KIẾM TÌM  

- II –

1 – Bầu khí

Thinh lặng để lắng nghe Lời Chúa, vì thế cần có một địa điểm thích hợp để sống bầu khí cầu nguyện.

Nhóm cầu nguyện với Lời Chúa, khoảng 10 người, cần thời gian độ một tiếng, nên ngồi vòng tròn, ở giữa đốt nến Phục Sinh và có thể được có giá sách để đặt sách Lời Chúa, trang trí bình bông nhỏ tươi.

Giữ bầu khí lành mạnh, thì khi tới nhóm đừng nói cười oang oang, đùa giỡn, cáu gắt, la lối, quát tháo, chọc tức nhau….

Tại sao mỗi lần Đức Giêsu cầu nguyện trong Tin Mừng thường nói rằng Ngài lên núi ! Núi ở đâu mà lắm thế ? Ta cần hiểu ý nghĩa cầu nguyện trên núi để việc thinh lặng cầu nguyện của chúng ta cũng là hình ảnh lên núi cầu nguyện :

- Yên tĩnh, lắng đọng thanh thản thoáng mát, không gian mênh mông bao la, xa những tiếng động ồn ào náo nhiệt bụi bặm của đời thường.  “Sáng ngày, Người đi ra một nơi hoang vắng” (Lc 4,42) 

- Trời và đất thật gần nhau, việc nối kết của tâm hồn người cầu nguyện, Chúa và ta trong tương quan gần gũi thân mật “các anh sẽ thấy trời rộng mở, và các thiên thần của Thiên Chúa lên lên xuống xuống… “ (Ga 1,51)

- Thanh thoát dễ tập trung, dễ nâng tâm hồn lên, riêng tư một mình và đối diện “Người bảo các ông : "Chính anh em hãy lánh riêng ra đến một nơi thanh vắng mà nghỉ ngơi đôi chút" (Mc 6,31)

2 – Đọc Lời Chúa

Trong nhóm, mỗi người nên có cuốn Kinh Thánh giống nhau, để chúng ta có thể đọc to tiếng chung với nhau.

Sau khi hát Kinh Chúa Thánh Thần, có thể thêm kinh Tin, Cậy, Mến. Sau đó một người đọc lớn tiếng cho mọi người cùng nghe. Đọc thật thong thả, chậm rãi, trầm tĩnh, lắng đọng. Đọc xong mọi người cùng nhau đọc lại. Ngồi thinh lặng, khoảng nửa tiếng sau cả nhóm đọc lại lần nữa. Sau khi đọc lại ai có được sự thúc đẩy hay Thánh Thần soi sáng để nói lên thì nên nói vắn tắt khoảng chừng năm phút trở về. Đừng nói theo kiểu răn dạy trên tòa giảng, hay khuyên bảo một kiểu luân lý cho người khác nhưng hãy nói bằng chính đức tin, lòng mến của mình. Đừng nên đề cao mình quá, ra như khoe cái tôi của mình, ta nói những điều ta đã sống hay chưa sống được, chứ không dễ trở thành người giả dối, trò cười cho người khác. Đừng nói : người ta phải, chúng ta phải, các anh các chị phải… (có người mở miệng ra, lúc nào cũng chỉ muốn làm thầy dậy người khác đấy !) nên nói : tôi, em, theo em, tâm tình của em… Em thấy người kia người nọ sống hay quá, đời sống tâm linh của họ tuyệt vời quá v.v…

Tuyệt đối không dùng tâm tình của người vừa chia sẻ để răn dạy lại họ, phản đối họ, nói bóng nói gió họ. Ra về cũng đừng nhận định, phê bình, kết án, chê bai mà hãy tôn trọng tấm lòng thành của người chia sẻ. Dù đồng ý hay không hợp ý mình, chúng ta không có quyền chê bai và đừng nghĩ chỉ có mình mới đúng.

