LINH ĐẠO MẸ TÊRÊXA CALCUTTA

Hoàng Văn Phúc

IV. HOA TRÁI CỦA TÌNH YÊU LÀ PHỤC VỤ

1. Việc phục vụ của các nữ tu

Tình yêu đã đưa Thiên Chúa từ cõi linh thiêng đi vào lịch sử nhân loại. Người đã nhập thể làm người, chia sẻ phận người và để phục vụ con người. “Con người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến mạng sống mình làm giá cứu chuộc muôn người” (Mt 20, 28). Tình yêu đích thực dẫn đưa chúng ta đến việc phục vụ.

Mẹ Têrêxa đã khẳng định như thế : “Việc làm của cầu nguyện là tình yêu, và việc làm của tình yêu là phục vụ. Hãy cố cho đi không điều kiện bất cứ điều gì họ cần ngay lúc đó. Điểm chính là làm cái gì đó, dù nhỏ, và cho thấy sự chăm sóc của bạn qua những công việc mất thì giờ. Điều này đôi khi có nghĩa làm điều gì đó về phần thể xác (như chúng tôi chăm sóc người bệnh và hấp hối) hay đôi khi có nghĩa hỗ trợ tinh thần cho những người cô đơn. Nếu một bệnh nhân muốn xin thuốc, hãy cho họ thuốc; nếu họ muốn được an ủi, hãy an ủi họ.

Tất cả chúng ta là con cái Thiên Chúa nên thật quan trọng để chia sẻ quà tặng của Người. Đừng lo lắng tại sao có nhiều vấn đề trên thế giới này - chỉ cố đáp ứng nhu cầu của người khác. Có người nói với tôi rằng nếu chúng ta làm việc bác ái cho người khác thì nó sẽ giảm trách nhiệm của chính phủ đối với người nghèo và người cần giúp đỡ. Chính tôi không lưu tâm đến điều này, vì chính phủ thường không ban phát tình yêu. Tôi chỉ làm những gì tôi có thể : phần còn lại không phải là việc của tôi.

Thiên Chúa quá tốt với chúng ta : những công việc của tình yêu luôn luôn là phương tiện được gần Thiên Chúa hơn. Hãy xem những gì Chúa Giêsu đã làm khi Ngài sống ở trần gian ! Ngài chỉ làm những việc tốt. Tôi nhắc nhở các chị nữ tu rằng ba năm của cuộc đời Chúa Giêsu dùng để chữa lành những người đau yếu và cùi hủi, trẻ em và người khác; và đó chính là những gì chúng ta đang làm, rao giảng Tin Mừng qua hành động của chúng ta. Điều tiên quyết của chúng ta là phục vụ, và đó là sự phục vụ có thật, hết lòng mà chúng ta cố gắng thi hành và cho đi.

Chúng tôi cảm thấy rằng những gì chúng tôi làm chỉ là một giọt nước trong đại dương, nhưng nếu không có giọt nước đó thì đại dương cũng sẽ bớt đi. Tỉ như, chúng tôi mở trường dạy các trẻ em nghèo biết yêu quý việc học và biết giữ gìn sạch sẽ. Nếu chúng tôi không làm vậy, các em sẽ lang thang ngoài đường.

Nếu cần có tổ chức để săn sóc tốt hơn, tùy theo hoàn cảnh, thì chúng tôi khuyên nên làm như vậy, nhưng vì chúng tôi phục vụ những người nghèo nhất nên chúng tôi không bao giờ quay mặt đi nếu họ cần sự giúp đỡ.”

Để thấy thêm những kết quả của tình yêu trong hành động, Mẹ đề nghị chúng ta trước hết hãy thử chút công việc của Dòng Thừa Sai Bác Ái, rồi chia sẻ cảm nghiệm với một số người tình nguyện giúp Hội Dòng của Mẹ. Trong cách này, chúng ta sẽ thấy hiệu quả của việc làm một điều gì đó, dù nhỏ, có thể có tác dụng - không chỉ trên người được nhận, mà còn trên người thi hành công việc săn sóc.

Ngày nay, công việc của Dòng Thừa Sai Bác Ái gồm nhiều loại và được chia ra như sau :

Việc Tông Đồ qua những lớp Giáo Lý, học hỏi Kinh Thánh, nhóm hoạt động Công Giáo, và thăm viếng bệnh nhân, người già và tù nhân.

