Con Người

            Có ý kiến nói rằng : "Theo ý kiến tôi, thân xác chỉ là một trở ngại cho Chúa Thánh Thần. Nó là con vật chở đồ". Triết lý cùn này nghe có vẻ "thần bí" hay là đạo đức quá sức lẽ mình, nhưng thực tế : một chủ nghĩa nhị nguyên rất trầm trọng và có nguy cơ là cứ xử dụng thân xác thoải mái, nghĩa là sự phóng túng về luân lý. Xin bạn đừng đùa giỡn với nó.

            Bạn nói gì về thân xác của bạn ? Sở hữu hay là hữu thể ?

            Thân xác là một sở hữu (avoir) hay là một hữu thể (être) ; một vật mà tôi đang có hay là một thành tố làm nên chính bản thân tôi ? Trong trường hợp thứ nhất, nó là một cái ống, một cái bao, một cái áo có thể thay đổi, là đối với nó tôi có thể giữ nó cho riêng tôi và có quyền hành trên chúng. Trong trường hợp thứ hai, tôi là một toàn thể, đến một mức độ mà cái chết ép buộc tôi, làm biến chất tôi, tạo ra một sự chia lìa đau đớn.

    * Người ta có thể sử dụng thân xác mình không ?

            Nếu xác thịt chỉ là một vật dụng mà ta phải làm chủ (chế ngự), thì việc phá thai sẽ chẳng gây hoảng loạn (traumatisme) gì nơi người phụ nữ. Nơi người đàn ông, xác thịt cũng xa lạ với tinh thần như thế thì cũng khó có hiện tượng mà người ta gọi là "khủng hoảng thể lý" (somatisation).

            Hình như bạn muốn tậu cho bạn một thân xác lý tưởng, bởi vì bạn vẫn luôn chấm phá lại, đục đẽo nhồi nhét lại.... để cho có cái bộ mặt nó hợp với nhãn quan bạn và nhãn quan người khác.

            Thề rồi, bạn tha hồ mà múa nhẩy, vung vít, yêng hùng..., bao nhiêu tài nguyên trong túi chung túi riêng trút ra những trận mưa tiền bạc để có đủ mọi tiện nghi thoải mái, cố tạo bầu khí được thư giãn và rồi tới chỗ muốn làm gì thì làm. Đã quen thói, bạn còn đi đến chỗ yêu cầu thân xác người khác (đồng hay khác phái) bởi vì bạn không tìm thấy nó ở chiếc ghế bành, và có khi bạn buông mình theo những trò chơi đó như một cái máy mà chẳng còn tình yêu âu yếm nào.

            Trong thực tế, vì lẫn lộn thời kỳ đính hôn với việc chung sống, bạn đề nghị thân xác bạn cho người khác như là một vật liệu để thử, chẳng cần cam kết từ phía nào. Chính sự chắc nghiệm đó mà bạn cho rằng để lượng định mức hiểu biết anh hay cô bạn của bạn. Nhưng bạn rất sớm nhận ra rằng cái gọi là bằng chứng ấy để xem có trung thành hay không thì tình yêu của bạn nó chẳng xuôi xắn đâu. Bạn đã hỏi : "Như vậy có hợp với luân lý không ?". Thưa bạn, làm như thế không phải là khôn ngoan, làm như thế không được gì đâu. Khi Giáo Hội bảo bạn là phải tự chế, Giáo Hội không nhắm gây phiền hà cho bạn, Giáo Hội chẳng chặn điều gì đang tiến tới. Giáo Hội bảo bạn : "Điều bạn đang tìm kiếm, bạn không đạt được nhờ cách đó đâu". Quan hệ tính dục chỉ đưa lại một kinh nghiệm về sự viên mãn nếu nó tương ứng với sự trao ban vô điều kiện giữa hai con người ước muốn yêu thương nhau suốt đời. Khi mất sự trao ban hỗ tương ấy, quan hệ đó chỉ còn là một việc cọ xát xác thịt nằm ở bề mặt của lớp biểu bì và của sự bằng lòng. Nó là việc cho mượn thân xác chứ không trao hiến con tim. Xin bạn đừng chờ mong đạt được sự hiểu biết chân thật nào từ kiểu tò mò đó, vì nó chỉ là những thăm dò và đo lường thăm dò đó bằng những cảm giác khoái lạc. Trò chơi vô hồn này không phải là việc tập huấn tình yêu đâu. Đã có nhiều cặp thí nghiệm kiểu đó nên đã bỏ nhau rất sớm. Cứ chậy theo những kiểu này thì chẳng bao giờ gọi là hành vi nhân linh, một hành vi tự do.

