Hôm nay cũng như hai bài Giáo Lư trước, chúng ta trở lại với Thánh Phaolô và những tư tưởng của ngài. Chúng ta có ở trước mặt ḿnh một người phi thường, không chỉ v́ những việc tông đồ ngài thực sự đă làm mà c̣n v́ những giáo huấn thần học sâu sắc và cảm khích phi thường của ngài.
Sau khi chúng ta đă suy niệm lần trước về những điều Thánh Phaolô đă viết về vị trí trọng tâm mà Đức Chúa Giêsu Kitô trong đời sống Đức Tin của chúng ta, hôm nay chúng ta hăy nh́n đến những ǵ thánh nhân đă nói về Chúa Thánh Thần và về sự hiện diện của Ngài trong chúng ta, bởi v́ ở đây, Thánh Tông Đồ cũng có những điều rất quan trọng để dạy chúng ta.
Chúng ta biết về những ǵ Thánh Luca nói cho chúng ta về Chúa Thánh Thần trong bài diễn tả về biến cố Ngũ Tuần trong Sách Tông Đồ Công Vụ. Chúa Thánh Thần của Lễ Ngũ Tuần mang theo với Ngài một sự thúc đẩy mạnh mẽ về quyết tâm truyền giáo để làm chứng cho Tin Mừng trên khắp các nẻo đường thế gian.
Thật vậy, Sách Tông Đồ Công Vụ kể lại hàng loạt những cuộc truyền giáo mà các Tông Đồ đă thực hiện, đầu tiên ở Samaria, rồi ở vùng ven biển Palestine, sau đó đến Syria. Trên hết là việc kể lại ba cuộc hành tŕnh truyền giáo vĩ đại của Thánh Phaolô mà tôi đă nhắc đến trong những lần gặp gỡ vào các thứ tư trước.
Tuy nhiên, trong các Thư của ngài, Thánh Phaolô cũng nói cho chúng ta về Chúa Thánh Thần từ một khía cạnh khác. Thánh nhân không kết thúc bằng cách chỉ diễn tả động lực và b́nh diện tích cực của Ngôi Ba của Thiên Chúa Ba Ngôi, nhưng cũng phân tích sự hiện diện của Ngài trong đời sống của các Kitô hữu, là điều đánh dấu căn tính của họ.
Nói cách khác, trong suy tư của Thánh Phaolô về Chúa Thánh Thần thánh nhân không những giải thích ảnh hưởng của Ngài trên hành động của các Kitô hữu, mà c̣n trên con người của họ. Thật vậy, chính thánh nhân là người đă nói rằng Thần Khí Thiên Chúa ngự trong chúng ta (x. Rom 8:9; I Cor 3:16) và rằng “Thiên Chúa đă sai Thần Khí của Con Ngài vào ḷng chúng ta (Gal 4:6).
Cho nên theo ư kiến của Thánh Phaolô th́ Chúa Thánh Thần tác động tận đáy ḷng chúng ta. Đây là môt số lời của ngài về đề tài này là đề tài có một ư nghĩa quan trọng: “V́ luật của Thần Khí ban sự sống trong Đức Giêsu Kitô đă giải phóng tôi khỏi luật của tội lỗi và sự chết… anh em đă không nhận được thần khí nô lệ làm cho anh em lại phải sợ hăi, nhưng anh em đă nhận Thần Khí làm nghĩa tử, bởi đó cho chúng ta kêu lên, ‘Abba! Lạy Cha!’, chính Chúa Thánh Thần” (Rom 8:2,15) là Đấng nói trong chúng ta bởi v́, như là con cái, chúng ta có thể gọi Thiên Chúa “Lạy Cha”.
