VI. HOA TRÁI CỦA ĐỨC TIN LÀ TÌNH YÊU

Hoàng Văn Phúc

1. Một tình yêu lan tỏa từ Thiên Chúa

Theo Mẹ Têrêxa, căn bệnh hiểm nghèo nhất của thế giới hiện nay, nhất là ở Tây phương,  không phải là bệnh cùi hay ho lao nhưng là bệnh bị khước từ, bị ghét bỏ, và không được chăm sóc. Chúng ta có thể chữa bệnh tật thể xác bằng y dược, nhưng chỉ có thể chữa bệnh cô đơn, chán chường, và tuyệt vọng bằng tình yêu. Nhiều người trên thế giới đang chết vì miếng bánh nhưng cũng có nhiều người đang chết vì thiếu chút tình yêu. Sự nghèo nàn của Tây phương là một loại nghèo nàn khác lạ - nó không chỉ nghèo nàn vì cô đơn nhưng còn nghèo về tinh thần. Họ đói khát tình yêu, cũng như đói khát Thiên Chúa.

Chúng ta không thể đáp ứng được nhu cầu này của nhân loại hôm nay trừ khi chúng ta có ân sủng của Thiên Chúa giúp đỡ. Chị Dolores giải thích thêm về điều này :“Chúng ta phải được Thiên Chúa yêu thương trước đã, và chỉ như thế chúng ta mới trao ban cho người khác được. Nếu chúng ta muốn trao tình yêu cho người khác chúng ta phải tràn đầy tình yêu đó. Thiên Chúa hành động trong phương cách này. Chính Người là người khuyến khích tất cả chúng ta thi hành những gì chúng ta đang làm, và nếu chúng ta cảm nhận được tình yêu của Người ban cho chúng ta thì tình yêu ấy sẽ tỏa ra từ chúng ta. Tình yêu của Người không có biên giới.”

Chị Kateri chia sẻ thêm: “Chỉ có một tình yêu và đó là tình yêu của Thiên Chúa. Một khi chúng ta yêu Chúa sâu đậm đủ chúng ta sẽ yêu thương người khác cũng như vậy, bởi vì, khi chúng ta lớn lên trong tình yêu Thiên Chúa, chúng ta cũng biết tôn trọng hơn những gì Người đã tạo dựng, cũng như nhận biết và cảm tạ tất cả những quà tặng mà Người đã ban cho chúng ta. Và rồi một cách tự nhiên chúng ta muốn chăm sóc tất cả.

Mẹ Têrêxa khẳng định: “Khi bạn biết Thiên Chúa yêu thương bạn là dường nào lúc ấy bạn sẽ sống cuộc đời chiếu tỏa tình yêu ấy. Tôi luôn luôn nói rằng tình yêu khởi sự từ nhà : gia đình trước đã, và sau đó đến thành phố hay đô thị. Dễ để yêu thương những người ở xa chúng ta nhưng không luôn luôn dễ để yêu thương những người sống với chúng ta hay ngay bên cạnh chúng ta. Để yêu thương một người, bạn phải tiếp xúc với người đó, trở nên thân thiện. Ai ai cũng cần tình yêu. Ai ai cũng muốn biết rằng họ được đón nhận và như thế họ thật quan trọng đối với Thiên Chúa.

Chúa Giêsu nói, ‘Hãy yêu thương nhau như Thầy yêu thương các con.’ Ngài cũng nói, ‘Bất cứ điều gì con làm cho người bé mọn nhất của anh chị em ta, con đã làm cho chính ta,’ bởi thế chúng tôi yêu Ngài trong những người nghèo. Chúa nói, ‘Ta đói và con đã cho ta ăn... ta trần truồng và con đã cho ta mặc.’

Mẹ luôn nhắc nhở những tu sĩ nam nữ của Mẹ là một ngày gồm hai mươi bốn giờ sống với Chúa Giêsu. Chị Theresina giải thích thêm:

“Chúng tôi là những người tận hiến cho sự chiêm niệm nên đời sống chúng tôi đặt trọng tâm ở cầu nguyện và hành động. Việc làm của chúng tôi là thể hiện những gì chúng tôi suy niệm, kết hợp với Thiên Chúa trong bất cứ công việc nào chúng tôi làm, và qua công việc (chúng tôi gọi là việc Tông Đồ) chúng tôi nuôi dưỡng sự kết hợp với Thiên Chúa, bởi thế cầu nguyện và hành động, hành động và cầu nguyện tiếp tục tràn lan.”

2. Tình yêu hiện diện, chia sẻ và cảm thông.

Yêu thương đích thực là xây dựng một tương giao tốt đẹp cách toàn diện với con người. Nó không phải là sự bố thí, là sự trợ giúp nhất thời. Yêu thương thì không hạch sách, không tính toán, không đòi đền đáp nhưng là hiện diện để chia sẻ và cảm thông. Chỉ như vậy cũng đã đủ. 