Có những nhóm ê chề vì trong đó có những người chia sẻ lê thê quá. Nhất là đem chuyện đau thương của gia đình, của chòm xóm láng giềng ra kể lể ỉ ôi, than vãn, rên rẩm, phân bua… cả mười lăm phút hay có khi nửa tiếng, làm cho cả nhóm oải cả tinh thần lẫn thể xác. Toàn là chuyện tin buồn, tin sầu mà chả thấy tin mừng đâu. Y như người bán cá ở chợ, kể lể cho bà bán rau bên cạnh, chuyện gia đình vợ chồng con cái, trút bầu tâm sự, rút ruột ra, kể cho vơi nỗi lòng cho sướng cái miệng, như một thứ tra tấn người nghe. Càng đau khổ, càng tê tái cõi lòng bao nhiêu thì càng im lặng để nghe Chúa nói gì, xử sự làm sao trong hoàn cảnh đau thương cụ thể này, rồi xin mọi người hỗ trợ bằng việc cầu nguyện chứ không kể lể dài dòng mất quá nhiều giờ của người khác mà không có giải đáp.

Trước khi đến nhóm cầu nguyện Lời Chúa, mỗi thành viên đã đọc ở nhà nhiều lần, đón nhận được tâm tình của một câu, của một chữ mà mình thấy thú vị, ngọt ngào thật, như thế sẽ giúp cho tâm hồn bình an thanh thản vì đã có sự chuẩn bị và cũng sẽ lãnh hội được nhiều tâm tình phong phú của từng người trong nhóm.

Cách đọc Lời Chúa ngày hôm nay, nếu chúng ta đã được đi học các lớp Kinh thánh thì khi ta đọc Lời Chúa cũng nên tạm gác qua một bên để Lời Chúa được tinh tuyền trong ta. Đừng để những gì ta đã học được ở trường lớp áp đặt vào bản văn Lời Chúa làm mất đi giá trị thiêng trong lòng ta, không đi vào cụ thể cuộc sống đời ta. Bản văn Lời Chúa ta đọc đi đọc lại và ‘suy đi nghĩ lại’ trong lòng để Lời Chúa được sáng lên trong lòng ta, bản văn sẽ mới mãi, khám phá mãi. Như thế một nhóm chia sẻ, mỗi người, nhờ Lời Chúa soi dẫn, ta sẽ có rất nhiều tâm tình, nhiều chuyện thực hành trong đời sống. Nếu ta chỉ nghe ở trường lớp hoặc đọc ở sách vở với một số ý tưởng nào đó rồi ta tưởng là đã nắm bắt được rồi và thế là xếp vào một chỗ thì Lời Chúa với đời ta rất nghèo nàn và không có sự sống động trong lòng ta. Như thế, khi chia sẻ Lời Chúa, không còn là điều ta khám phá, chẳng có thú vị, chẳng có niềm vui, chẳng phải lời xác tín, chẳng phải phát xuất từ đáy lòng mình…

Lời Chúa là Lời Tình Yêu. Khởi đầu chúng ta đọc, chúng ta thấy chẳng liên quan gì tới cuộc đời chúng ta. Lời Chúa sao mà khô khan như ngói, xa xôi lạ lẫm, nhạt nhẽo buồn tẻ… đọc chuyện thiếu nhi còn hay và hấp dẫn hơn nhiều. Nhưng qua những ngày tháng kiên nhẫn tỉ mỉ trung thành rồi sẽ thấy bừng sáng lên trong ta một tình yêu, một sự đổi thay, một đời sống mới, một niền vui trào tràn và một hạnh phúc chứa chan. Thật đấy, chẳng phải dụ khị à nghe !

3 – Lắng Nghe

Nếu Thiên Chúa trong Kinh thánh ‘nói’ với dân Người, thì ta hiểu rằng ‘lắng nghe’ là đặc điểm của truyền thống Kitô Do Thái giáo.

“Hỡi Ítraen, hãy im lặng mà nghe ! Hôm nay anh (em) đã trở thành dân của Đức Chúa, Thiên Chúa của anh (em). Anh (em) hãy nghe tiếng Đức Chúa, Thiên Chúa của anh (em), và đem ra thực hành những mệnh lệnh và thánh chỉ của Người mà tôi truyền cho anh (em) hôm nay” (Dnl 27,9-10)

Nhưng đối với con người trong Kinh Thánh ‘Lời Thiên Chúa’ không rơi từ trời xuống như một thiên thạch, hay một tiếng nói trong kịch nghệ. Nó ‘sinh ra’ khi biến cố gặp gỡ con người sống biến cố đó. Khi biến cố mà dân Chúa đã kinh qua (ra khỏi Ai Cập lưu đày ở Babilon), gặp gỡ ‘lòng’ của một con người được Thần Khí linh hứng và giải thích biến cố đó.