Chăm Sóc Y Tế qua các nhà thương, bệnh viện người cùi, dưỡng đường cho bệnh nhân bị cùi, những nhà dành cho trẻ em mồ côi, những em bị tật nguyền tâm lý và thể lý, những người hấp hối và tuyệt vọng, người bị bệnh AIDS và ho lao, những trung tâm suy dinh dưỡng và những bệnh xá lưu động.

Việc Giáo Dục qua các trường tiểu học trong các khu nhà nghèo, lớp dạy may cắt, lớp thương mại, lớp cho người tàn tật, lớp mẫu giáo ở làng, và những chương trình giữ trẻ.

Dịch Vụ Xã Hội qua chương trình an sinh và giáo dục trẻ em; giữ trẻ; nhà cho người vô gia cư, người nghiện rượu và ma túy; nhà cho những người mẹ không chồng; nơi tạm cư ban đêm; và trung tâm dạy điều hoà sinh sản.

Dịch Vụ Cứu Tế qua những trung tâm thực phẩm và quần áo, nơi chúng tôi cung cấp thực phẩm khô, hay thức ăn nấu chín, và cứu trợ khẩn cấp cho gia đình.

Sau đây là một vài mô tả về công việc phục vụ của Hội Dòng Mẹ Têrêxa :

Chị Charmaine Jose diễn tả :

“Chúng tôi là những người bụi đời và công việc của chúng tôi là trên hè phố. Chúng tôi cầu nguyện khi rảo bước, khi đến thăm các gia đình, khi ở với đứa trẻ hấp hối, hay đem thuốc cho những người cần. Một chị mỗi ngày đi một con đường để xem những gì chúng tôi có thể giúp người nghèo. Chúng tôi cũng đến những ngôi làng là nơi rất ít phương tiện và mở những trung tâm y tế ở đó. Có khi chúng tôi phải săn sóc khoảng 2.500 bệnh nhân hàng tuần ở những nơi đó.

Nhiều chị được huấn luyện là y tá hay bác sĩ, nên họ thường làm việc ở nơi phát thuốc, và những người được huấn luyện chăm sóc trẻ em làm việc ở trung tâm. Chúng tôi cũng có trường cho các em bụi đời là những em bị ngược đãi và làm điếm. Chúng thường không có thức ăn, không được hỗ trợ, hay thuốc men. Bởi thế chúng tôi gom góp các em lại, dạy dỗ chúng, cho chúng ăn, cho chúng mặc, và ít lâu sau chúng tôi tìm người bảo trợ các em, để các em có thể đi học và hoàn tất việc học...”

Chị Dolores, người điều khiển Nirmal Hriday nói :

“Chúng tôi không bao giờ hỏi tại sao họ phải sống trên vỉa hè: chúng tôi không cần biết câu chuyện đời họ. Chúng tôi không xét đoán vì bất cứ tình cảnh nào của họ, vì tất cả những gì họ muốn là một chút tình yêu và săn sóc và họ thỏa mãn. Chúng tôi chỉ chăm sóc những người được đem đến cho chúng tôi và Thiên Chúa làm phần còn lại qua chúng tôi.

Khi một người được đưa đến trung tâm, họ thường được tắm rửa. Nhưng đôi khi có người quá yếu nên chúng tôi chỉ cho họ nằm, lau mặt cho họ, và tiếp nước biển. Đôi khi chúng tôi cần chăm sóc những người bị thương tích hay bị đi tiêu chảy. Nhiều người bị ho lao và bị xuất huyết - việc trước hết là phải cầm máu.

Có khi, người bệnh vừa nằm xuống giường là tắt thở. Có lúc, họ khỏe hơn, có thể ngồi trên giường hay đi đứng một chút, và một số về nhà, dù rằng nhà của họ chỉ là hè phố. Bởi thế một số về nhà và khi đau yếu họ lại trở lại. Chúng tôi bảo sẽ giữ cho họ một chỗ nằm.”

