“Anh em hãy sám hối, vì Nước Trời đã đến gần”

(Mt 3,2) ; (Mt 4,17)

Mong Manh

* Trung tâm loan báo là lời kêu mời Hoán Cải

Hoán Cải để nhận ra An Ban. Nhận ra lòng thương yêu âu yếm của Chúa để thay đổi cuộc sống chứ không phải chỉ là vào tòa rồi “quăng” vài tội đã bấm đốt ngón tay và muốn chắc cú hơn thì nói thêm: khi ít khi nhiều khi nào cũng có !! Chúng ta cùng nhau mở cuốn Kinh Thánh ra. Chúng ta sẽ thấy trong đó nói rằng tiếng gọi quay ngược con tim, đảo lộn cuộc đời là điều chính yếu trong lời rao giảng thông thường, tức vị ngôn sứ đề nghị cuộc quay ngược ấy như là điều chung cho mọi người, chứ không phải chỉ dành riêng cho một số ít người đặc biệt. Ngày nay chúng ta rất ít được nghe những lời rao giảng như thế mà là cả mớ, hổ lốn, hằm bà lằng… làm cho chúng ta rối mù tung lên, chẳng biết bắt đầu từ đâu. Có khi toàn là những “mầu nhiệm” khó hiểu để rồi chúng ta đành chấp nhận câm miệng, hay phải ở yên không nhúc nhích. Hoặc nghe ông kia bà nọ, ai nói cũng hay... ho, thế mà chẳng biết bắt đầu từ đâu ; cái gì là chính điều gì là phụ ; chân lý nền tảng gốc gác ở tại điểm nào và cái gì chỉ là hoa trái thơm... nghịt (xin đọc mong manh 8 trang 65). Vai trò chính của việc truyền giáo là rao giảng sự hoán cải, không phải chỉ cho những người không tin hoặc kém tin, cho những người bị lầm lạc về tinh thần và phong hoá, nhưng cho cả những người đã được rửa tội, xưng mình là đạo gốc nữa. Chẳng ai hãnh diện là mình đã ngon lành, đầy đủ trong nếp sống đạo để rồi không cần ngay cả cái nội dung chính của lời rao giảng Tin Mừng nữa chăng ?

Thế nhưng, cho dù chúng ta đã có lòng yêu mến ở mức độ nào, cao siêu đến đâu thì việc hoán cải, sám hối vẫn cần thiết từng ngày và từng ngày. Thật vậy, những con người kết hợp mật thiết với Đức Giê-su Kitô lại là người nhậy bén nhất về tội lỗi của mình, tức là người chạy đến sự thống hối cách nồng nhiệt nhất. Khoa thần bí không phải đưa ta đến chỗ không cần ơn cứu độ nữa và rồi cứ thế là xuất thần liên lỉ, trái lại khoa thần bí tháp chúng ta ngày càng kết hiệp mật thiết hơn vào trong một Tình Yêu và không thể không là một lòng Từ Bi Thương Xót. Tiến bộ thiêng liêng không phải đến một lúc nào đó có thể nói với Chúa một cách tự mãn : “Vui chưa ! Sau một thời gian sàng lọc, đưa lên chảo đảo qua đảo lại, nay con có thể không cần đến sự tha thứ của Chúa nữa, con không cần đến An Ban nữa đâu. Mọi sự đâu ra đó rồi nên không cần phải xin Chúa điều gì cả và con cũng chẳng làm gì để Ngài phải trách cứ con. Ơn cứu độ chỉ dành để cho người mới bắt đầu thôi. Chúng ta thích làm những việc đền tội, hy sinh, hãm mình để dâng lên Chúa, để an ủi Ngài, để đền bù về những điều sỉ nhục mà “quân tội lỗi” đáng thương đã chụp lên đầu Ngài. Ô! Cứ ý như là chúng ta không phải là những kẻ tội lỗi ý ! Chúng ta là kẻ trắng trong, công dân ưu tuyển ấy ! (Thánh nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu làm một cuộc cách mạng trong dòng kín đang khi ngài còn rất trẻ !) Thánh Phaolô thú nhận điều này với giọng hoàn toàn xác tín: “Đây là lời đáng tin cậy và đáng mọi người đón nhận : đó là Đức Giêsu Kitô đã đến thế gian, để cứu những người tội lỗi, mà kẻ đầu tiên là tôi” (1Tm 1,15). Mức độ quan trọng trong việc kết hiệp với Chúa Kitô, không phải rồi cuối cùng là đã loại bỏ được Ngài ! Trong lòng cuộc cử hành phụng vụ thường nhật, Lễ Tế Tạ Ơn, vẫn bắt đầu bằng một nghi thức thống hối ; và vào Mùa Chay, với việc xức tro, Giáo Hội nài xin chúng ta hoán cải, hoán cải nữa và hoán cải mãi. Chúng ta sẽ không bao giờ làm xong bao lâu còn sống trên mặt đất này. Do đó, việc hoán cải là trung tâm của người mở miệng loan báo.