Mẹ Têrêxa tâm sự: “Yêu thương thì không hạch sách và bác ái không phải là bố thí, nó liên hệ đến tình yêu. Bác ái và tình yêu thì giống nhau - với lòng bác ái bạn cho đi sự yêu thương, như thế, đừng bố thí nhưng hãy mở lòng đến với người khác. Khi ở Luân Đôn, tôi đến thăm những người vô gia cư trong nhà phát thức ăn của các chị. Một ông, thường sống trong những cái thùng giấy, nắm bàn tay tôi và nói, ‘Đã từ lâu tôi không được cảm thấy sự ấm áp của bàn tay con người.’

Mary, một trong những người làm việc tình nguyện, nhận định về vấn đề này : “Tôi thấy sự giúp đỡ thực tế có thể nhục mạ người ta trừ khi nó được thi hành với tình yêu. Không ai muốn xin xỏ người khác. Tôi cũng thấy khi cố tiếp xúc với người ta ở vào tình cảnh như thế này thì không gì tốt hơn là trong một phương cách có tổ chức, như tiếp tay với các nữ tu phân phối thức ăn. Cách tốt nhất là đừng quá bận rộn phân phát hay dọn dẹp nhưng cố nói chuyện với họ, hay ngồi với người nào đó - cố để tiếp xúc một cách thân tình. Nhiều người trong bọn họ có mang theo những hình ảnh và bạn có thể hỏi họ cho xem những hình ảnh đó - hay nói vui đùa về kiểu tóc của ho - bất cứ gì!

Điều quan trọng là cố tìm ra một điểm để tiếp xúc ngay cả một câu nói, "Bạn ăn có ngon không ?” Nếu thấy có ai đứng hay ngồi một mình thì hãy lợi dụng cơ hội ấy để đến với họ.”

Mẹ Têrêxa chia sẻ: “Tình yêu không có ý nghĩa nếu không được chia sẻ. Tình yêu phải có hành động. Bạn phải yêu mà không mong đợi, bạn làm điều gì đó vì yêu chứ không vì những gì bạn sẽ nhận được. Nếu bạn trông đợi đền đáp, thì đó không phải là tình yêu, bởi vì tình yêu thật là yêu không điều kiện và không mong đợi.

Nếu cần, Thiên Chúa sẽ hướng dẫn bạn, như Ngài đã hướng dẫn chúng tôi phục vụ những người bị bệnh AIDS. Chúng tôi không xét đoán họ, chúng tôi không hỏi xem chuyện gì đã xảy ra cho họ và vì sao họ bị bệnh, chúng tôi chỉ thấy nhu cầu và chăm sóc họ. Tôi nghĩ Thiên Chúa muốn nói với chúng tôi điều gì đó qua bệnh AIDS, cho chúng tôi một cơ hội để chứng tỏ tình thương của chúng tôi. Những người bị bệnh AIDS đã khơi dậy lòng yêu thương dịu dàng trong những người mà có lẽ họ đã khép kín và quên đi tình yêu ấy.”

Chị Dolores cho thấy chỉ cần ở đó với lòng yêu thương cũng đã đủ:

“Lúc đầu những người bị bệnh AIDS thật sợ hãi khi đến với chúng tôi. Thật khó cho họ phải đương đầu với sự kiện là họ sắp chết. Nhưng khi ở với chúng tôi và nhìn thấy thái độ của chúng tôi đối với những người khác trong giây phút hấp hối, họ đã thay đổi. Tôi nhớ ở Nữu Ước, bà mẹ của một thanh niên người Puerto Rico hứa sẽ săn sóc anh nếu anh đồng ý về nhà. Anh cảm ơn bà và anh muốn ở với chúng tôi. Một ngày kia anh nói với tôi, 'Tôi biết khi tôi chết, chị sẽ ở đó nắm tay tôi,' vì anh đã từng thấy chúng tôi làm như thế với người khác và anh biết rằng anh sẽ chết cách cô đơn.

"Nó thật đơn giản. Người sắp chết bị khích động bởi tình yêu họ nhận được và đó có thể chỉ là một sự chạm tay, hay một ly nước, hay cho họ sự ngọt ngào mà họ ao ước. Chỉ cần đem cho họ những gì họ yêu cầu, và họ thỏa mãn. Khi biết có người chăm sóc họ, có người thương yêu họ, có người còn muốn sự hiện diện của họ, đó là sự giúp đỡ lớn lao đối với họ. Qua những điều đó, họ tin rằng Thiên Chúa phải nhân lành hơn, độ lượng hơn, và linh hồn họ được nâng lên Thiên Chúa. Chúng tôi không giảng dạy, chúng tôi chỉ hành động với lòng bác ái, họ bị khích động bởi ân sủng của Thiên Chúa."