 Chị Theresina người gốc Hoa Kỳ, là Giám Đốc Vùng Anh Quốc và Ái Nhĩ Lan, cho biết những công việc ở Anh :

“Khi các nữ tu bắt đầu công việc ở đây chúng tôi thấy cần giúp đỡ những người cô đơn sống nhờ trợ cấp xã hội. Chúng tôi thường thấy những cặp vợ chồng già không có máy sưởi trong mùa đông và chúng tôi cung cấp cho họ một máy sưởi, hay chúng tôi thấy họ sống không có bàn ghế vì lý do này nọ. Một số người rất đơn giản và họ không biết tiếp xúc với ai - đằng sau những bức tường là những người cô đơn rất cần được thăm viếng.

Trong những ngày đầu, chúng tôi thường ra ngoài ban đêm để đi tìm những người vô gia cư. Ngày nay, chúng tôi có những nơi tạm trú cho đàn ông và phụ nữ ở Kilburn, Luân Đôn; và ở Liverpool, phía Bắc Anh quốc, có nơi tạm trú cho các ông, các phụ nữ và một chỗ phân phát đồ ăn - và chúng tôi cũng cung cấp những việc mục vụ, thăm các gia đình, và chương trình giáo lý cho trẻ em. Đôi khi chúng tôi đưa họ đi chơi và tổ chức những dịp đặc biệt - tỉ như, chúng tôi đưa 320 người ở sáu vùng biển đi thăm Worth Abbey.

Khi Mẹ Têrêxa đến nhà dành cho các ông ở Kilburn tháng Ba năm 1994 ngài thấy hai phòng trống và nói, 'Những phòng này dành cho bệnh nhân bị bệnh AIDS.' Đó là lần đầu tiên tôi nghe về việc có thể nhận người bị bệnh AIDS nhưng Mẹ buột miệng nói lên - người được linh ứng, tôi nghĩ vậy, vì tôi nhớ vẻ mặt của người khi đứng trong căn phòng ấy và nói lên điều đó. Bởi thế tôi cố biến thành hiện thực và nó không dễ. Bây giờ, qua sự giúp đỡ của một người phục hồi bệnh nghiện rượu và ma túy, và của chính người bị bệnh AIDS, chúng tôi tiếp nhận những người không thể bảo vệ được chính họ.”

2. Công việc của các nam tu sĩ

Thầy Geoff là người Úc và kế vị người sáng lập General Servant là Thầy Andrew, đứng đầu các Thầy Dòng Thừa Sai Bác Ái chia sẻ:

“Ở Los Angeles công việc chính của chúng tôi là trông coi một trung tâm cho những người di dân bất hợp pháp gốc Mễ, nhiều người sống ở vỉa hè. Đây là chỗ mà, ba ngày một tuần, từ 75 cho đến 100 thanh niên, tuổi từ mười bốn đến mười tám đến ăn, tắm rửa, chữa bệnh và cắt tóc - và nghỉ ngơi. Trong một căn nhà dành cho các ông, chúng tôi săn sóc 8 người bị tàn tật thể lý và tâm lý.

Ở Tokyo, Nhật bản, chúng tôi làm việc với những người say rượu trên đường phố. Đây là việc toàn thời gian. Thỉnh thoảng có đánh nhau và mọi sự có thể rắc rối - chúng tôi cố giữ không có ẩu đả trong nhà chúng tôi. Những người Nhật say rượu thường đàng hoàng hơn so với những người ở các quốc gia khác. Ở Los Angeles chúng tôi có những thầy làm việc với các trẻ du đãng để giúp họ, và ở Hồng Kông chúng tôi làm việc với những người nghiện cần sa ma túy. Chúng tôi cũng làm việc ở những nơi nguy hiểm hơn - trong những thành phố như Bogota và Medellin ở Colombia, là nơi có nhiều bạo động xảy ra. Chúng tôi chứng kiến nhiều vụ ẩu đả nhưng tránh không can dự vào. Dân chúng biết công việc của chúng tôi nên họ không quấy rầy chúng tôi.

