Lạy Chúa, Chúa muốn con làm gì?

 Lm. Fx Long. ofm

Hôm nay chúng ta đọc lại vài biến cố đầu đời hoán cải của cha thánh Phanxicô.

1.- Spôlêtô: Tại sao phục vụ người tôi tớ?

Kinh nghiệm về một hoàn cảnh khó: một người bạn đi lạc đường, làm sao giúp anh ý thức? Làm sao đưa anh về đường ngay nẻo chính, đã không vi phạm các nguyên tắc, mà đồng thời tôn trọng được tự do của anh?

Khoa sư phạm của Chúa Kitô: trìu mến, nhưng sáng suốt; đòi hỏi, nhưng tôn trọng.

(1) Tất cả các sử gia coi biến cố Spôlêtô như con đường Đamát của Phanxicô, cũng đều nêu bật nét tốt lành của Chúa Kitô. Phanxicô đã hăm hở rời Assisi ra trận để lập công danh. Thánh Bônaventura đã kể trong quyển Đại Truyện rằng:

“Đêm hôm sau, khi ngài đã thiếp ngủ, Thiên Chúa từ nhân cho ngài thấy một tòa lâu đài rộng lớn và nguy nga, có nhiều vũ khí gắn phù hiệu Thánh Giá của Chúa Kitô. Qua việc này, Chúa cho thấy rõ lòng trắc ẩn đối với một hiệp sĩ nghèo vì lòng mến đối với Đức Vua Tối Cao đã được đền đáp bằng một phần thưởng vô giá. Khi ngài hỏi những thứ vũ khí này thuộc về ai, câu trả lời ngài nhận từ trên cao là tất cả những thứ ấy để dành cho ngài và các hiệp sĩ của ngài”. Thế là sáng hôm sau khi thức dậy,. Phanxicô yên tâm đi tiếp.

Đến Spơlêtô, - thánh Bônaventura kể tiếp - : “Ban đêm ngài nghe Chúa phán với mình một cách thân mật : "Phanxicô, ai có thể cho con nhiều hơn, vị tôn chủ hay kẻ thuộc hạ, người giàu có hay người nghèo túng ? "Khi Phanxicô trả lời rằng ông chủ và người giàu mới có thể cho nhiều hơn thì liền được hỏi lại ngay : "Thế tại sao con lại bỏ Chúa để theo kẻ tôi tớ, bỏ Thiên Chúa giàu có để theo kẻ phàm nhân nghèo hèn ? "Phanxicô đáp : "Lạy Chúa, Chúa muốn con làm gì ? " Và Chúa nói với ngài : "Hãy quay trở về quê hương, vì linh kiến mà con đã được thấy tiên báo một thành tựu tinh thần, sẽ được thực hiện nơi con không do sắp đặt của loài người nhưng do ý định đặt của Chúa " (Đại Truyện 1,3).

Đây là một cuộc đối thoại thân tình, không trách móc. Chúa Kitô có vẻ lo lắng cho Phanxicô và trìu mến. Người tỏ ra tin tưởng vào Phanxicô. Do đó, Phanxicô mới cởi mở tấm lòng không ngần ngại, bày tỏ những dự tính. Phanxicô luôn cần có những người bạn tâm giao. Chiều hôm ấy, Chúa đến làm người bạn tâm giao của Phanxicô: Chúa đã đoái thương mà chịu khó và kiên nhẫn lắng nghe tất cả những gì Người đã biết!

Chúa để cho Phanxicô nói là vì ích lợi cho chính chàng. Chính khi cởi mở lòng mình ra với người khác mà ta khám phá chính mình. Phanxicô không chỉ kể về mình với sự thích thú, mà còn phải tự phân tích một cách sáng suốt. Phanxicô đã hiểu: tất cả cao vọng của chàng chỉ là để cho bá tước Gauthier de Brienne ban tặng cho chàng danh hiệu hiệp sĩ! (x. 2 Cel 2, 6, 9).

