà cơ. Mầu nhiệm không phải là một bí mật, như màn gió kéo che kín lại và rồi nó chỉ được th́ thào cho riêng một số người. Nhưng đây là chương tŕnh của Thiên Chúa mà ta phải loan báo khắp nơi giữa ban ngày (Ep 3).
* Cuối cùng, đối với khá nhiều người, tin, như là sở hữu một đồ vật mà ta có thể sơ ư đánh mất, như mất chiếc ch́a khóa hoặc chiếc khăn tay trên đường phố. Thế nhưng, đức tin sống động là T́nh Yêu lớn lao không thể đánh mất mà không "rỗng" ra. Người ta không đánh mất mà người ta bỏ nó thôi. Người ta rời bỏ nó, loại trừ nó, thay thế nó khi có dịp. Người ta chỉ có thể thôi bỏ nó khi người ta đến bí tích Ḥa giải như anh Charles de Foucauld vào một buổi sáng ngày 29/10/1886 tại nhà thờ Thánh Âu tinh ở Paris.
Vậy thưa các bạn, mỗi mgười trong chúng ta đều cần phải thăm ḍ, xét lại chính ḿnh để biết chúng ta đang ở tầng lớp số đông, tin, nào đây. Đúng không các bạn ?