* Hoán cải, có cần cho chúng ta không ?

  Chúng ta biết đấy, người ta chẳng bao giờ hết phải hoán cải ngay trong lòng đức tin. Sự hoán cải không phải chỉ dành cho những người lạc đạo, tục tằn thô lỗ hoặc đã làm nhiều chuyện ẩu tả hay tên đạo tặc đâu vì thế chúng ta đừng nói là chúng ta không cần hoán cải bởi chúng ta vẫn đang có đức tin cơ mà !? Nếu An Sủng mà chúng ta cứ ướp như một thi hài, đặt vào trong tủ lạnh như một thứ thực phẩm vì sợ hư hoại, hoặc bỏ vào trong một viện bảo tàng nội tâm được thăm viếng mỗi ngày… tất cả cách thức đó đều là nghi ngờ lòng quảng đại thường hằng của Đức Giê-su. Người đã nói với ông Nathanaen khi mới có một dấu chỉ khởi đầu đã khiến ông này phải sững sờ: “Anh sẽ còn được thấy những điều lớn lao hơn thế nữa” (Ga 4,50) đó sao ? Người đã không bán cho chúng ta một thứ nước khoáng La Vie đựng trong chai trong vắt nhưng Người hứa cho bà Samari một thứ nước chẩy vọt mang lại sự sống đời đời (Ga 4,14). An ban chính mình Người mà Người ban cho chúng ta thường xuyên được đổi mới, được nhân lên cách lạ lùng, được sáng lên thật bất ngờ… chúng ta đừng hoài nghi điều đó kẻo như thế sẽ là kẻ xúc phạm đến Đấng Đại Lượng vô bờ.

Chúng ta cần ghi nhớ điều mà chúng ta gọi là “biến cố nền tảng”; “cái thuở ban đầu ấy”, bởi vì nó là cơ sở cho phần còn lại của công trình xây cất, bởi vì nó đưa vào đời sống những tâm tình mới mẻ và những phẩm chất được canh tân. Sự hoán cải chính là cuộc chào đời, nó bắt đầu để tiếp tục, “từ khởi sự sang khởi sự, nhờ những khởi sự không bao giờ có cùng” (một nhà thần học thuộc TK IV đã nói như thế). Đời sống Kitô hữu, chính là sự tăng trưởng liên tục của một con người đã sinh ra một ngày nào đó và trong người ấy, sự sống không ngừng trào vọt ra.

Do đó, sự  hoán cải không phải chỉ là dành cho người mới nhận ra có Thiên Chúa rồi xin gia nhập đạo ; nhưng lại vẫn rất cần cho những người như chúng ta đây, đang tôn thờ sùng bái một vị Thiên Chúa, mà vị Thiên Chúa đó lại cứng ngắc, tê liệt nằm ở một góc biển chân trời nào đó như một Đồ Vật. Một vị Thiên Chúa mà người ta khám phá thấy Người là một tình yêu đang hoạt động. Hơn nữa, nơi các vị ngôn sứ, tôn giáo này khẳng định tính cách tuyệt đối duy nhất của một Tình Yêu thương âu yếm luôn luôn đang hành động. Đức Giavê không sợ các thần tượng như những thần minh cạnh tranh, nhưng Người sợ sự sai lầm về vấn đề tương quan. Dù người ta theo tôn giáo đa thần hay độc thần, người ta vẫn có thể sai lầm về những ý hướng của Thiên Chúa : đức tin chân chính, đó là hiểu biết rằng Thiên Chúa có một trái tim và Người dùng nó để ký kết giao ứơc với chúng ta. Người hoán cải, đó là người khám phá ra như thế, cho dù người đó đã tin rồi. Người ấy có thể giữ lòng tri ân đối với tôn giáo mà mình đã phát xuất ra, nhưng người ấy cũng phải sửng sờ bởi tính cách mới mẻ của Kitô giáo. Người hóan cải không chỉ là việc chuyển từ sự vô tín sang niềm tin mà thôi, nhưng đây là việc khám phá ra Thiên Chúa y như là Người đã tỏ mình ra và tự trao ban chính mình (An Ban). Người ta thường nói : Vị Thiên Chúa chân thật, để đối lập Người với những thần linh giả trá, nhưng trong thực tế, điều phải là thật, không phải là Thiên Chúa, mà là sự hiểu biết của chúng ta có về Thiên Chúa. Khi cầu nguyện, người ngoại giáo có lòng ngay chắc chắn cũng đạt tới chính Thiên Chúa, đích thực Thiên Chúa, nhưng sự hiểu biết người ấy có về Thiên Chúa thì không chính xác. Mục đích của công cuộc Phúc âm hóa, đó là chia sẻ cho con người mạc khải Thiên Chúa đã làm về chính Người nơi Đức Giêsu, Thiên Chúa thích được biết và yêu mến như thế, bởi khi Người đã phải vất vả để vén mở cho chúng ta thấy Tình Yêu của Người.