    * Người ta có thể sử dụng thân xác người khác không ?

            Về thân xác kẻ khác cũng vậy. Thay vì yêu thương đón nhận cái con người đã thành hình trong bụng thì họ lại coi đó như là một chỗ xưng, nên đã có những cặp vợ chồng độc đoán quyết định là có nhìn nhận nó hay không ; họ đã tự đặt mình làm thẩm phán để phán quyết cái vật ấy có thể hay không thể được coi như một con người. Đó là điều người ta gọi là biện chứng chủ nô : người nô lệ thật ra chỉ hiện hữu trong mức độ người chủ nhân có đồng ý cho anh ta hiện hữu hay không. Đáp lại Đấng Tạo Hóa đang nói với họ : "Ta ban cho con một món quà tuyệt diệu", người đàn ông và người đàn bà nói ngạo mạn : "Chính chúng tôi sẽ quyết định về chuyện đó".

Cứ giả thiết là đứa bé đã được chấp nhận, người ta liền đi thuê bụng, một thứ máy ấp, vận hành theo tiền lương, nhờ có một hợp đồng chính đáng. Không có vấn đề tình yêu. Không biết một ngày nào đó, khi thằng con đó lớn nó biết được câu chuyện ra đời của nó thì nó sẽ cảm thấy thế nào nhỉ ? chắc là hoảng loạn lên ấy chứ ? Người mẹ mang thai dùm không dễ dàng mà trả lại con cho người thuê bụng, vì nó đâu phải là cái áo đem đi thuê nhuộm.

Người ta còn có thể mua những thân xác khác là tìm đến những kẻ làm điếm thuộc mọi phái và mọi lứa tuổi, vẫn là nhờ tiền bạc. Như thế giữa hai bên có một quan hệ được tạo nên bởi sự khinh bỉ hỗ tương : người đàn ông khinh bỉ người đàn bà vì nàng bán mình cho bất cứ ai và người ta có thể xử dụng nàng như một đồ vật ti tiện ; người đàn bà bị đối xử như thế, khinh bỉ phái nam vì phái này đã dùng nàng như một thứ dụng cụ để tìm kiếm khoái lạc.

            Người ta còn có thể muốn loại bỏ một người bất túc hay một người già như đập phá một bức tường mục nát cho khỏi ngứa mắt. "Dẹp cái kia đi cho tôi ! ", đó là lý luận duy nhất. Người ta còn nại đến an tử (euthanasis), nghĩa là "cái chết đẹp", họ cho đó là để giúp đỡ người bệnh chấm dứt sự sống càng sớm càng tốt, nhưng trong một hành vi như thế, ai được thoải mái ? Đấy không phải là cái nhìn của mẹ Têrêsa Calcutta... "Cái chết đẹp", đó là chấm dứt cuộc đời như là một con người trong vòng tay yêu thương.

    * Người ta sẽ được sử dụng một thân xác khác không ?

            Chính vì bạn vẫn bị luẩn quẩn về luân hồi, bởi do hậu quả của thân xác bị coi là đồ vật. Một số người nghĩ, khi đến cuối cuộc đời này vì có tội nên còn phải đầu thai lại vào kiếp người khác hoặc con vật để thanh luyện nhưng ai là người quyết định chuyện này ? Như thế chứng tỏ đây là thuyết nhị nguyên : một bên là linh hồn, một bên là lớp da rắn, nên linh hồn muốn chui vào cái mảng da nào tuỳ ý như vào phòng áo muốn khoác cái áo nào thì khoác. Thế nhưng :