Như thế chúng ta có thể thấy rơ ràng rằng ngay trước khi làm việc ǵ, người Kitô hữu đă có một nội tâm phong phú và hữu hiệu được Thiên Chúa ban cho qua Bí Tích Thánh Tẩy và Thêm Sức, một nội tâm đưa người ấy vào một liên hệ nghĩa tử khách quan và độc đáo với Thiên Chúa. Đó là giá trị cao quư nhất của chúng ta: không những chỉ là h́nh ảnh mà c̣n là con cái của Thiên Chúa. Và đó cũng là một lời mời gọi chúng ta sống xứng đáng là con cái, càng ngày càng ư thức rằng ḿnh là nghĩa tử trong gia đ́nh vĩ đại của Thiên Chúa. Đó là một lời mời gọi chúng ta biến đổi ân huệ khách quan này thành một thực thể chủ quan và quyết định cho cách chúng ta suy nghĩ, hành động và sống.
Thiên Chúa coi chúng ta là con cái Ngài, đă nâng chúng ta lên giống Chính Chúa Giêsu, là Con thật của Thiên Chúa, nếu không phải là đồng phẩm giá với Người. Địa vị làm con và sự tự do đáng tin cậy của chúng ta trong tương quan với Chúa Cha được ban tặng hay phục hồi nơi Người.
Như thế chúng ta khám phá ra rằng đối với các Kitô hữu, Chúa Thánh Thần không c̣n chỉ là “Thần Khí của Thiên Chúa”, như được diễn tả trong Cựu Ước và như người ta vẫn c̣n nhắc lại trong ngôn ngữ Kitô giáo (x. Stk 41:38; Xh 31:3; I Cor 2:11, 12; Phil 3:3;…). Ngài cũng không c̣n là “Thánh Khí” mà người ta thường hiểu trong Cựu Ước (x. Is 63:10,11; Tv 50[51]:13), và trong các bản văn của chính Đạo Do Thái (Qumran, rabbinism).
Thực thế, việc tuyên xưng một sự chia sẻ Thánh Thần nguyên thủy này bởi Chúa Phục Sinh, chính là Đấng trở nên một “Thần Khí ban sự sống” (I Cor 15:45), là một phần của nét đặc trưng của Đức Tin Kitô giáo.
Chính v́ lư do đó mà Thánh Phaolô đă nói thẳng về “Thần Khí của Đức Kitô” (Rom 8:9), về “Thần Khí của Con Ngài” (x. Gal 4:6) hay là “Thần Khí của Đức Chúa Giêsu Kitô” (Phil 1:19). Có vẻ thánh nhân muốn nói rằng không phải chỉ Thiên Chúa Cha được thấy nơi Chúa Con (x. Ga 14:9), nhưng Thần Khí của Thiên Chúa cũng tự tỏ Ḿnh ra trong cuộc đời và hành động của Chúa Chịu Đóng Đinh và Phục Sinh!
Thánh Phaolô dạy chúng ta một điều quan trọng khác: ngài nói rằng không có cầu nguyện thật nếu Chúa Thánh Thần không hiện diện trong chúng ta. Thánh nhân viết: “Thần Khí cũng giúp đỡ sự yếu đuối của chúng ta; v́ chúng ta không biết phải cầu nguyện thế nào như chúng ta phải cầu nguyện, nhưng chính Thần Khí cầu bầu cho chúng ta, bằng những tiếng rên siết khôn tả. Và Đấng thấu suốt tâm can biết Thần Khí muốn ǵ, v́ Ngài cầu bầu cho các thánh theo ư của Thiên Chúa” (Rom 8:26-27).
Nói như thế cũng giống như nói rằng Chúa Thánh Thần, là Thần Khí của Chúa Cha, và Chúa Con, từ nay trở đi thành linh hồn của linh hồn chúng ta, là nơi kín đáo nhất của con người chúng ta, mà từ đó phát sinh một sức thúc đẩy chúng ta cầu nguyện không ngừng với Thiên Chúa, mà ngay cả Lời Ngài chúng ta không thể bắt đầu giải thích được.
Thực ra, Chúa Thánh Thần luôn tỉnh thức trong chúng ta, hoàn bị hoá những ǵ c̣n thiếu xót nơi chúng ta và dâng lên Đức Chúa Cha việc tôn thờ và những khát vọng sâu xa nhất của chúng ta.