Như thế, chúng ta thấy rằng sự hóan cải được đề nghị cho chính người Kitô hữu là chúng ta đây, là người không hiểu biết bao nhiêu để rồi cứ im lặng chịu đựng sự sai lạc nung nấu ở trong đầu, con tim. Từ đó đưa chúng ta đến nếp sống lạc lõng, bơ vơ, hững hờ chẳng còn biết tin vào ai nữa. Đôi khi cũng bị cám dỗ, tò mò đến gõ cửa các thầy bói toán, tướng số định mệnh… Vì thế, chúng ta không ngừng hoán cải ý tưởng, tâm tình chúng ta có về Thiên Chúa. Cái ngưỡng cửa phải bứơc qua, đó là chuyển từ  cái thần linh ta cần, từ cái chân dung ám ảnh, sang một AI ĐÓ đã gặp. Và dù ta có đọc kinh tin kính cách xác tín, cho dù ta tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi thật chắc nịch, cho dù ta không hề phản bội các dữ kiện của đức tin công giáo, thì cũng vẫn còn chỗ trống cho những khoảng khắc chan hòa ánh sáng, cho trái tim trở nên nồng ấm, cho Tình Yêu thương âu yếm lấp đầy. Cũng thế, ta có thể chấp nhận không nao núng những đòi hỏi của nền luân lý Kitô giáo và thực hành cách tối đa, nhưng cũng không vì thế mà ta có được niềm hân hoan sung sướng hạnh phúc. Chúng ta có thể làm nhiều điều thiện mà không thương yêu đấy, chân thành mà nói thật ra với nhau đi. Hoặc có yêu thương nhưng yêu thương có tí tẹo mà chưa đến mức hóa rồ, man man, tăng tăng, điên đại. Cuộc sống vẫn đôi khi làm điều xấu. Vậy thì sự hoán cải vẫn là lời mời gọi cần thiết biết bao cho mỗi người chúng ta.

* Hoán Cải có phải chỉ cần cho người tội lỗi ?

- Cần cho người tội lỗi !

          Thằng em hoang đàng trong Dụ Ngôn Người Cha Nhân Hậu, (Lc 15,11) ; và người thu thuế lên đền thờ cầu nguyện (Lc 18,13)

Người ta thường nói là người trở lại là người bỏ đi những trò lố bịch của quá khứ. Đúng là như vậy. "Hãy trở về hỡi những đứa con phản nghịch" (Gr 3,14). Thiên Chúa đã quát lên như thế với những quí tử của Người. Người muốn họ vừa quay trở lại, vừa thống hối. Đã có nhiều người có cuộc đổi đời bằng việc chạy đến Bí tích Hòa giải, bởi vì tội lỗi của họ tích lũy, chất chồng đến ngột ngạt. Sư thú nhận kéo theo sự hoán cải bởi vì nó giúp khám phá ra Lòng Từ Bi Thương Xót, tức vị Thiên Chúa chân thật "với đặc tính riêng của Người là chạnh lòng thương và hay tha thứ". Do niềm hân hoan tràn ngập tâm hồn chúng ta, sự tự thú giúp chúng ta nhận ra không những là Thiên Chúa tốt lành, nhưng còn là sự phá đổ hàng rào mà với mức sống bình thường không thể vựơt qua được, tức là thân mật hơn, gần gũi hơn, yêu thương âu yếm hơn, nồng nàn bừng cháy trong tim hơn. Khi đó, lệnh truyền không phải là sự sai khiến, nhưng đó lại là lời khuyên để được hạnh phúc.