a/ Thân xác, chính là thân xác riêng của tôi, chứ không phải là một thứ quần áo siđa tiện dụng giá rẻ. Tôi không có thân xác tôi. Tôi không là thân xác tôi. Nhưng tôi không là (không hiện hữu) nếu không có thân xác tôi. Đối với tôi, hiện hữu, là sống, là phập phồng cử động trong một xác thịt. Tôi là tất cả tôi hiện thân. Tôi không vận dụng thân xác tôi, tôi không chứng kiến những vận động của nó từ xa, tôi không nhìn nó tập thể thao : tôi nói "tôi" trong thân xác tôi. Tình yêu không phải là việc lắp ráp hai bộ máy nhờ một hệ thống bánh xe răng cưa nhưng đó là sự hiệp thông của hai con người trong trọn vẹn hữu thể của họ. Lạ lùng thay, thời đại chúng ta có ấn tượng là đã phục hồi được thân xác mà nó bảo là đã từng bị hạ giá. Thế nhưng phải nói ngược lại : thời đại chúng ta đã làm cho thân xác xuống cấp ; và nếu họ có đúng thật quan tâm hơn thì cũng giống như quan tâm đến một đồ vật, phải mơn trớn thụ hưởng  để có được khoái lạc nó cung cấp cho.

b/ Tôi chỉ có một cuộc đời, chứ không phải là hai. Chỉ có một cuộc đời duy nhất để yêu thương, chỉ có một cuộc đời duy nhất để làm những kinh nghiệm. Hành trình chấm dứt với cái chết thể xác của tôi : "Phận con người là phải chết một lần, rồi sau đó phải chịu phán xét" (Dt 9,27). Tôi sẽ sống lại, bởi vì linh hồn tôi không được tạo thành để cách ly ; nhưng tôi sẽ không đầu thai lại bao giờ. Tôi sẽ là "tôi" tròn đầy, với thân xác vinh hiển của tôi ; chứ tôi sẽ không đi mặc lấy thân xác của kẻ khác... mà người ấy không thể cho tôi mượn thân xác của họ để tôi đi du lịch thêm vài vòng nữa, bởi vì nó đã trở thành bụi đất, và một ngày kia người ấy cũng sống lại.

c/ Tôi sẽ không được cứu nhờ mài dũa cho hao mòn, nhưng nhờ lòng từ bi của Thiên Chúa. Không phải nhờ sự xoi mòn sẽ cạo sạch những dấu vết tội lỗi tôi để lại : chính tình thương của Thiên Chúa tôi, tạo nên trong tim tôi một ngọn lửa thanh luyện và nâng cao ước nguyện được có Nước Trời.

ĐÂY LÀ MÌNH (THÂN XÁC) THẦY.

            Bạn hãy ghi nhớ lời Đức Giêsu đã nói tại bữa Tiệc Ly : "Đây là Mình Thầy, hiến tế vì anh em" (Lc 22,19). Lời này được áp dụng cho Người và cũng cho bạn nữa, một cách nào đó.

    * Thân xác của Đức Giêsu.

            Thân xác của Đức Giêsu vừa được nhận lãnh vừa được trao ban. Khi đi vào trong thế gian, khi mà Đức Maria cống hiến xác thịt Mẹ cho mầu nhiệm Nhập Thể, Chúa Con nhận lấy xác thịt Mẹ để dâng nó lên làm hy lễ (Dt 10,5-7). Ngài đã không khoác vào xác thịt ấy như khoác vào một cái áo, rồi Ngài nhận lấy nó làm của mình. Không phải thế đâu, bà Prouhèze trong vở Chiếc giày xa-tanh (Le Soulier de satin) của ông Paul Claudel đã nói : "Thứ được đóng đinh trên thập giá không phải là một chuyện hóa trang". Thân xác của Người, đó là cái đã cho phép Đức Giêsu nói "Tôi" (Je) trong một thân phận giới hạn, yếu hèn, bấp bênh. Đó là cách dịch cụ thể từ ngữ Emmanuel, Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta. Đó là dấu chỉ nhờ đó Người tự hiến mình cho chúng ta trong cuộc Khổ Nạn của Người và trong Bí tích Thánh Thể : không phải là một mảnh của Người, nhưng là chính bản thân Người. Chính là nhân tính nồng nhiệt trong đó Người phó thác mình cho Chúa Cha tại vườn Ghết-sê-ma-ni. Sau khi sống lại, không phải vì thế Người đã ra khỏi xác (désincarne), nhưng Người để cho người ta đụng chạm đến mình (Gioan 20,27). Tôi sẽ không tin vào Người nếu tôi không kể đến xác thịt Người và các vết thương trong thân xác Người : những cái vết thương từ nay đã trở thành những mạch suối. Và dĩ nhiên, khi tôi nói đến thân xác Đức Giêsu, tôi không quên rằng Người có sinh khí (anime), rằng Người chỉ là người nhờ có một linh hồn : "Lạy Linh hồn Đức Kitô, xin thánh hóa con ! Lạy Thân xác Chúa Kitô, xin cứu độ con ! ".

