Chúa Thánh Thần trong Bút tích cha thánh Phanxicô (2)

Sự hiện diện có sức liên kết của Thánh Thần

Kinh nghiệm về lễ Hiện xuống giúp các Kitô hữu tiên khởi nhận ra rằng họ là chi thể của cùng một Thân Thể, họ là Họi Thánh, được đan dệt với nhau để làm thành Dân duy nhất của Thiên Chúa (Cv 2,42-47). Bây giờ, ở trong cùng một Thánh Thần, chúng ta đã biết được   dây yêu thương liên kết giữa Chúa Cha và Chúa Con và giữa Chúa Con và Dân được cứu chuộc (Gl 4,6). Bởi vì như tác giả Michael Schmaus viết, “nếu không có Thánh Thần, thì không ai thấy được Lời của Thiên Chúa, và nếu không có Chúa Con, thì không ai có thể đến gần được Chúa Cha, và sự hiểu biết Chúa Con có được là nhờ Chúa Thánh Thần”^[1]. Chúng ta biết mình là con cái cũng là nhờ Thánh Thần, như Thư Galát đã dạy: “Để chứng thực anh em là con cái, Thiên Chúa đã sai Thần Khí của Con mình đến ngự trong lòng chúng ta mà kêu lên: "Abba, Cha ơi!"” (Gl 4,6).

Chúa Thánh Thần là dấu chỉ về mọi tương quan và cho thấy sự hiện diện của Đấng Khác. Cha John Haughey đã diễn tả điều này rất khéo: “Thánh Thần hành động không để chỉ về mình, nhưng để chỉ về Đấng Khác. Trong trường hợp của Đức Giêsu, Đấng Khác là Chúa Cha. Đối với chúng ta, Đấng Khác mà Thánh Thần chỉ đến là Đức Giêsu và qua Đức Giêsu, là Chúa Cha”^[2]. Nhận xét này đưa chúng ta đến chỗ hiểu hơn các lời thánh Phaolô nói liên hệ đến sức mạnh Thánh Thần ban bên trong chúng ta để chúng ta có thể gọi Thiên Chúa là “Cha”. Cũng không ai có thể gọi “Đức Giêsu là Chúa” nếu không do Thánh Thần (1 Cr 12,3). Ý thức rằng chúng ta thuộc về Đức Kitô và Đức Kitô thuộc về Chúa Cha cũng do Thánh Thần gợi lên (x. 1 Cr 3,23); Người là Đấng thường xuyên liên kết mọi người lại trong một tương quan tình yêu. Từ đó, chúng ta hiểu trong và nhờ sự hiện diện của Thánh Thần, chúng ta cũng đạt tới chỗ biết được quan hệ của chúng ta với Họi Thánh như là Dân duy nhất của Thiên Chúa.

Suốt đời, Phanxicô bày tỏ ý thức của ngài về vai trò của Thánh Thần. Quả đúng là kinh nghiệm của ngài có về Thiên Chúa  trước tiên nhờ tập trung vào Đức Kitô, nhưng ngài hoán cải không phải là ngài trở lại với một Đức Kitô đã sống nhiều thế kỷ về trước, nhưng là một Đức Kitô vẫn đang sống và làm việc trong các tâm hồn tại đây và lúc này nhờ Thánh Thần. Trong sự hiệp nhất yêu thương này, Phanxicô dần dà đạt được chân tính của riêng mình là con, và muốn chia sẻ kinh nghiệm này với mọi người. Do đó, ngài thường xuyên khẩn cầu Thánh Thần đến trợ giúp ngài và hành động như một dây tình yêu nối kết ngài với anh em. Như thể đã nắm bắt được phần nào mầu nhiệm này, anh Tôma Xêlanô đã viết: “Ngài hằng mong ước và quan tâm lo lắng tăng cường mối dây hiệp nhất giữa các con cái của ngài, làm sao cho những người đã được lôi kéo bởi cùng một Thần Khí và đã được sinh ra bởi cùng một người cha, nay được gìn giữ an bình trong lòng của cùng một người mẹ” (2 Cel 191).

Đoàn huynh đệ nhỏ bé của Phanxicô, lúc đầu gồm những người thuộc mọi tầng lớp xã hội (xem Ba Người Bạn, 11). Dòng càng lớn lên, thì con số những người nói các ngôn ngữ khác nhau và sống những kiểu cách khá nhau, đến xin gia nhập ngày thêm đông. Chỉ có một dây liên kết duy nhất là tình bác ái nối kết anh em với nhau. Mỗi người trở thành người anh em chân thật đối với mọi anh em khác bằng cách giúp đỡ lẫn nhau trong tình thương mến (1 Cel 39).

Khả năng anh em hiện diện với nhau cứ gia tăng trong mức độ anh em biết xin Thánh Thần hướng dẫn; và Thánh Thần trở thành sức mạnh liên kết anh em thành những chi thể của một thân mình duy nhất. Trong tâm trí cha thánh Phanxicô, kinh nghiệm về tình bằng hữu và về sự hiệp nhất của các anh em ngài phải bám rễ vững chắc trong sự hiệp nhất Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần. Do đó, ngài nói trong Luật chính thức: “Anh em hãy chăm lo điều này là, trên hết mọi sự, ao ước được Thần Linh Chúahiện diện và tác động nơi mình, cầu nguyện cùng Người luôn luôn với tâm hồn trong sạch” (L 10,8-9).