Có điều là không chỉ có những tội luân lý liên hệ đến sự ô nhơ, sự thiếu thành thật, sự lười biếng. Trứơc hết, tội lỗi nằm ở trong sự chán nản mà người ta cảm thấy đối với Thiên Chúa, vì Người lạnh lùng, xa vắng, không quan tâm. Có những cuộc sống đâu có lệch lạc, thế nhưng vẫn cần sự hoán cải đặc biệt. Họ nghĩ rằng họ đang sống đàng hoàng nghiêm túc, nhưng tình yêu thì  đâu có bó buộc cứng ngắc. Họ không có kinh nghiệm tim-đối-diện-với-tim  thật ngỡ ngàng mà Chúa đã đề nghị. Họ ngại phiêu lưu, mạo hiểm, ngại tình bác ái vô biên mà không dám đánh liều yêu thương âu yếm nên chỉ bằng lòng và an tâm với một thứ vốn liếng thiêng liêng be bé để nó dễ chịu hơn. Do đó, khi họ đến Bí Tích Hòa Giải như đến phòng thu thuế để trả những món nợ nho nhỏ, đôi khi họ cũng buôn buồn về vài lần đi hoang nhưng không hề hối tiếc vì đời sống dửng dưng hửng hờ lạnh nhạt. Vì thế, trong những trường hợp này, hoán cải không phải là thôi làm những tên đạo tặc, mà là ưng thuận trở nên người biết yêu. Giao ước mà Thiên Chúa đã đề nghị là lời tỏ tình, là mối dây liên kết. Các đòi hỏi của luân lý nằm bên trong mối dây tương quan thân mật ấy, chứ chúng không phải là khúc xương để gặm mà Thiên Chúa đã quẳng ra, để rồi chúng ta không sao nuốt nổi mà có nuốt vào thì cũng làm đau dạ dày. Tóm lại, chúng ta đã thấy có khá nhiều Kitô hữu có một nếp sống trật tự đâu vào đó, giữ đạo đều đặn, kinh hạt nghiêm chỉnh nhưng sự hoán cải mà họ thiếu, đó là một sự hoán cải về với niềm vui, về với hạnh phúc.

Khi con tim tha thiết thật sự muốn bỏ đường tà sa đọa để về với cuộc sống nâng cao thì tội lỗi cũng trở thành cơ hội để thống hối. Có lẽ  Đức Giêsu đã gợi ý đến chuyện đó khi Người nói vơi các thủ lãnh Ít-ra-en đang cuộn mình trong phẩm chức của mình : "Tôi nói thật các ông: những người thu thuế, các cô gái điếm vào Nước Thiên Chúa trước các ông đấy" (Mt 21,31). Người không dùng cách ấy để ca ngợi lối sống hư hỏng của họ, nhưng Người khoe sự cởi  mở của họ với lòng từ bi thương xót. Người cảm mến sự nhạy cảm của họ với ơn tha thứ bởi họ chẳng còn gì để mà tự mãn. Hoán cải, chính là trở nên dễ thấm, là để cho mình được làn nứơc thấm qua. Có nhiều người không bao giờ thấm ân sủng, bởi vì họ giống như đá cẩm thạch hoa cương láng bóng trên đó nước chỉ trôi đi chứ không thấm vào được.

- Và cần cho cả người “công chính” nữa.

Thằng anh ở nhà trong Dụ Ngôn Người Cha Nhân Hậu, và người Pharisêu lên đền thờ cầu nguyện.

Vậy, sự hoán cải phải được đề nghị không những cho những người tội lỗi ý thức mình như thế, mà hơn nữa còn cho những "tâm hồn sống thói quen máy móc" và nhất là cho những nhà khắc kỷ đã cứng ngắc trong sự “công chính” của mình. Nhân đức không bị đặt thành vấn đề, nhưng cách thức mang nhân đức, mặc lấy các nhân đức mới bị đặt thành vấn đề. Khi  đó người ta dễ quên ơn Cứu Độ của Thiên Chúa, coi thường ân sủng, ơn tha thứ của Người. Người ta xoay sở lấy một mình, người ta tùy thuộc cảm tính của mình mà thôi. Ở đây, hoán cải chính là sự từ bỏ tính tự mãn kiêu căng của mình, là không tự ban tặng cho mình những tấm bằng nhân đức nữa, là thôi sống đóng khung những việc mình làm được, là nhìn nhận tính cao cả của sự thống hối. Hóan cải, đối với một người lớn hay tự mãn về mình, đó chính là sống tinh thần trẻ thơ.