Lịch sử của một dân tộc và sứ điệp được loan báo bởi những con người từng có kinh nghiệm thiêng liêng (được linh hứng) thì không thể tách rời nhau, khi nói đến khái niệm ‘Lời Chúa’ trong Kinh Thánh.

Suốt dòng lịch sử, Thiên Chúa đã làm trỗi dậy những ‘người trung gian’, Abraham, Môsê, các ngôn sứ, các hiền nhân. Những người này, trong sự thinh lặng của sa mạc hay của lòng mình, đều lắng nghe Thần Khí, suy nghĩ và giải thích ý nghĩa sâu xa của lịch sử dân tộc mình ; và nhận ra một sự hiện diện luôn hành động ; sự hiện diện của Thiên Chúa. Như thế, các biến cố ấy trở thành ‘Lời Chúa’, trở thành những sứ điệp có thể hiểu được, và cần được truyền lại cho toàn dân.

Trong chiều hướng đó, các tác phẩm của thánh Gioan chẳng hạn, động từ ‘lắng nghe, nghe’ có một tầm quan trọng rất lớn. Chữ ấy trở đi trở lại 58 lần trong Tin Mừng, 16 lần trong các thư tín, và 46 lần trong sách Khải Huyền. Nó là một phần của từ vựng mặc khải : 22 lần là ‘nghe’ Chúa Giêsu ; con người Ngài, ‘nghe’ lời nói và tiếng nói của Ngài, và 4 lần là ‘nghe’ Chúa Cha hay tiếng của Cha.

Chúa Giêsu – ta đã nói rằng Ngài rất quen thuộc với thinh lặng – tự giới thiệu mình là người nói mặc khải, làm chứng về điều mình đã nghe. Ngài thường sống trong thái độ lắng nghe Cha Ngài. Ngài là “Đấng từ trên cao mà đến… Người làm chứng về những gì Người đã thấy đã nghe” (Ga 3,31-32) ; “Đấng sai tôi là Đấng chân thật ; còn tôi, tôi nói lại cho thế gian những điều tôi đã nghe Người nói” (Ga 8,26)

Và người Do thái muốn giết Ngài vì Ngài nói, Ngài mặc khải sự thật “Thế mà bây giờ các ông lại tìm giết tôi, là người đã nói cho các ông sự thật mà tôi đã nghe biết từ Thiên Chúa” (Ga 8,40). Ngài là ngôi con, Đấng đã tỏ cho môn đệ – mà Ngài xem là ‘bạn hữu’ – biết mọi điều ngài đã ‘nghe’ nơi Cha Ngài : “vì tất cả những gì Thầy nghe được nơi Cha của Thầy, Thầy đã cho anh em biết” (Ga 15,15).

Người môn đệ theo gương Ngài, là người biết lắng nghe. Hành trình đức tin, hành trình theo Chúa Kitô luôn khởi đầu bằng một Lời mà ta nghe được. Do đó chính vì ‘nghe lời’ của Thầy mình mà hai môn đệ của Gioan Tẩy Giả đã ‘theo Đức Giêsu’.

Nhưng Lời của Đức Giêsu thì lại càng sâu sắc hơn nữa. Đấy là điều mà những người Samari tuyên bố khi họ nghe được lời chứng của người phụ nữ từ giếng Giacóp quay về “Số người tin vì lời Đức Giêsu nói còn đông hơn nữa. Họ bảo người phụ nữ : “Không còn phải vì lời chị kể mà chúng tôi tin. Quả thật, chính chúng tôi đã nghe và biết rằng Người thật là Đấng cứu độ trần gian” (Ga 4,41-42)

Nếu lời của người phụ nữ đã đánh thức đức tin của họ, thì Lời Đức Giêsu sau khi được ‘lắng nghe’ và ‘nghe ra’, đã thay đổi đức tin non trẻ ấy thành một xác tín cá nhân : “Người thật là Đấng cứu độ trần gian”. Nghe là một yếu tố căn bản cho đức tin.