Công việc của chúng tôi rất khác với những tổ chức khác. Điều đó không có nghĩa là cái này thì tốt hơn cái kia, nhưng có nhiều tổ chức nỗ lực lo cho người nghèo và giúp họ thoát ra khỏi tình cảnh này, cái tình cảnh đầu tiên đã khiến họ nghèo nàn. Đây là nỗ lực có ích, nhất là qua sự giáo dục, nhưng nó có thể trở thành vấn đề chính trị. Người nghèo mà Dòng Thừa Sai Bác Ái được mời gọi để phục vụ là những người, bất kể bạn làm gì cho họ, vẫn phải lệ thuộc cách nào đó vào người khác. Chúng tôi thường bị hỏi, 'Thay vì cho họ câu cá, sao thầy không dạy họ cách câu ca ?' và chúng tôi trả lời rằng đa số những người nghèo của chúng tôi không có sức để giữ cái cần câu. Và tôi thường nghĩ rằng đây là chỗ bị hiểu lầm - và đôi khi bị chỉ trích - về công việc của chúng tôi, vì không có sự phân biệt rõ ràng giữa loại người nghèo của chúng tôi và của người khác.

Phát triển thì chắc chắn có giá trị nhưng phát triển không phải là những gì người nghèo cần. Nếu một người đang chết thì không còn thì giờ để phân tích tại sao hắn lại ở trong tình trạng này và kể ra cả một chuỗi chương trình có thể ngăn ngừa được. Điều chúng tôi muốn nói là, 'Hãy để người khác giải quyết vấn đề đã đưa họ rơi vào tình cảnh này, nhưng để chúng tôi giúp họ chết trong an lành và xứng đáng.' Trong nhiều trường hợp, chúng tôi cung cấp sự chăm sóc ngắn hạn hơn họ và đơn giản nói rằng : Người này cần giúp đỡ - chúng ta có thể làm gì giúp họ ? Nếu những thay đổi chính trị làm giảm bớt tình trạng này trong tương lai thì chúng tôi rất hân hoan, nhưng chúng tôi không có thì giờ hay sức lực, hay thường là khả năng, để có thể làm được nhiều. Thiên Chúa, trong sự khôn ngoan của Người, nối kết tất cả lại. Người biết không một ai có thể giải quyết được mọi hoàn cảnh, bởi thế Người thúc dục người này làm việc trên vài lãnh vực này và người kia làm việc trên những lãnh vực kia.”

3. Sức lôi cuốn của tinh thần phục vụ

Mẹ Têrêxa cho rằng bất cứ ai cũng đều có thể làm những điều tốt đẹp cho Thiên Chúa bằng cách đến với người nghèo trong chính quốc gia của họ. Dân chúng đầy tình yêu Thiên Chúa, muốn thi hành những công việc yêu thương. Đây là mong ước mà Thiên Chúa ban cho chúng ta - là phục vụ qua việc làm của tình yêu và được linh ứng bởi Chúa Thánh Thần để hành động khi được mời gọi.

Có rất nhiều người tình nguyện đến giúp công việc phục vụ của Hội Dòng Mẹ. Họ đến từ nhiều thành phần văn hóa và đức tin khác biệt. Tất cả những gì Mẹ đòi hỏi nơi họ là có thể cho đi tình yêu và thời giờ cho tha nhân.

Chị Dolores có nhiều kinh nghiệm làm việc với người tình nguyện và chị đã có lời khuyên sau : “Những người tình nguyện đến làm việc với chúng tôi phải có đầu óc cởi mở và sẵn sàng làm bất cứ việc gì, vì đó là cách Thiên Chúa muốn mọi người như vậy. Đa số công việc là phụ giúp các tu sĩ nam nữ trong tinh thần của Mẹ Têrêxa và Dòng Thừa Sai Bác Ái, vì phương cách của chúng tôi thì khác với thế giới bên ngoài hay những tổ chức bác ái khác. Cách của chúng tôi thì đơn giản và những người đến giúp đỡ và chia sẻ công việc phải cùng làm việc với chúng tôi. Thí dụ, khi tôi nói, 'Hãy đem bệnh nhân này đến bệnh viện' hay 'Hãy tắm cho họ,' thì người tình nguyện phải thi hành ngay vì chúng tôi không theo những quy tắc nhất định. Tuy nhiên, những người đến giúp chúng tôi họ thật siêng năng làm việc.”

Chị Theresina ở Luân Đôn đồng ý : “Người tình nguyện giúp đỡ rất nhiều cho chúng tôi và chúng tôi có thể trông nhờ vào họ cho đến mức độ nào đó, dù rằng chúng tôi luôn sẵn sàng để tự tay làm mọi việc. Nếu chúng tôi cần người tình nguyện giúp đỡ thì chúng tôi cầu xin và nếu không có ai đến thì chúng tôi yêu cầu người nghèo giúp chúng tôi, và họ rất vui vẻ để thi hành. Chúng tôi luôn thu xếp trong phương cách đơn giản - chúng tôi nấu ăn và phân phát. Điểm chính yếu là tiếp tục phục vụ, giúp đỡ, và nếu có người tình nguyện thì công việc của chúng tôi có hiệu quả hơn.”