Chúng ta cũng gặp thấy những con người sống trong sự phẳng lặng, đều đặn, hời hợt về đời sống thiêng liêng. Khi họ có phạm tội nhưng cũng chẳng làm cho họ áy náy lương tâm, đó chính là mặt biển phẳng lặng, chính là sự thiếu vắng Gió Lùa vào các cánh buồm. Vâng, những lần “thu gom” của chúng ta rồi “vận tải” đến các Đan Viện đã nhẵn mặt để đưa họ cuộc đối diện đới Chúa Giêsu Thánh Thể (tĩnh tâm) có mục tiêu là thổi Chúa Thánh Thần cho những trái tim đã hết hơi hết sức, là gây nên trong các con tim ấy một đà lao mới, để đưa họ ra khỏi cảnh buồn rầu và cung cấp cho họ một sức năng động. Ngày xưa, trong tuần tĩnh tâm, những vị giảng tĩnh tâm hay nhắc đến những điều mà ta gọi là "Các chân lý vĩ đại" : cái chết, thiên đàng, hỏa ngục, cái rìu đã kề gốc cây, cá đã nằm trên thớt, gạo thóc đã nằm trên nia sàng lọc, loạn lạc, chiến tranh, thiên tai, tối ba ngày ba đêm… Hầu như đã trở thành những đề tài khủng bố lương tâm ! Ngày nay cần canh tân lại cách thức giảng, không cần nhấn trên những nỗi lo sợ kinh hoàng ớn gáy đó. Có một nỗi sợ hãi duy nhất có tính Kitô giáo, đó là lo sợ không yêu thương đủ. Sự sợ hãi không thay thế cho tình yêu và những hoa trái của của tình yêu : "Xin đừng để con lìa xa Chúa". Trong trường hợp này, có lẽ là trường hợp của mỗi người trong chúng ta, hoán cải chính là hồi sinh. Hôm nay cũng như hôm qua, việc cầu nguyện, các bí tích, khổ chế là những phương tiện lớn người Kitô hữu có trong tay để đón nhận không đứt đoạn khí oxy Thần Linh. Như thế, sự hoán cải của chúng ta không phải là đi lên từ vực thẳm, cũng không phải trở về từ  miền xa xăm, mà là hít thở đạo Kitô giáo. Vậy, chúng ta đừng sống nửa vời mà hãy khai thác cho đến cùng cái vốn truyền sinh Thánh Tẩy của mỗi người chúng ta. Thiên Chúa không phải là một thứ hơi ngạt nhưng là bầu khí mênh mông cho cơ thể. Nó nâng chúng ta lên khỏi vùng bị ô nhiễm, nghĩa là lên trên sự tầm thường vụn vặt ti tiện thường ngày. Ơn cứu độ Kitô giáo không phải là một cuộc đào thoát trốn chạy tội lỗi, nhưng là có sự thu hút bởi niềm hoan lạc của mình, là Đức Giêsu Kitô ; bởi vì Đức Giêsu chuyển hành như một niềm vui đích thực, một sự hấp dẫn thực sự. Không phải là sự từ chối cho bằng là nhờ hy vọng, không phải là bằng sự loại bỏ cho bằng là nhờ tiếng gọi.

* Hoán cải, trở thành người nổi tiếng ?

Người ta hay nói sự hoán cải là chuyện hiếm và nó cũng hay gây tiếng vang.

Quả thật, có những người trở lên nổi tiếng bởi vì có nhiều người biết đến. Trước biến cố là cuộc sống chẳng ra “cái chết” gì, nào là gào thét ẫm ĩ, nào là bặm trợn ngang tàng “vô cùng”… Chúng ta chịu khó đọc tiểu sử một số vị sẽ rõ ngay thôi. Chẳng hạn như Phaolô, Augustino, Charles de Foucauld, André Frossard, Jacque Maritian…. Cuốn Linh Đạo Giáo Dân ngày nay của Lm. Jess S.Brena, SJ., ngài đã thu gom những mảnh đời hoán cải của một số tin hữu trên các nước Đông Tây. Thế nhưng còn biết bao nhiêu người cũng đã khám phá ra như thế, khi họ đang ở nhà giam, trên các công trường, hoặc trên các giường bệnh dưới mái nhà nghèo nàn hay trong bệnh viện, hoặc người mắc bệnh Sida, bệnh phong,…mà chẳng có ai hay, may ra có chăng là vài người thân thiết. Nhưng chẳng ai rỗi hơi đâu mà phổ biến những cuộc trở lại ấy vì với tình trạng cùng quẫn như thế thì chẳng có gì ngoạn mục, hay ho bao nhiêu.

Có những cuộc trở lại thật kín đáo chẳng ai biết trước sau này thế nào, vậy mà nó lại có giá trị “chất chứa tương lai”. Như chị Têrêsa Lisieux, năm 13 tuổi, ông bố nói cô nhớn rồi, không để đôi giày bên ống khói nữa. Một sự kiện bé tí tẻo teo đó, trẻ con đó, lại là mào đầu cho cú nhảy vọt kỳ diệu mà hiện nay nhiều con tim vẫn thích theo lối sống đó. Đức Gioan Phaolô II đã xếp ngài vào hàng ngũ các vị thánh Tiến sĩ Giáo Hội.

* Hoán Cải, nhận ra An Ban Yêu Thương

Người ta nói, hoán cải đó là nhờ vào bộ óc biết suy nghĩ, nhờ cứ tập suy nghĩ cho thật đúng thì sẽ thay đổi, nhưng không phải vậy. Vấn đề ở đây là An Ban. Chúng ta không đả kích việc học hành, chống đối người trí thức, khinh bỉ vai trò của sự hiểu biết, vì như thế chúng ta rất dễ rơi vào “thuyết duy tín”. Thánh Tôma dạy rằng “kiến thức thiên phú” hoa quả do Thánh Thần tác động đặc biệt, sẽ không miễn chuẩn cho chúng ta khỏi nhiệm vụ phải “trau dồi kiến thức”.