(2) Chúa Kitô đòi hỏi, nhưng tôn trọng tự do

a) Chúa Kitô đòi hỏi: “Ai có thể cho con nhiều hơn …?” Người muốn thăng hoa cao vọng của Phanxicô, đưa những khát vọng của chàng tới đỉnh cao. Nhất là Người đòi hỏi Phanxicô phải thẳng thắn: chàng muốn thực hiện chuyện lớn trong đời: là hiệp sĩ cho một bá tước! Nhưng Chúa lại không lớn hơn một bá tước sao? ông chủ lại không lớn hơn người tôi tớ sao? Phanxicô phải lô-gích trong suy nghĩ, phải thẳng thắn: Nếu quả thực người chỉ muốn là một người nuôi cao vọng, thì cũng phải sống lô-gích với chính mình. Điều này cũng y như lần Phanxicô lý luận về thái độ của chàng đối với một người đến xin bố thí vì lòng mến Chúa, nhưng vì đang bận bán hàng, chàng đã xua đuổi… Cuối cùng, Chúa Kitô kêu gọi tới tâm hồn cao thượng của Phanxicô. 

b) Chúa Kitô kín đáo, tế nhị: Người không hề truyền lệnh độc đoán, Người chỉ thúc Phanxicô trung thành với những yêu cầu chàng đang cảm thấy dâng lên tự tận đáy lòng. Quả thật, có lúc Phanxicô đã nhận định và sáng suốt trình bày dự tính; nhưng lại có những lúc Phanxicô không sáng suốt trong suy nghĩ. Từ sự hiển nhiên này đến sự hiển nhiênkhác, Đức Kitô dẫn dắt Phanxicô đến chỗ nhận ra rằng chàng đang tự mâu thuẫn với chính mình: chàng nói là nên phục vụ chủ hơn, trong thực tế chàng lại đang đi phục vụ người tôi tớ! Rõ ràng Chúa Kitô tôn trọng tự do của Phanxicô, nhưng cũng bắt chàng trung thành với các dấn thân của mình.

2.- Chúa muốn con làm gì?

Phanxicô đã trả lời bằng một câu hỏi: “Lạy Chúa, Chúa muốn con làm gì?” Câu trả lời bằng một câu hỏi như thế hàm chứa một thái độ rất siêu thoát. Quả thật, có nhiều cách phụng sự Chúa, mà không phải cách nào cũng tốt.

(1) Cách thứ nhất: Cho Chúa mượn con người của ta chăng?

Có người hiểu là mình phải cho Chúa “mượn” bản thân mình, và thế cũng là tốt. Nhưng Chúa không xin điều đó. “Cho mượn” không phải là tự hiến, vì chỉ tạm thời dâng mình. Người ta vẫn giữ sự độc lập, người ta vẫn tự do rút lại. Người ta bằng lòng chiết một phần sinh hoạt cho Chúa, nhưng không phó dâng cho Người cả cuộc đời của mình. Làm như vậy là thiếu con tim; làm như thế là chưa coi việc của Chúa là của mình.

(2) Cách thứ hai: Tự hiến chăng?

Việc tự hiến này là trọn vẹn và không rút lại, và cũng không chỉ là tạm thời. Tuy nhiên, đây cũng chưa phải là một thái độ thờ phương tinh trong.

Khi hiến mình cho ai, ta ý thức mình là một giá trị: là “tôi”, là cả con người tôi, linh hồn tôi, đời sống tôi, là “tất cả tôi” mà tôi cho đi. Tôi có vui mà cho, là vì biết mình là một giá trị không thể sánh ví. Nhưng nếu tôi cho tất cả, tôi cũng chờ đáp trả. Nếu người ta không đáp trả, tôi không còn hiện hữu nữa, tôi bị “truất hữu”, vì tôi cứ chờ đợi người khác đáp trả để tôi được sống một đời sống mới.

(3) Cách thứ ba: Sẵn sàng đánh liều đời mình chăng?

Hơn cả cho mượn một trợ lực, hơn cả tự hiến, có người liều mình vì Chúa. Lẽ dĩ nhiên, có thể không có cơ trở lại. Nhưng tôi vẫn mong muốn thoát khỏi cảnh liều mình đó. Như vậy, Chúa không muốn, vì ta còn đang nắm lấy mình bằng một sợi tóc!

(4) Cách thứ tư: Đánh mất chính mình chăng?