Bí tích Thánh Thể ban cho ta sự hiện diện của Đấng Phục sinh nhờ trung gian của những vật tầm thường ấy. Nhưng các vật đã thôi là những trung gian để chỉ còn là những "hình" (espèces), chúng đã mất, không phải tính hóa học, nhưng bản thể sâu xa của chúng, để thực sự trở thành Mình và Máu của Đức Chúa. Chúng không phải là những biểu tượng theo nghĩa thông thường của từ ngữ này, cũng chẳng phải chỉ là những ẩn ngữ thi ca. Vậy tôi có quyền và có bổn phận nói "Giêsu" với Mình Thánh Chúa, cho dù trong sự hiện diện thực hữu này có một phương diện tạm bợ, giới hạn nơi trái đất chúng ta. Nhờ việc hiệp lễ - sự thâm nhập tuyệt đối có một không hai - Chúa Con nhập thể và Phục sinh cùng với tôi trở nên một thân xác nhờ phương thế là cái dấu chỉ kia, tức là lương thực. Bằng cách đó, Người còn đi xa hơn là việc hai vợ chồng nên một thân xác vì việc này không cho phép đạt được độ nội giới như thế và không có một sự thường hằng như thế. Nhưng cũng ở trong cùng một chiều hướng, theo cùng một hình ảnh (x. 1Cor 6,16-17).

Bạn mến, bạn càng hiệp lễ với đức tin, bạn sẽ càng hiểu sự cao cả của thân xác, phẩm cách tuyệt vời của nó. Chắc chắn nó không phải là đồ vật có thể sử dụng bừa bãi, nhưng đây là nhân vị con người trong phương diện cụ thể của nó, đây là "bạn" đang rung động và đang yêu thương. Khi đó bạn hiểu là ta không đùa giỡn với xác thịt mình mà lại không tàn phá hữu thể sâu xa của mình. Bạn cũng hiểu câu nói phi thường sau đây của Thánh Phaolô, nhằm trách người Côrintô đã sống ô nhơ : "Thân xác con người không phải để gian dâm, nhưng để phụng sự Chúa, vì Chúa làm chủ thân xác" (1Cor 6,13) ; (dịch sát : vì thân xác dành cho Chúa, và Chúa dành cho thân xác).

 * Thân xác của riêng bạn.

            Dĩ nhiên, thưa bạn, bạn đâu có nhập thể như Con Thiên Chúa : xác thịt của bạn là thân phận bình thường của bạn. Dầu vậy điều đó cũng không cấm bạn đi vào trong cùng một chuyển động của thân xác được nhận lãnh và thân xác được trao ban.