Chúng ta nhận ra hai điểm của An Ban này :

1- Yêu Thương đi bước trước.

Trước hết, khá nhiều người đi tìm mà không thấy. Thánh Phaolô (Rm 10,20) đã trích Isaia (65,1) : “Những kẻ không tìm Ta, thì Ta đã cho gặp được Ta; những kẻ không hỏi Ta, thì Ta đã xuất hiện cho chúng thấy”. Vâng, đúng thế, không phải do sức mình mà đạt được, đã có những người vắt kiệt sức mình để đi tìm Chúa theo kiểu của mình thế mà cõi lòng vẫn cứ đối diện với khoảng không vô tận. Người tự ban chính mình như một biến cố hoàn toàn bất ngờ, mà các Tin Mừng gọi là Nước Trời : “Anh em hãy sám hối, vì Nước Trời đã đến gần”, Đức Giêsu (Mt 4,17) và trước Ngài, ông Gioan Tẩy Giả (Mt 3,2) đã nói như thế. Những tư tưởng, kiến thức và những cuộc tranh luận của chúng ta cho dù có sôi lên sùng sục thì cuộc hoán cải không phải là thốt lên một tiếng “Eurêka” (tiếng Hy-lạp : Tôi đã tìm thấy). Tiếng reo của ông Archimède, vì ông đã khám phá ra sức đẩy của nước, khi ông tắm trong chậu thau, và ông đã “tú nuy” chạy ra đường reo hò chiến thắng như thế bởi nó nằm trên bình diện con người trần thế. Nhưng nhận ra An Ban là được nâng lên trên bình diện cá vị, đó là bình diện một cuộc gặp gỡ không ngờ, một cuộc gặp gỡ tạo niềm hân hoan vui mừng trong đáy sâu tâm hồn. “Và đây bất chợt, Ngài đã trở thành Ai-Đó”.

“Toà nhà các ý kiến và các kiến thức của tôi vẫn đứng vững và tôi không thấy có gì sai lạc cả. Chỉ có điều là đã đến lúc tôi phải ra khỏi đó”.

Peter Wust, một triết gia người Đức rất có ảnh hưởng trong khoảng giữa hai thế chiến, nhất là ở các môi trường đại học, đã quay về với đức tin một cách rất hăng hái và đã không giấu giếm điều đó. Khi rời đại học, ông đã để lại một lá thư chia tay các sinh viên, không khác nào một di chúc thiêng liêng gửi cho họ. “Nếu vào lúc tôi sắp sửa chia tay với các bạn, nếu vào lúc sắp chia tay vĩnh viễn này, có bạn nào hỏi tôi có chìa khoá thần nào giúp ta mở được cánh cửa cuối cùng dẫn vào sự minh triết của sự sống, thì tôi xin trả lời rằng có. Chìa khoá thần ấy không phải là suy tư, như có lẽ các bạn đang chờ một triết gia như tôi trả lời, mà là cầu nguyện. Cầu nguyện là bước cuối cùng đem lại sự yên tĩnh cho ta có một tâm hồn trẻ thơ, làm ta trở nên khách quan….”.

Sự hoán cải không miễn cho con người khỏi phải lý luận nhưng nó ban cho con người một hữu thể mới để suy nghĩ. Người ấy không còn phải đối lập ý kiến này với ý kiến nọ nữa, mà là đối lập các ý kiến với biến cố. Đấu tranh với một trái tim mới, trái tim này không phải được giữ gìn cho khỏi chảy máu nhưng nó được trang bị để chiến đấu. Thiên Chúa khiến người ta đón nhận Người một cách nhẹ nhàng, Thiên Chúa tự tuyên bố về chính mình Người. Thiên Chúa tự nói về mình bằng cách trao ban chính mình, Người tự nói về mình giống như Người tự trao ban chính mình. Sự thắng vượt các ý tưởng đối lập, đó là một sự Hiện Diện. Chẳng có công việc nghiên cứu nào có thể được miễm khỏi cầu nguyện cả.

Chúng ta có thể làm giàu cho đầu óc chúng ta bằng những tư tưởng và những kiến thức. Chúng ta có thể làm cho chúng ta trở nên giàu có về đời sống thiêng liêng bằng những nhân đức luyện tập. Và bạn đã kết luận là mọi sự đều có giá trị. Khi đó chúng ta đã xây dựng cho mình một viện bảo tàng nhỏ để cất giữ các kết quả thu tích được. Nhưng chúng ta lại không gặp được ai cả. Thế thì đời sống chúng ta vẫn lạnh lùng và trống trải lắm nhỉ ?