Đương nhiên là điều này đ̣i hỏi một mức độ hiệp thông cao cả và sống c̣n với Chúa Thánh Thần. Đó là một lời mời gọi trở nên nhạy cảm hơn với, và chú ư hơn đến sự hiện diện của Chúa Thánh Thần trong chúng ta, để biến đổi sự hiện diện này thành cầu nguyện, để cảm thấy sự hiện diện này, và nhờ đó học cầu nguyện, thưa chuyện với Chúa Cha như con cái trong Chúa Thánh Thần.
C̣n một diện đặc thù khác về Chúa Thánh Thần mà Thánh Phaolô dạy cho chúng ta: Sự liên hệ của Ngài với t́nh yêu. Như Thánh Tông Đồ đă viết: “hy vọng không làm chúng ta thất vọng, v́ t́nh yêu của Thiên Chúa đă được đổ vào tâm hồn chúng ta, qua Chúa Thánh Thần mà Ngài đă ban cho chúng ta” (Rom 5:5).
Trong Thông Điệp Thiên Chúa Là T́nh Yêu của tôi, tôi đă dẫn chứng một đoạn văn hùng hồn nhất của Thánh Augustinô: “Nếu bạn thấy bác ái, bạn thấy Chúa Ba Ngôi (Số 19), và tôi đă giải thích tiếp: “Thực ra, Chúa Thánh Thần là sức mạnh nội tâm làm cho trái tim các tín hữu ḥa hợp với Thánh Tâm Đức Kitô và đưa họ đến yêu thương anh em họ như Đức Kitô đă yêu thương họ” (ibid). Chúa Thánh Thần làm cho chúng ta ch́m ngập trong nhịp điệu của Đời Sống Thiên Chúa, đó là một đời sống yêu thương, cho chúng ta được chia sẻ cách riêng mối liên hệ giữa Chúa Cha và Chúa Con.
Việc Thánh Phaolô đặt bác ái lên hàng đầu của những yếu tố làm thành hoa quả của Thần Khí không phải là không có ư nghĩa: “hoa quả của Thần Khí là bác ái, vui mừng, b́nh an,… (Gal 5:22).
Và theo định nghĩa th́ t́nh yêu liên kết, trước hết Chúa Thánh Thần là Đấng Sáng tạo nện sự hiệp thông trong cộng đoàn Kitô hữu, như chúng ta mượn lời của Thánh Phaolô mà nói khi mở đầu Thánh Lễ: “Nguyện xin ân sủng của Đức Giêsu Kitô, và t́nh yêu của Thiên Chúa Cha, cùng sự hiệp thông của Chúa Thánh Thần ở cùng anh chị em.” (II Cor 13:14).
Tuy nhiên, hơn nữa, cũng đúng là Chúa Thánh Thánh khuyến khích chúng ta đan những liên hệ bác ái với tất cả mọi người. Cho nên, khi yêu thương, chúng ta dành chỗ cho Chúa Thánh Thần và cho Ngài thời giờ để bày tỏ Ḿnh ra cách đầy đủ trong chúng ta.
Như vậy chúng ta hiểu tại sao Thánh Phaolô đặt cạnh nhau hai lời khuyên trong cùng một đoạn ở Thư gửi tín hữu Rôma: “Hăy nhiệt thành với Thần Khí” và “Đừng lấy ác bào ác” (Rom 12:11,17).
Sau cùng, theo Thánh Phaolô th́ Chúa Thánh Thần là một số tiền đặt cọc quảng đại mà Chính Thiên Chúa ban cho chúng ta như là bảo chứng và đồng thời một bảo đảm cho việc chúng ta được thừa tự trong tương lai (x. II Cor 1:22; 5:5; Eph 1:13-14).
Cho nên chúng ta học từ Thánh Phaolô rằng các hành động của Chúa Thánh Thần hướng đời sống chúng ta về các giá trị cao quư của bác ái, vui mừng, hiệp thông và hy vọng. Công tác của chúng ta là cảm nghiệm điều này mỗi ngày, bằng cách tuân theo những thúc đẩy của Chúa Thánh Thần trong ḷng ḿnh, và giúp đỡ nhận thức của ḿnh qua sự hướng dẫn rơ ràng của Thánh Tông Đồ.
Phaolô Phạm Xuân Khôi chuyển ngữ