KIẾM TÌM

- III -

 Cầu nguyện trên trang giấy

* Nơi chốn

Cũng thế, vào phòng đóng kín cửa, nhìn sâu vào con người thật của mình, nhận ra sự trần trụi ở đó để mong ước một cuộc sống tốt đẹp hơn. Nơi ồn ào chắc chắn sẽ khó tập trung, khó trở về nơi thâm sâu của cõi lòng, khó nhận ra những xáo trộn ngổn ngang trong lòng mình. Vì viết cũng là cầu nguyện. Thay vì nói ra thì viết ra để tỏ bày, để “phơi” lòng mình ra trước Chúa. Hãy nghĩ đến việc nói thì Chúa nghe và viết thì Chúa đọc. Giãi bày nỗi lòng trên trang giấy với những chữ viết thì ghi đậm vào lòng hơn là nói rồi chỉ thấy thoáng qua.

Trong gia đình người Việt Nam khó mà có phòng riêng để ở một mình, nhất là những gia đình ở vùng quê. Ở thành phố, nhà cửa san át nhau, mặt bằng bé bằng bàn tay nên đã ra ngoài… đường thì thôi mà về đến nhà là oang oang lên. người người gào thét ầm ĩ, máy máy om sỉ tỏi, loa loa hết công suất. Do đó kiếm được nơi thanh vắng yên tĩnh quả là khó, có khi phải chờ đến đêm.

* Viết chuyện gì

Điểm trước tiên là đừng viết đạo đức, những lời cầu nguyện vô hồn, chuyện gì cũng đưa Chúa Mẹ vào những dòng văn thuộc lòng trong trí và cũng đừng xin xỏ theo kiểu máy móc, chờ ăn sẵn, chờ phép mầu khử trừ tội lỗi cho mình, “bắt” Chúa giúp mình sống bay bổng thành siêu nhân.

Điểm nữa là đừng ngồi đó cắn bút mơ mộng trăng sao gió mát mây đen, thả hồn vào cõi xa xăm mộng mị với hết sứ gồng mình rặn ra những áng văn chải chuốt bồng bềnh, những từ ngữ sáo rỗng, mơ mộng hão huyền…

Viết ra những cái rất thật của lòng mình, không giấu giếm, không che đậy, không lo lắng sợ hãi. Giây phúg hiện tại ở đây lúc này cõi lòng đang ngổn ngang chuyện gì ! Nhận ra những bế tắc, sự mỏng dòn, những giới hạn, sự yếu đuối... trong chính bản thân của mình qua những sự việc, những biến cố rất là cụ thể hàng ngày trong cuộc sống. Tại sao tôi cứ phải khổ mãi thế này ? Tại sao, tôi cũng được sinh ra như bao người khác mà cứ bị thua thiệt về mọi mặt ? Tại sao tôi phải sống với những người chưa nhìn thấy mặt mà đã muốn “đấm” rồi ? Tại sao họ lại ghét tôi, hạ nhục tôi, làm tôi mất danh dự ? Viết lên những tâm trạng của mình và muốn vươn lên. Tha thứ mà sao không tha thứ được ? Yêu thương mà không yêu thương được ? Khiêm nhường mà sao chẳng khiêm nhường được ?... Cái gì sẽ giúp tôi sống yêu thương, tha thứ, khiêm nhường... đây ? Tự vấn và tự vấn luôn để tìm ra sự thật. Sự thật con người của mình để biết mình như thế nào ? Nếu tôi làm cha xứ tôi sẽ khá hơn người tôi đang khó chịu không ? Nếu tôi làm bề trên là cha giáo tôi sẽ khôn ngoan tế nhị khiêm nhường hơn những ông bây giờ không ? Nếu tôi là cha mẹ tôi sẽ nâng niu quan tâm săn sóc hơn cha mẹ tôi bây giờ không ? Vâng, thấy khó chịu, buồn phiền chuyện gì hay người nào ta cứ đặt câu hỏi và tự trả lời xem vì chữ viết còn đó mà, sau đó mới biết mình như thế nào. Có khi chỉ nhìn người khác, trông chờ người khác thay đổi mà chẳng bao giờ nhìn vào mình, trông chờ nơi mình đấy ! Đừng vội đưa Chúa vào phủ lấp rồi xin xỏ cho mình để mình ngon lành à nghe. Nếu nếu đạt trình độ “cứng cựa” trong khiêm tốn thì nên xin người chung quanh góp ý, nhận xét về con người và cuộc sống của mình để mình nhận ra mình rõ hơn (chuyện này không dễ đâu) .