Chúng ta hãnh diện cảm thấy mình “đạo đức” nhờ những kho báu chúng ta thu lượm được, tích cóp được, lập công được... trong khi đó thái độ đúng đắn phải làm cho chúng ta nghèo đi, là lột bỏ chính bản thân mình đi. Chúng ta thử suy nghĩ mà coi : một Tuyệt Đối thuộc về chúng ta mà chúng ta lại cầm giữ đủ mọi thứ, thì Tuyệt Đối còn có giá trị gì nữa chứ ? Một Tuyệt Đối mà xếp ngang hàng với đủ mọi thứ hằm bà lằng, hẳn không phải là mâu thuẫn ngay từ đầu sao ? Bên này phải thắng vượt bên kia. Phải chăng chúng ta có nhiệm vụ khuất phục thần linh để phục vụ các nhu cầu cá nhân của chúng ta hay chính Tình Yêu đang nài xin chúng ta hãy trở thành kẻ phục vụ ?

Tất cả Kinh Thánh đã có đó để nhắc nhở chúng ta : chính Thiên Chúa yêu thương trước, chính Thiên Chúa đi tìm con người và bảo con người, ngay khi tiếp xúc : “Adam, ngươi ở đâu ?” (St 3,9). Nhà thần học chính thống Paul Evdokimov đã nói là tất cả mọi tôn giáo đều giống nhau bởi vì con người phải vất vả khổ công đi tìm cách đạt tới Thiên Chúa bằng những phương tiện riêng và như thế nó tưởng tượng ra Thiên Chúa tuỳ theo các nhu cầu của nó. Chỉ có đạo Do thái-Kitô giáo mới độc đáo bởi vì lật ngược chuyển động : không phải con người đã dựng thang, mà chính Thiên Chúa đã đi xuống trái đất : “Hỡi Israel, chúng ta có phúc dường nào, vì được biết những gì làm đẹp lòng Thiên Chúa” (Br 4,4). Thế mà những gì làm đẹp lòng Thiên Chúa, đó không phải là Chúa đón nhận, mà là Chúa trao ban, là tự trao ban. Mạc khải là một công trình Người muốn tự mình điều khiển. Hoán cải, trước tiên chính là để cho Người xếp đặt các sự việc lại đúng chỗ : “không phải ngươi mà là Ta”, Người đã bảo chúng ta như thế. Hai Giao Ước đầy những công thức kiểu như thế : “Không phải anh em đã chọn Thầy, nhưng chính Thầy đã chọn anh em” (Ga 15,16). “Không phải là tôi sống, chính là Chúa Kitô đang sống trong tôi” (Gl 2,20). “Không phải chúng ta đã yêu mến Thiên Chúa, nhưng chính Người đã yêu thương chúng ta” (1Ga 4,10). Đấy chính là tiêu chuẩn của chân lý : nó nằm trong An ban. Chúng ta cứ kiểm chứng đi, rồi chúng ta sẽ thấy rằng các tôn giáo và các nền thần bí chủ yếu có tính dị ứng với ân sủng. Chúng ta che đậy mà không thành công, một thứ gồng mình lên gân ghê gớm, một thứ ý chí quyết liệt : bằng nghi thức, bằng phương pháp, bằng kỹ thuật, bằng kiến thức, chúng không có mục tiêu naò khác ngoài chiếm lấy cái thần thánh, cái thần thánh như chúng quan niệm và như chúng muốn sử dụng.

2 - Yêu Thương cách nhưng-không.

Hoán cải, chính là đón nhận nhưng-không. Và việc đón nhận cái nhưng không được thực hiện bằng việc gặp gỡ : “Bạn có gì mà bạn đã không nhận lãnh ?” (1Cr 4,7). Chúng ta đừng bao giờ quên điều đó. Chúng ta cũng lưu ý : nếu có những cách thức thô kệch nhằm tìm cách chiếm được năng lực thân linh như một thứ ma thuật, thì cũng có những cách thứ tinh vi (một thứ cám dỗ thầm kín) chẳng đắt giá bao nhiêu : đó là những phương pháp suy gẫm muốn ép bàn tay Đấng Ban Tặng. Trong các dòng tu luôn luôn lấy sức mình để vươn tới đời sống xứng đáng, lúc nào cũng phải ra dáng vẻ ngon lành. Một Tình yêu nhưng không trao ban cho chúng ta khi chúng ta đang là. Vậy chúng ta là người vui vẻ đón nhận bởi chúng ta là kẻ được yêu. Do đó chúng ta không áp bức được Đấng Tuyệt Đối đâu, nhất là Tình Yêu Tuyệt Đối, sẽ thất bại cho mà xem. Trong Kinh Thánh, tượng thần, đó không phải chỉ là thần minh giả trá mà còn là tương quan sai lạc với thần minh. Thiên Chúa, Người không phải là cái máy phân phối tự động, chỉ cần đút đồng bạc, ấn nút là có càphê uống ngay đâu. Chúng ta hãy nhìn xem một cuộc hoán cải, cái khoảng khắc đầu tiên đó không hề có một cuộc mặc cả, trả giá nhưng đời sống thiêng liêng đó được kết cấu bởi ân ban, cũng y như chính đời sống của Ba Ngôi vậy. Vậy chúng ta có thể theo đó để giúp đỡ những người khác đang đi lạc vào trong cách thức chỉ đưa đến thất vọng, hoặc đưa đến một thứ tình cảm ướt át uỷ mị.