Trong tác phẩm thánh Gioan, có một tương quan mật thiết giữa ‘nghe lời Chúa’ và ‘tin’ : “ai nghe lời tôi và tin vào Đấng đã sai tôi, thì có sự sống đời đời“ (Ga 5,24)

Lắng nghe lời Đức Giêsu, nhận ra đấy là Lời của Đấng Thiên Sai và tin vào Lời ấy, gắn bó với Lời ấy như gắn bó với Lời của Chúa Cha, tất cả những hành động ấy đều là một. Thế nhưng hành động ‘lắng nghe và nghe’ ấy đòi hỏi một số tư thế nội tâm mà tư thế căn bản là đón nhận và suy tư trong thinh lặng của lòng mình.

Việc lắng nghe ấy không phải là hệ quả của những cuộc thảo luận um oé, mà là kết quả của ‘sự thinh lặng biết lắng nghe’, và đó đã là một tác động của Thiên Chúa để thôi thúc lòng con người mở ra hầu đón nhận mặc khải của Người “Chẳng ai đến với tôi được, nếu Chúa Cha, là Đấng đã sai tôi, không lôi kéo người ấy… “ (Ga 6,44). Trong sách ngôn sứ, có lời chép rằng : “Hết mọi người sẽ được Thiên Chúa dạy dỗ. Vậy phàm ai nghe và đón nhận giáo huấn của Chúa Cha, thì sẽ đến với tôi” (Ga 6,45)

Một chủ đề khác cũng gần với chủ đề ấy, trong Tin Mừng thánh Gioan. Ấy là chủ đề ‘nghe tiếng’ bao hàm một tương quan trực tiếp hơn với chính con người Giêsu : Tiếng ấy là ‘tiếng’ của Con Thiên Chúa (Ga 5,25) của ‘con loài người’, của Đấng xét xử kẻ sống và kẻ chết (Ga 5,27-29 của người chăn chiên lành (Ga 10,3-5 ; 16-17) ; của vị vua và chứng nhân cho chân lý (Ga 18,37).

Sánh với lời nói, thì ‘tiếng nói’ làm ta liên tưởng rõ ràng hơn đến một lời gọi, một lời mời khẩn thiết. Khi nghe ‘tiếng’ Thầy ‘gọi’, chị của Maria (Mác-ta) vội vã đứng lên và đến với Chúa Giêsu : “Thầy đến rồi, Thầy gọi em đấy !” Nghe vậy cô Maria vội đứng lên và đến với Đức Giêsu“ (Ga 11,28-29). ‘Nghe’ và nhất là ‘lắng nghe’ tiếng, thì đòi hỏi phải có mối liên hệ thuộc về nhau giữa người gọi và người được gọi.

Về phương diện này, bài giảng về Mục Tử soi sáng cho chúng ta nhiều hơn nữa, và cho ta thấy tương quan thân mật khi nói đến việc ‘lắng nghe’ tiếng Chúa. Chiên của Ngài ‘lắng nghe tiếng Ngài’, vì mỗi con được gọi đúng tên mình và chúng nhận ta tiếng của Chủ Chăn. Như Maria Mácđala sẽ ‘nhận ra’ tiếng của Thầy mình chỉ khi nghe một người gọi tên mình : “Maria !”. Maria nhận ra Ngài không phải vì nhìn thấy Ngài (bởi lẽ chị ngỡ là người làm vườn ) nhưng vì giọng nói của Ngài, vì nghe ‘tiếng’ Ngài (Ga 20,16). Như hôn thê trong Diễm Ca ‘nhận ra tiếng của Người Yêu (Dc 2,8 ; 5,2 ; 8,13). Cũng thế, Gioan Tẩy Giả so sánh mình với bạn của Tân Lang, và ông ‘đứng đó nghe chàng, thì vui mừng hớn hở vì được nghe tiếng nói của chàng” (Ga 3,29)

Lời Chúa chỉ có thể chạm đến lòng của người nào sẵn sàng, một người ở trong tư thế lắng nghe. Chỉ người nào tìm kiếm Thiên Chúa, yêu mến thinh lặng ‘lắng nghe Thiên Chúa’, thì mới nghe được mà thôi. 