Sau đây là nhận xét của một người tình nguyện về việc bạn có thể vừa cho vừa nhận khi giúp đỡ. Cô Mary là một bác sĩ làm việc ở Kalighat trong một thời gian :

“Thử tưởng tượng bạn đến một chỗ nào đó và được bảo rằng, 'Hãy đem người này đi tắm.' Đó là điều kiện tiên quyết không thể tin được mà bạn không phải nói bạn là ai, những gì bạn phải có là ý muốn giúp đỡ. Đó là một trong những điều mà Mẹ muốn - để người ta tiếp xúc với người nghèo. Nó có lợi cho chúng ta cũng như cho người nghèo. Chúng tôi đã vượt qua sự chia cách lớn lao này, nó không phải là ‘hàng triệu’ người, nhưng là người bạn tiếp xúc với.”

4. Bác ái trong hành động

Những người tình nguyện trên khắp thế giới đến Calcutta là để giúp đỡ người đau yếu và người hấp hối, hay giúp đỡ những trẻ em ở trung tâm Shishu Bhavan. Họ là những người rất tốt đã cho đi cách rộng lượng. Nhiều người phải hy sinh nhiều khi đến đây, để chia sẻ trong việc yêu thương người nghèo, để cảm nhận sự gần gũi với Chúa Giêsu. Đối với một số người, sự có mặt ở đây đã cho họ cơ hội để tình yêu Thiên Chúa được sâu đậm hơn. Họ chia sẻ kinh nghiệm về những gì họ cảm nhận khi phục vụ người nghèo và những gì họ có thể làm cho chính cộng đồng của họ. Hãy thi hành một công việc nào đó cho người nghèo. Đó là điểm chính trong thông điệp của họ. Xin trích dẫn một vài trường hợp.

Donna: “Tôi được huấn luyện thành y tá và tôi ngưng làm việc ở Scotland, là nơi tôi sống, để đi du lịch. Khi tôi đang làm việc ở Sydney thì ý định giúp đỡ những sứ vụ của Mẹ Têrêxa nảy ra trong đầu. Tôi không phải là người Công Giáo - tôi được lớn lên theo đạo Tin Lành Tô Cách Lan và cha tôi là người vô thần. Tôi quyết định sang nước Ấn là khi tôi xem phim Gandhi. Tôi không thích thú lắm về lịch sử nước Ấn cũng như triết lý của Gandhi, loại vị tha và đời sống khiêm tốn mà ông muốn nói lên. Tôi bị tò mò khi thấy sự liên hệ giữa triết lý của ông và của Mẹ Têrêxa.

Sau khi viết thư và được mời sang Calcutta, tôi bắt đầu làm việc trong nhà của các em, Shishu Bhavan. Ấn tượng đầu tiên của tôi về Nhà Mẹ và những nhà khác là sự đơn giản và bình an của những nơi này. Nó như thiên đàng ở giữa những ồn ào và hôi hám mà tôi thấy trên đường phố ở Calcutta.

Khi làm việc với Dòng Thừa Sai Bác Ái có thể nói là cuộc đời tôi đã có nhiều thay đổi - bạn không thể nào ở đó một thời gian khá lâu mà không có những biến chuyển trong đời. Tôi không còn kinh ngạc khi thấy những người nghèo và dơ bẩn, và bây giờ tôi thực tế hơn trong những gì tôi có thể làm cho người nghèo. Tôi biết rằng khi về nhà tôi sẽ tham dự vào công việc giúp đỡ người vô gia cư. Và sống với những nữ tu có đức tin mạnh mẽ đã an ủi tôi, giúp tôi thi hành công việc này - niềm vui và đức tin của họ đã lây lan. Dường như bất cứ ai đến đây và làm việc thiện nguyện đều cảm nhận một thông điệp và họ biến nó thành hành động khi trở về nhà. Hãy thi hành một điều gì, và đó là điểm chính của thông điệp, và chúng ta không phải tiếp tục đến Calcutta và cố trở nên giống như các nữ tu mới có thể làm được những điều ấy.”