* Một ơn gọi đưa đến Hoán Cải hay ngược lại...

          Đối với một số người có ơn gọi làm thầy thuốc, làm kỹ sư, làm ca sĩ... và họ coi đó là một định mệnh (số mệnh), không có vấn đề thiêng liêng nào cả, không có hành vi tự do nào cả, không có công trạng gì cả, cho dù công việc rất đáng khen và nể phục. Đó là những chuyện ngoài tôn giáo. Ngay cả chức linh mục nếu chỉ giảm thiểu vào chức năng và làm việc như một công chức nhà nước không hơn không kém thì... Đức Gioan Phaolô II khi đến Ars, ngài đã nài xin các linh mục đừng giảm thiểu mọi sự vào phương diện chức năng. Dĩ nhiên, Giáo hội cần người linh mục để thực hiện một chức năng chính yếu là đứng vào vị trí Đức Kitô như Đầu của Giáo Hội. Nhưng khi công việc loan báo Tình Yêu, ban tặng Tình Yêu, thì chỉ có người bạn mới có thể giúp đỡ tốt (Ga 15,15), bạn của An Ban và bạn của nhau. Chúng ta có thể đăng ký vào một xí nghiệp để có công ăn việc làm nhờ vào sự tốt bụng của ông giám đốc xí nghiệp mà không cần phải có sự thôi thúc bên trong, mà cũng chẳng cần biết ai trong nhóm công nhân ô hợp đó ; hoặc ký hợp đồng có thời hạn rõ ràng với một ông chủ hãng thầu nào đó để có tiền mà không cần thân thiện... Nhưng còn Tin Mừng thì giả thiết phải có những người say mê yêu mến. Chính vì thế trong Kinh Thánh, các ngôn sứ, các tông đồ, những người có trách nhiệm truyền giáo, đều nhận được một ơn gọi đặc biệt, chứ không phải là có một thiên thần mang đến một bản dự thảo với một chương trình được in sẵn cứ việc ký tên và đóng dấu. Nhưng với một lời đáp lại bằng miệng và thưa với Thiên Chúa một tiếng xin vâng vô điều kiện, đó là dâng hiến trọn vẹn bản thân, chứ không phải là chuyện giao dịch, chuyện thuê mướn. Chính vì thế, không có ơn gọi nào mà lại không hoán cải, cũng không có cuộc hóan cải nào mà không kèm theo ơn gọi. Đời tông đồ không phải là một chuyện thuê mướn, nhưng là một tình trạng luôn luôn sẵn sàng lên đường với MỘT-AI-ĐÓ. Vậy việc hóan cải này không liên hệ gì đến tội lỗi nhưng nó liên hệ đến việc… đánh cá người.

* Đừng để ơn Hoán Cải phai nhạt mất...

Có thể chúng ta đã có một cuộc hoán cải : cuộc gặp gỡ tình yêu và việc đảo lộn con tim. Nhưng chúng ta đã không làm cho nó phong phú thêm lên, dồi dào thêm lên, bừng sáng thêm lên, mà chỉ làm công việc bảo trì, gìn giữ vậy thôi… Rồi cũng có thể có người làm phai nhạt đi, tê liệt đi, nguội lạnh đi lòng nhiệt thành qua một lần gặp thử thách hoặc bị hiểu lầm nào đó. Rồi sự liều lĩnh đã trở nên rụt rè vì những dư luận chung quanh, những lời ì xèo làm cho cuộc sống chịu chấp nhận âm thầm lặng lẽ một mình. Khi đó Thánh Thần nói với chúng ta, không phải làm cho chúng ta khiếp sợ, nhưng để lại phóng chúng ta đi cách mãnh liệt : “Ta biết các việc ngươi làm, nỗi vất vả và lòng kiên nhẫn của ngươi…nhưng Ta trách ngươi điều này : ngươi đã để mất tình yêu thuở ban đầu” (St 2,2-4).

Việc cầu nguyện, tĩnh tâm, đọc Lời Chúa, kinh nguyện, sách thiêng liêng, xét mình để biết mình biết Chúa, viết, loan báo... Đó là những phương tiện tốt để nuôi, để gìn giữ và nhất là để An Ban được lớn lên. “Nhưng kho tàng ấy, chúng tôi lại chứa đựng trong những bình sành...” (2Cr 4,7)