(những nẻo đường thinh lặng của Michel Hubaut trang  93-97)

4 - Ích lợi của việc lắng nghe

“Khi Đức Giê-su đang giảng dạy, thì giữa đám đông có một người phụ nữ lên tiếng thưa với Người : "Phúc thay người mẹ đã cưu mang và cho Thầy bú mớm !" Nhưng Người đáp lại : "Đúng hơn phải nói rằng : Phúc thay kẻ lắng nghe và tuân giữ lời Thiên Chúa." (Lc 11,27-28)

Ở đây chúng ta không gọi là nhóm chia sẻ vì gọi là nhóm chia sẻ làm cho chúng ta bị bối rối. Kinh nghiệm cho chúng ta thấy, có những người không nói được, tức là không nói ra bằng mồm được nên họ rất khổ tâm. Họ bỏ nhóm chỉ vì phải nói. Nói không được bị mặc cảm dốt, kém cỏi, cù lần…. Có khi lòng đầy mà miệng vẫn không nói ra được. Do đó, chúng ta nhấn mạnh đến điểm lắng nghe. Lời Chúa thì cứ  đọc to tiếng và rồi bầu khí nghe trong thinh lặng sẽ giúp chúng ta biến đổi. Đọc Lời Chúa lên, trong thinh lặng để Chúa làm, Chúa biến đổi nên có khi phải nghe cả một thời gian dài. Tập thể nhóm kiên nhẫn, trung thành vì chúng ta đến với nhau là để giúp nhau tập nghe chứ không phải để nói, nhớ nhé. Vậy chúng ta giúp nhau nghe bằng cách chúng ta cùng nhau im lặng và nghe.

Chúng ta đến với nhóm để nghe Lời Chúa là chính nhưng thi thoảng có ai được đánh động hay được Thánh Thần thúc đẩy nói ra thì cũng đừng ngại mà không nói. Nhưng cũng đừng hãnh diện vì mình nói được, nghĩ mình hơn hẳn người khác, gây mặc cảm cho người khác. Chớ đừng bao giờ thúc ép người khác phải nói, hoặc tỏ ra thương hại vì họ không nói được. Đừng tỏ ra cử chỉ ta đây ngon lành rồi khiêu khích người khác để họ phải nói. Nghe thì quan trọng hơn nói. Kinh nghiệm cho chúng ta thấy nhiều chuyện hỏng, đổ vỡ và hối hận chỉ vì nói quá nhiều. Chúng ta đến với Chúa nói quá nhiều rồi đấy vì bao năm qua chúng ta đến với Chúa chỉ biết đọc kinh thôi, hết kinh này đến kinh khác, và cũng chỉ biết xin thôi, nài nẵng Chúa hết chuyện này đến chuyện khác. Chúa nghe quá nhiều rồi, cần phải im lặng để nghe, tạo cơ hội cho Chúa nói với chứ ! Nếu chúng ta cứ đơn phương độc thoại mãi thì đời sống đức tin Kitô hữu của chúng ta chẳng có gì thay đổi, chẳng khám được chuyện gì mới, chẳng có niềm an vui và hạnh phúc nào đâu. Lạy Chúa, xin hãy nói vì tôi tớ Chúa đang lắng tai nghe.

Khi chúng ta đã có kinh nghiệm sống im lặng nghe tiếng Chúa thì chúng ta cũng có khả năng để nghe anh em mình. Nhờ thinh lặng lắng nghe Lời Chúa, chúng ta có nghị lực để đón nhận những khó khăn, phiền toái, ê chề, phức tạp… của những con người sống bên cạnh chúng ta. Có đủ thời giờ để nhận định chứ không vội vàng quyết đoán hàm hồ. Việc quen lắng nghe làm cho biến cố có xảy ra sẽ chậm lại và bình tĩnh xem xét trước sau để khỏi hối hận vì tính nóng vội.

Hằng ngày dù muốn dù không chúng ta cũng phải nghe rất nhiều tiếng động chung quanh. Sự thinh lặng với nhau giúp chúng loại trừ  những tạp âm đó để chắt lọc còn lại chất tinh tuý, đó là nghe Lời ban sự sống đời đời.