Judith: “Trong khi đang làm việc với người nghèo ở Melbourne, Úc Đại Lợi, trong căn nhà dành cho người nghiện rượu vô gia cư mà tôi đã làm việc trong suốt thời gian sinh viên đại học. Tôi rất vui thích nhưng cảm thấy rằng tôi muốn thử làm việc xã hội ở một quốc gia khác. Điều này tiềm tàng trong tâm trí tôi khá lâu cho đến khi có thời gian thuận tiện để rời Úc. Tôi đến Calcutta vì tôi biết về dòng nữ Loreto, tôi được các chị dạy học khi còn ở Úc. Đầu tiên tôi định dạy Anh văn, nhưng tình cờ tôi tiếp xúc với nhóm tình nguyện ở đây và trở thành người tình nguyện toàn thời gian với Dòng Thừa Sai Bác Ái Truyền Giáo. Tôi ở đây được sáu tháng và rất thích đường lối làm việc. Tôi đến Kalighat, nhà cho người hấp hối, và mỗi sáng vào lúc tám giờ Chị Dolores bắt đầu một ngày làm việc bằng phần chia sẻ. Mỗi người chúng tôi nói khoảng năm mười phút về cảm nghiệm, tư tưởng của mình để chia sẻ. Nó hoàn toàn tùy ý và hiển nhiên không có ý nghĩa tôn giáo - ở đây có đủ loại người với những quan điểm khác biệt - nhưng thời gian này thật cần thiết trước khi chúng tôi làm việc.

Bạn thật sự phải quên đi những gì bạn được huấn luyện vì đây không phải là bệnh viện, nó là một mái nhà. Sự chăm sóc thì rất căn bản, nhưng không thể cẩu thả. Có rất nhiều điều để cảm nghiệm, và đôi khi tôi thấy khiếp sợ những người bệnh tật. Sự khiếp sợ trùm lấp con người tôi cả tháng đến nỗi tôi không thể hoàn tất được những việc thật đơn giản, tỉ như săn sóc một người lở loét vì liệt giường lâu ngày. Tôi không thể băng bó vết thương cho họ vì tôi không còn xúc động. Tôi nghỉ ba tuần lễ - các chị hoàn toàn không phê bình tôi và khuyến khích tôi nghỉ ngơi, giữ gìn sức khỏe, vì họ biết công việc rất khó khăn. Khi trở lại làm việc, tôi làm việc liên tục trong ba tháng liền, ba tháng ấy là thời gian tốt đẹp nhất mà tôi có được khi ở đây. Tôi cảm thấy vui thỏa khi tự để mình phải đau khổ. Kalighat thật dị thường vì chúng tôi phải giáp mặt với sự sống và sự chết mỗi ngày.

Từ khi ở đây, đức tin Công Giáo của tôi được canh tân. Càng thăng tiến trong cảm nghiệm tâm linh Kitô giáo tôi càng cảm thấy sống động. Đó không phải là vấn đề đức tin, mà chỉ là nhận thức rằng một điều gì đó bên trong con người tôi đang thao thức. Và hàng ngày bị choáng ngợp bởi cái chết, tôi kinh hoàng trước phẩm giá của công việc phục vụ những người mà họ đến đây chỉ để được cơm ăn áo mặc, được đối xử như một con người sau khi họ đã sống như một con vật. Tôi thấy thật rõ ràng là khi những người này chết, họ có người bên cạnh, những người quanh họ là những người thật sự lo lắng cho họ, coi họ có sạch sẽ không, vân vân. Phẩm giá của người chết thật lạ lùng - đây là điều quan trọng về Kalighat.

Tôi biết là tôi sẽ tiếp tục làm việc với người nghèo bởi vì sự vui thỏa và hạnh phúc mà công việc phục vụ đem lại. Ở đây tôi hạnh phúc hơn bao giờ hết, do đó tôi không thể nào quên được thời gian ở đây. Nhìn về quá khứ, tôi thấy mình bất hạnh biết chừng nào - tôi biết nhiều người có tâm trạng này, sự bất an này, và họ tự thuyết phục mình phải hài lòng với điều đó.” ● (còn tiếp)