            Cha mẹ, các ngài đã ban sự sống cho bạn, cách rất sẵn sàng, tôi ước mong là thế. Như cô Diana đã nói khi thưa với mẹ cô, một người mẹ mà cô chưa bao giờ biết mặt, bởi vì cô đã bị bỏ vào Viện Cứu tế ; "Xin cám ơn má đã không chịu phá thai : sự sống, đó là món quà đẹp nhất của má". Khi những cha mẹ trẻ nhìn những đứa con đầu lòng của họ nằm trong nôi, họ không ngây ngất như người ta ngây ngất trước một cái thùng xe ; khối thịt đỏ hồng kia là của một con người mà định mệnh thì chưa biết thế nào, nhưng đã có một tên riêng, chứ không phải là một danh từ chung. Tương ứng với một cuộc sản sinh ấy, có một cuộc tạo dựng. Dầu sao, dù nguồn gốc nhân loại của bạn thế nào, Thiên Chúa Cha của bạn ấy, Người muốn có bạn đấy, bạn không phải ngờ vực về điều này một giây phút nào. Bạn cũng chẳng cần phải buồn phiền về chuyện ấy, như những người vô thần kia cách đây vài chục năm, những người đã chẳng muốn làm con của bất cứ ai (đào mả lên để đấu tố) để có thể được tự do hoàn toàn. Thân xác của họ, một thân xác dĩ nhiên họ đã không chọn lựa, dường như là cái dấu chỉ bực bội về sự lệ thuộc của họ vào cha mẹ họ và vào Đấng Tạo Hóa. Họ đã muốn là những tự do không có thân xác và không có Thiên Chúa. Nhưng thời đại ấy đã qua hẳn rồi, may mắn thay !

Bạn có biết con người là hình ảnh của Thiên Chúa. Thế mà Thiên Chúa quan hệ ở bên trong chính Người, từ Cha sang Con trong Thần Khí. Người cũng là quan hệ ở bên ngoài Người, và chính đó là điều mà Kinh thánh gọi là Giao ước. Về Giao ước này, bạn biết rồi, hình ảnh đẹp nhất là hình ảnh hôn nhân. Và hôn nhân, đó là việc hiến tặng các con tim được diễn tả bằng việc hiến tặng các thân xác. Vậy thân xác bạn cho phép bạn sống theo hình ảnh Thiên Chúa khi nối kết với người khác một quan hệ yêu thương và phong nhiêu. Dĩ nhiên, có những quan hệ khác ngoài quan hệ giữa vợ chồng.....Vào dịp Thăm Viếng, có những con người đã ra hiệu cho nhau bằng thân xác họ. Đức Maria, khi mang thai Đức Giêsu, đã gieo rắc niềm vui trên đường Mẹ đi, như thể là một cuộc rước thật sự. Còn Đức Giêsu, từ đáy sâu lòng dạ Mẹ, đã làm cho Gioan nhẩy mừng hoan hỉ trong lòng bà Elizabét. Tất cả mọi sự rung lên với nhau, xác thịt cũng như tinh thần. Và cái nốt của bài hòa tấu này, đó là một điệu allégro (vui nhanh). Ngay cả những người bệnh, những người bất túc, những người tàn tật, cũng vẫn có thể rạng rỡ hầu như về mặt thể lý với một thân xác thiếu hụt.

Thế rồi, chẳng có việc hiến tặng nào của bản thân bạn mà lại không được diễn tả trong thân xác bạn và không dội lại trên thân xác bạn. Dù bạn đi vào đời hôn nhân hoặc đời độc thân thánh hiến, bạn cũng đều dấn thân vào một kiểu sống và yêu thương cụ thể, kiểu ấy sẽ không chỉ diễn ra trong tâm trí bạn. Cách này hay cách khác, mọi hiến tặng chính bạn sẽ lấy lại các lời trong thánh lễ : "Hãy cầm lấy mà ăn : đây là Mình Thầy hy sinh vì anh em". Khi đó toàn thể con người bạn sẽ trở thành hạt lúa miến của Đức Chúa, sẽ bị răng thú dữ nghiền nát, như thánh I-nhã thành Antiôkhia đã nói trong khi tiến về chỗ tử đạo.

Xin bạn nhớ rõ ràng cho là Kitô giáo không hạ giá thân xác đâu. Có thể Kitô giáo đã xử cứng rắn với thân xác vào một số thời đại nào đó, nhưng chính là vì nghĩ rằng thân xác có thể cống hiến nhiều hơn. Dưới những lớp bề ngoài lừa dối, nền văn hóa hiện đại còn tỏ ra khinh bỉ xác thịt quá thể, nó dùng xác thịt mà làm bất cứ chuyện gì, và nó loại trừ xác thịt hoàn toàn khỏi vùng của ý nghĩa, tức vùng của luân lý.