Đem Tin Mừng ra soi rọi vào đời sống cũng như những biến cố đời mình để Tin Mừng chất vấn chính mình và nhận ra sự thật là sao tôi không thể sống như Tin Mừng mà Chúa đã đề nghị ? Yêu Chúa hết lòng hết sức hết linh hồn hết trí khôn, yêu như thế nào là hết và đã có ai yêu hết chưa chỉ dùm tôi với ? Yêu thương và tha thứ cho kẻ thù, chuyện quá khó và có ai thực hành được không ? Tôi lúc nào cũng tội lỗi yếu đuối được ví như cỏ lùng, như cá xấu, như trinh nữ khờ… chẳng còn chút hy vọng mình được cứu, sẽ bị quẳng vào lửa đời đời nghiến răng ken két chăng ? Hoặc nếu có “táo bạo” hơn mà không sợ “rối đạo” thì cũng hãy chất vấn Tin Mừng xem là tại sao Chúa đòi hỏi tôi khó quá ! làm sao tôi sống nổi ? làm sao tôi thực hành được ? Chúa bảo Chúa yêu thương mà sao trần gian con người trong đó có tôi gặp đau khổ nghèo đói khốn khó đến thế ? Chúa ban phát kiểu gì mà có người được, có người không như thế có bất công không ? v..v.v. Chúa vẫn thích chúng ta nói thẳng, nói thật pha vào chút giận dỗi hờn mát chua cay với tấm lòng thành chỉ vì khát vọng yêu thương. Viết ra để nhận thấy mình trần trụi yếu kém, vô dụng bất tài nhưng đồng thời lại khám phá ra Chúa vẫn cứ đón nhận nó, yêu thương âu yếm nó, quảng đại bao dung với nó… để rồi không giận Chúa, không bất mãn với chính mình, không ghen ghét anh em... đó là những tâm tình cầu nguyện bằng chữ viết chân thật nhất. Và : “Quả thật, có Đức Chúa ở nơi này mà tôi không biết !” (St 28,16) Hoặc : “Dọc đường, khi Người nói chuyện và giải thích Kinh Thánh cho chúng ta, lòng chúng ta đã chẳng bừng cháy lên sao ?” (Lc 24,32)

* Dài hay ngắn

Tuỳ theo có giờ nhiều hay ít, viết được bao nhiêu có thể, nhất là lúc cõi lòng đang có vẫn đề dầu sôi lửa bỏng thì ngòi bút cứ tuôn tuồn xối xả ngấu nghiến tới tấp đến nín cả thở ! Đôi khi có những gia đoạn ngồi đó mà không biết viết gì hay lòng mình chẳng có vấn đề gì nhưng cứ chịu khó ngồi ì ra đó định thần một lúc, trong kiên nhẫn, Thánh Thần sẽ lại đến giúp ta tuôn ra ào ào. Tuyệt vời lắm đấy ! Cứ viết đi hạ hồi sẽ rõ ! Điều quan trọng là kiên nhẫn và trung thành. Đừng thất vọng nản chí. Nếu có thì cũng biên ngay thất vọng nảng chí vào đó.

* Kết quả viết

Kiên nhẫn và trung thành viết sự thật mỗi ngày nếu có thể, thì một thời gian sau, ngắn hay dài, mau hay chậm sẽ chỉ còn là những chuyện khám phá hết kinh ngạc này đến kinh ngạc khác. Niềm vui, bình an, hạnh phúc và tình yêu… ngập tràn vì “mắt họ liền mở ra và họ nhận ra Người… và ngay lúc ấy, họ đứng dậy…” (Lc 24,31-33)

- IV –

Tỏ bày nỗi lòng (Linh Hướng)

(cụ già và chiếc ghế bành Góp Nhặt I tr.57)

Một nỗi lòng đầy những nghĩ suy, những ước muốn và những động cơ mâu thuẫn nhau. Luôn mong đợi một đời sống khá hơn. Luôn bị giằng co giữa cái tốt và cái xấu : muốn Chúa nhưng cũng muốn “thế gian” ; muốn yêu thương mà không thể tha thứ được ; muốn cầu nguyện nhưng lại muốn xem tivi, truyền hình cáp ; muốn ngồi yên thinh lặng nhưng lúc nào cũng “bận” đủ thứ chuyện, bận từ trong lòng bận ra ; muốn thanh thoát nhẹ tênh nhưng lại cứ lệ thuộc bám víu vào đủ thứ ăn chơi. Nói chung lại : cả một nội tâm đầy ắp những mối giằng co hỗn loạn....

    Ngoài ra còn những tâm hồn đang gặp những khủng hoảng lớn trong đời, đang gặp những cơn thử thách nặng nề, đang u buồn vì những biến cố mất mát thua thiệt... vì qua những biến cố đó họ muốn vươn lên một đời sống đức tin vững vàng can đảm hơn... Nên người nghe bao giờ cũng cần sự kiên nhẫn. Từ những giây phút đầu, đừng yêu cầu họ nói toẹt ra hết ngay một lúc bởi sự tín nhiệm nơi người nghe triển nở thì thông thường sự rộng mở tâm hồn cũng triển nở theo.