          Nhờ sống thân mật yêu thương với Chúa Thánh Thần, anh em có thể diễn tả những lời cám ơn và niềm vui trong một bầu khí huynh đệ thiêng liêng. Sự hiện diện của họ với nhau trở nên thân tình và sâu sắc đến nỗi như một người mẹ lo lắng săn sóc con cái (L 6,8). Cho dù họ được kêu gọi phục vụ mọi người, việc phục vụ của họ giống như việc một người cha người mẹ làm cho con, và như việc một người con làm cho người cha người mẹ mình. Phanxicô đã cụ-thể-hóa điều này trong Luật sống trong các ẩn viện: “Những anh em nào muốn sống đời tu hành trong các ẩn viện, thì hãy ở với nhau thành nhóm ba hay bốn người là nhiều nhất. Trong số đó hai người sẽ làm mẹ và có hai hay ít nhất một người làm con […]. Những anh làm con có lúc sẽ làm mẹ một thời gian, theo phiên đã xếp đặt với nhau” (cc. 1.10). Khi phục vụ lẫn nhau, anh em phát triển cảm thức anh em thuộc về cùng một gia đình; và anh em cảm thấy thong dong mà bày tỏ các nhu cầu của mình cho anh em khác, như cha thánh dạy trong Luật: “Người này hãy tin tưởng nói cho người kia biết nhu cầu của mình” (L 6,8). Bất cứ điều gì làm suy yếu ý thức rằng anh em là con Thiên Chúa và là anh em của nhau sẽ làm cho mỗi anh em có một hình ảnh méo mó về chính mình và tạo ra một hình ảnh sai lạc về đời sống cộng đoàn. Do đó, để có thể trở nên một thành viên của huynh đệ đoàn Phan sinh, anh em phải được sinh ra lại trong Thánh Thần và được nuôi dưỡng trong một gia đình, tại đó mỗi người, đúng tư cách là những người con tự do, đều có đầy đủ quyền mà phục vụ và được phục vụ.

Thánh Phanxicô tin rằng đời sống hoạt động cũng đời sống chiêm niệm của các môn đệ ngài đều có một trọng tâm là Chúa Thánh Thần, Đấng kết hợp mọi sự thành một. Do đó, họ phải thường xuyên xin Người dẫn đường. Chính Người Nghèo bé nhỏ là cha thánh Phanxicô đã trở thành một dấu chỉ, một dụng cụ Thánh Thần dùng để hướng dẫn từng bước chân của họ trên con đường Tin Mừng. Ngoài việc nêu gương sáng, thánh nhân thường xuyên dùng những lời lẽ đơn sơ mà khuyến khích anh em phải ước ao cho có được điều duy nhất là Thánh Thần của Chúa, để Người làm việc trong họ (x. L 10,8).

Phanxicô có khả năng cởi mở hồn nhiên với Thiên Chúa và đứng vững trong đức tin nên ngài có thể gọi Chúa Thánh Thần là Tổng Phục Vụ đích thực của toàn Hội Dòng. Anh Tôma Xêlanô đã ghi lời ngài dạy: “Chúa Thánh Thần, Đấng là Tổng Phục Vụ Hội Dòng, cũng ngự trên những kẻ nghèo hèn, đơn sơ, y như trên những người có học thức” (2 Cel 193). Nếu Thánh Thần ở trên mọi anh em và ban sức mạnh của Người cho họ không phân biệt người học nhiều người ít học, hệ quả là chính Thánh Thần sẽlàm cho quan hệ huynh đệ của họ trở nên mỗi ngày mỗi sâu sắc hơn bên trong họ và giữa họ với nhau. Lý do, là Người quả là nguyên lý kiến tạo sự hiệp nhất. Mà nếu Thánh Thần là Tổng Phục Vụ đích thực của toàn huynh đệ đoàn, vai trò của Phanxicô là triển khai trọn vẹn hơn nữa khả năng hiện diện của ngài giữa các anh em như  là người anh cả. Nhiệm vụ của ngài trong cộng đoàn là một việc  phục vụ. Là người lãnh đạo, ngài lại phải hướng dẫn họ sao cho y như thể không phải là ngài đang hướng dẫn họ.

Khi nào các anh em đã đạt được sự khôn ngoan kín ẩn này rồi, họ sẽ trút bỏ mọi lo lắng bạn tâm vào Chúa và tin tưởng vào sự Quan phòng của Người. Điều này có nghĩa là họ họ phải mở lòng ra không dè giữ với các khuyên bảo của Thánh Thần bằng cách loại trừ tất cả những gì cản trở hoạt động của Người. Thánh nhân rất xác tín về chân lý này, như thánh Bônaventura ghi rằng: “Ngài thà chịu đui mù, còn hơn là ngăn chặn lòng sốt mến” do Thánh Thần khơi lên (ĐT 5,8), và: “Vì đã nhận thấy trong cầu nguyện rằng Chúa Thánh Thần càng thấy những kẻ khẩn cầu Người xa cách sự náo động ồn ào của thế gian thì càng cho họ cảm nghiệm sự hiện diện của Người, nên thánh nhân hay tìm những nơi thanh vắng […] để thức đêm cầu nguyện” (ĐT 10,3, hoặc: “Thần Khí của Chúa […] luôn ở với người tôi tớ của các Đấng, nhờ vậy ngài có thể tuôn trào những lời giảng dạy chính xác” (ĐT 12,7). Với cái nhìn đức tin, ngài chiêm ngắm Đấng Cố vấn thần linh, Đấng làm cho mọi lời lẽ nên phong phú ý nghĩa, Đấng giúp đón nhận mọi ơn soi sáng, để trình bày sứ điệp thật rõ ràng cho mọi người đang đi tìm Người với trái tim trong sạch.

                                                                             FX Long, ofm