Kinh nghiệm cho chúng ta thấy, đi dâng những thánh lễ, nghe lời Chúa bằng tai thường thì chỉ như vịt nghe sấm, nghe tai này lọt qua tai kia, chẳng nhớ được gì, chẳng áp dụng được gì và cũng chẳng đổi thay được chuyện gì trong cuộc sống. Sự thinh lặng lắng nghe là có giờ để cho Lời Chúa thấm vào cuộc đời chúng ta, để đến lúc nào đó, nhiều chuyện mới mẻ làm thay đổi cuộc đời chúng ta mà chúng ta chẳng ngờ.

Đức Mẹ cũng đã nói với chúng ta : Người bảo sao hãy làm như vậy (Ga 2,5)  và chúng ta bắt chước Đức Mẹ “suy đi nghĩ lại trong lòng” Lời mà chúng ta vừa nghe.

5 – Để Lời chất vấn

Trong thinh lặng chúng ta nhìn vào đáy sâu tâm hồn mình xem những Lời chúng ta vừa nghe đòi hỏi chúng ta điều gì ? Có khó lắm không ? Yêu Chúa hết lòng hết linh hồn chết trí khôn ta có thực hành được không ? Như thế nào mới là hết… ? Chúng ta là con cái của Chúa là Cha chỉ vì lòng yêu thương âu yếm của Người nhưng ta có vui tươi hạnh phúc, bình an không ? Yêu thương tha nhân có dễ không ? Làm sao để yêu được tha nhân ? làm sao tha thứ được khi tha nhân khi họ làm hại hay làm mất danh dự trước đám đông ? Khi tranh dành nhà cửa đất đai ruộng vườ tài sản… chúng ta có nhường nhịn, có đón nhận những phần thua thiệt, lỗ lã, mất mát về phía mình không ? Tránh men Biệt phái là có tránh xa được những thói hư ích kỷ vun vén tham lam, đạo đức giả, sống bề ngoài hình thức… dễ không ? Tại sao có những người không bỏ được những đam mê thoái quen là rượu chè cờ bạc giai gái, hút sách… nguyên nhân tại đâu ?

Mỗi bài Tin Mừng đều cho ta đặt mình vào từng nhân vật, từng nhóm, từng đám đông, từng câu chuyện, từng dụ ngôn… để ta suy đi nghĩ lại trong lòng và tìm tòi ra được những tâm tình ý nghĩa trong đời sống của ta nhờ Chúa Thánh Thần soi lòng mở trí cho ta nhận ra.

Cũng thế, ta thử chất vấn lại Lời Chúa xem có giải đáp không ? Tại sao Chúa đòi hỏi tôi yêu Chúa yết linh hồn hết trí khôn khó thế ? Chúa có yêu tôi thật không mà đời tôi sao khổ thế ? Vui thì ít mà sầu thì mênh mông ? Chúa là Chúa yêu thương mà sao trần gian này biết bao nhiêu con người đau khổ, bệnh tật, tai ương, nghèo đói… yêu thương ở chỗ nào ? Tại sao Chúa không can thiệp vào những bất công con người ở trần gian này ? Tại sao Chúa để cho chênh lệc giữa người giàu với người nghèo, người giỏi với người dốt, người đẹp với người xấu… sao Chúa bất công thế ?

Trong thinh lặng, những câu hỏi chân thật của lòng ta Chúa sẽ giúp ta khám phá nhận ra. Không học đâu thực tế bằng học nơi chính Chúa. Và có khi trong sự tìm tòi đó Chúa cũng dùng những người chung quanh, tưởng chừng như vô tình đó, lại là những câu trả lời cho ta thật thú vị. Ta khiêm nhường đón nhận.

6 – Kết

Kết thúc cả nhóm đọc lại bài Tin Mừng, có thể với một lời nguyện tự phát nếu có. Hoặc đọc một kinh quen đọc và cuối cùng một hát bài tâm tình.

Sau đó : Xin Thiên Chúa toàn năng ban phúc lành cho tất cả chúng ta. Xin Người che chở chúng ta khỏi mọi sự dữ và dẫn đưa chúng ta đến cuộc sống muôn đời. – Amen

Chúc anh chị em ra đi bình an. – Tạ ơn Chúa.

Thi thoảng nên ngồi lại với nhau, vài chiếc bánh, mấy trái cây, tạo niềm vui vẻ cởi mở trong nhóm với nhau.