   Họ tha thiết trình bày nỗi lòng tâm trạng của họ. Đây là điểm khởi hành “lên đường” để bắt đầu. Gặp được một tâm hồn như thế này là một ân ban đặc biệt. Niềm hy vọng rất lớn bởi vì : “Ông không còn xa Nước Thiên Chúa đâu !” (Mc 12,34) Nhưng cũng chẳng phải dễ là gặp được người mà họ tỏ bày tỏ ngay được nỗi lòng như thế. Bởi hầu hết họ che dấu những tổn thương sâu xa, những nhục nhã thâm sâu nhất, họ sợ người nghe đánh giá họ thấp, coi thường họ. Ngày nay những người sống trong cộng đoàn tu trì, có thể vì đời tu còn có địa vị, chỗ đứng, được kính trọng... nên chuyện “ham tu” cũng là lý do làm họ che đậy khiếp lắm. Họ ít dám bộc lộ con người thật bởi như thế thì sợ không còn được tu nữa. Nếu có khao khát thì chỉ là khao khát được yên thân may mắn xuôi xắn chứ mấy người khao khát tìm kiếm sự thật và để được gặp gỡ Chúa ?

            Có những người khác lại không thể tỏ bày con người của họ hay là vì họ chẳng có gì mà tỏ bày. Họ chẳng biết tí gì về con người của họ. Một cuộc sống đơn sơ giản dị và nề nếp êm thắm ổn định nên không muốn bận tâm xáo trộn trăn trở chỉ tổ làm gì cho mệt tấm thân. Những mẫu người này phần đa số ở vùng nông thôn với những công việc ruộng rẫy, đồng áng, vườn tược... cuộc sống chan hòa với thiên nhiên thanh thản, tuy có vất vả nhưng rồi cũng ăn no ngủ khò ngáy o o. Chẳng bon chen, chẳng sô bồ, chẳng đua đòi, chẳng tranh giành cướp giật... do đó biểu lộ con người thật thà chất phác mộc mạc vui vẻ hiền khô... của họ. Chẳng đói, chẳng khát, chẳng muốn gì hơn nếp sống thói quen thường ngày. Lâu lâu có ai đứng ra tổ chức sôi động lên, vui chơi tí là thỏa thích rồi không còn biết cần gì hơn nữa ! Vấn đề của chúng ta ở đây là nên để họ sống theo “cái tự nhiên” đó hay là kiên nhẫn tập cho họ trở vào và sống cái bên trong để họ suy nghĩ, tìm tòi, khát vọng... ?

            Cái khó của người nghe khi mà gặp người nói lại cứ luyên thuyên miên man đủ chuyện trên giời dưới đất cùng mây gió trăng sao... muốn chuyển lòng họ về ước muốn nền tảng mà họ lại cứ đi lạc đề. Do đó mà lòng kiên nhẫn của người nghe thật là rất cần thiết. Để họ trút hết nỗi luyên thuyên đi rồi mới có thể đưa vào vấn đề chính là lòng ước muốn nền tảng của họ.

            Người lắng nghe là người chăm chú nghe và biết đón nhận, chứ không phê bình, xét đoán, không phản đối cũng không quả quyết,  không khen ngợi cũng không chê bai... Người nói mà họ nhận ra nơi người nghe có một tấm lòng đón nhận tình trạng hiện thời của họ đang có, họ đang là thì ta biết rằng đời sống của họ có thể tiến xa hơn và tiến triển hơn. “Vậy, anh em hãy đón nhận nhau, như Đức Kitô đã đón nhận anh em” (Rm 15,7). Sự tiến tới... phải được khởi đầu từ một chấp thuận tận căn nơi hiện trạng con người của họ. Julian of Norwich : “Khi một linh hồn thực sự chấp nhận chính mình, nó sẽ được kết hiệp với Thiên Chúa”. Khi họ bằng lòng con người của họ với những tình trạng chẳng ra làm sao, chẳng còn muốn bám vào cái gì nữa thì lúc đó Chúa hiện diện và làm cho biến đổi. Bao lâu khi người ta còn háo hức, ước muốn, toan tính, danh vọng, địa vị, của cải... và họ cho rằng trần gian sẽ giải đáp và làm họ thỏa mãn tất cả thì bấy lâu : “Anh ta sa sầm nét mặt vì lời đó, và buồn rầu bỏ đi, vì... “ (Mc 10,22). Trong con người có một số tầng sâu định đoạt ý nghĩa cho cuộc đời.

            Lắng nghe chính là sự nhập thể của một Thiên Chúa nhân từ và yêu thương. Người không lên án bất kỳ một ai nhưng hoàn toàn yêu thương họ như là chính họ.

            Nếu không kiếm được vị linh hướng đúng nghĩa thì tập cho họ nói chuyện với cái bảng, với cây cối, hay với chiếc ghế bành như câu chuyện của một cha xứ già đã tập cho ông cụ sống đạo khô khan nguội lạnh.

Khi người thụ hướng đã tin tưởng vị linh hướng can đảm trình bày hết nỗi lòng thì bao giờ kết thúc cũng là đến trước Chúa Giêsu Thánh Thể, để chuyển trao như câu chuyện Mẹ Têrêsa Calcutta đã làm.