Chúa Giêsu bao chúng ta hãy đánh mất chính mình, nghĩa là không chờ đợi đáp lại, không đặt điều kiện gì với Người. Ta cần được Chúa cứu; nhưng khi Người hành động, khi Người làm ra một thọ tạo, thì Người kéo nó ra từ hư-vô. Do đó, nếu ta muốn Người cứu ta, ta phải chịu đánh mất chính mình, và Thiên Chúa, Đấng làm cho kẻ chết sống lại, sẽ ra tay.

Hỏi “Chúa muốn con làm gì?” là làn một hành vi đức tin sáng chói, vì hoàn toàn hủy mình ra không, gắn bó trọn vẹn với Chúa, biết rằng hiện hữu của ta bắt nguồn từ Chúa là Tất Cả.

3.- Hãy trở lại Assisi

Khi đó, câu trả lời của Đức Kitô dã đến: “Hãy trở lại Assisi…!”. Phải biết là Phanxicô xấu hổ! Chàng những tưởng là Người sẽ bảo làm gì, cho dù là khó khăn đến mấy…! Chạy theo các thử thách, các đau khổ, các trở ngại, các khốn khổ, dễ! Bởi vì đấy cũng là một cách đào thoát thực tế. Thực tế thì khác.

Cốt lõi của đời sống thiêng liêng là trước tiên, quay về với thực tại. Sống trong đào thoát, thì không phải là sống ơn gọi. Đây chưa phải là lúc chạy đi đến Đamiétta mà loan báo Tin Mừng cho quốc vương Hồi giáo. Đây chưa phải là lúc ăn chay ở Greccio, chưa phải là lúc hát Bài Ca Anh Mặt Trời. Đây cũng chưa phải là lúc lên đỉnh La Vécna để nhận năm dấu thánh.

“Hãy trở lại Assisi”, với gian hàng nơi con vẫn làm việc lâu nay! “Hãy trở lại Assisi” trong căn nhà cha mà con không chịu được! “Hãy trở lại Assisi” để gặp lại những người nghèo ăn xin ngoài cửa nhà con! “Hãy trở lại Assisi”, nơi người phong hủi đang chờ con!

Chắc hẳn Phanxicô phải ngỡ ngàng. Dường như chàng càng mở lòng ra với Chúa, cho Chúa biết rõ những dự tính, thì Chúa lại càng giữ bí mật về các dự tính của Người. Con phải làm gì? - Chẳng phải làm gì cả! “Hãy trở lại Assisi”. Chỉ có thế! Hay đúng hơn, không làm gì khác hơn là những gì mà con vẫn làm lâu nay, đó là bổn phận bậc sống, nhưng làm một cách khác. Không có một việc nào, dù nhỏ nhặt đến đâu, mà lại không thể biến thành một hành vi yêu mến tinh trong đối với Chúa. Không phải là vì con muốn kết hợp với Chúa, mà con được phép làm việc của con cách hấp tấp cẩu thả. Nếu không dùng công việc của con như một việc phụng sự Chúa, hướng về phục vụ anh em, thì con đi tìm chuyện phù vân rồi!

Phanxicô đã trở về Assisi, bắt tay trở lại với công việc cũ, nhưng từ nay, với một con tim mới (x. 1 Cel 3,6).

Muốn đi xa, Chúa đưa về điểm khởi hành. Muốn mở cửa trời, phải vất vả dưới đất. Nếu không, chỉ là ảo tưởng và mù quáng. Công việc, bổn phận bậc sống luôn là phương diện nhạt nhẽo của thân phận con người chúng ta. Nhưng Phanxicô nói với ta: điều chính yếu là hoàn tất công việc nô lệ với tâm hồn hiệp sĩ.

Điều chính yếu của đời sống thiêng liêng không là quay mặt nhìn về thế giới khác, nhưng là nhìn thế giới này với cặp mắt khác.

………

Lạy Thiên Chúa tối cao và vinh hiển,

xin chiếu sáng cõi lòng tăm tối của con.

Xin ban cho con đức tin ngay thẳng,

đức cậy vững vàng và đức mến hoàn hảo.

Lạy Chúa, xin ban cho con được ơn hiểu biết,

để con chu toàn sứ mạng thánh thiện và chân thật Chúa giao phó.