Thầy Geoff, Giám Đốc Thừa Sai Bác Ái Nam Tu Sĩ, cũng nói về cách tốt nhất để dâng hiến tình yêu :

“Khi những người bị hất hủi và khinh bỉ được chấp nhận bởi người khác và được yêu thương, khi họ thấy người khác tốn thì giờ và sức lực cho họ, điều đó đã nói lên rằng, dù gì đi nữa, họ không phải là đồ bỏ.

"Chắc chắn rằng tình yêu phải được thể hiện trước hết qua việc ở với họ trước khi thể hiện điều gì đó cho họ. Chúng tôi phải liên tục nhắc nhở nhau về điều này bởi vì rất có thể chúng tôi chỉ làm như một cái máy. Bạn thấy đó, nếu hành động của chúng ta không phát sinh từ ước muốn ở với họ trước đã thì hành động đó trở thành những công việc xã hội. Khi bạn muốn ở với người nghèo bạn mới có thể nhận thấy nhu cầu của họ, và nếu bạn thật sự yêu thương họ thì tự nhiên bạn muốn làm những gì có thể để diễn đạt tình yêu của bạn. Phục vụ, trong một phương cách, chỉ đơn giản là một phương tiện để diễn tả sự hiện diện của bạn vì người đó - và thường thường với những người thật nghèo bạn không thể giảm bớt tất cả những khó khăn của họ. Nhưng bởi ở với họ, vì họ, bất cứ gì bạn làm cho họ thì thật khác biệt. Điều chúng tôi muốn nói với những người nghèo là : Chúng tôi không thể giải quyết hết các khó khăn của bạn, nhưng Thiên Chúa yêu thương bạn rất nhiều và chúng tôi ở đây để nói lên tình yêu đó. Và nếu chúng tôi có thể giúp họ bớt đau đớn hay khỏi hẳn bệnh tật, điều đó không quan trọng bằng việc nhắc nhở cho họ biết là ngay cả trong sự đau khổ và khốn cùng, Thiên Chúa vẫn yêu thương họ. Dĩ nhiên đó là điều rất khó để chuyển đạt, nhưng chúng tôi tin rằng điều tiên quyết là ở với họ. Nếu bạn tốn thì giờ cho một người thì điều đó cũng có giá trị diễn đạt tình yêu như những gì bạn có thể làm cho họ.”

Chúng ta có nhìn người nghèo khổ với lòng thương xót không ? Họ không chỉ đói ăn, họ còn muốn được coi như một con người. Họ đói khát sự công chính và muốn được đối xử như chúng ta. Họ đói khát tình yêu của chúng ta.

3. Điều quan trọng là tình yêu chứ không phải công việc

Theo Mẹ Têrêxa, điều quan trong không phải là bao nhiêu công việc bạn làm nhưng là bao nhiêu tình yêu bạn đặt vào công việc và chia sẻ với người khác. Đừng xét đoán người khác. Nếu bạn xét đoán người khác thì bạn không thể yêu họ. Thay vào đó, cố gắng giúp họ bằng cách nhìn thấy nhu cầu của họ và hành động để gặp gỡ họ. Khi người ta hỏi Mẹ về người đồng tính luyến ái, Mẹ luôn luôn trả lời là tôi không xét đoán người khác. Không phải là những gì đã làm hay không làm, nhưng những gì bạn đã hoàn tất mới là vấn đề trong mắt Thiên Chúa.

Những lời sau đây của Cha Edward Le Joly, viết sau khi nói chuyện với Mẹ Têrêxa vào năm 1977, được Mẹ cho đặt ở cửa nguyện đường trong Nhà Mẹ, giải thích cách chính xác những công việc của Mẹ :

“Chúng tôi không ở đây để lao động, chúng tôi ở đây vì Chúa Giêsu. Tất cả những gì chúng tôi làm là vì Người. Trước hết chúng tôi là tu sĩ, không phải là những cán sự xã hội, không phải là thầy cô, không phải là y tá hay bác sĩ, chúng tôi là những nữ tu. Chúng tôi phục vụ Chúa Giêsu trong người nghèo. Chúng tôi săn sóc Người, cho Người ăn, cho Người mặc, thăm viếng Người, an ủi Người trong những người nghèo, người bị hắt hủi, người bệnh tật, người mồ côi, người hấp hối. Nhưng tất cả những gì chúng tôi làm, lời cầu nguyện của chúng tôi, công việc của chúng tôi, sự cực khổ của chúng tôi là vì Chúa Giêsu. Đời sống chúng tôi không có lý do hay động lực nào khác. Đây là điều mà nhiều người không thể hiểu.”

Chị Dolores và Thầy Geoff chia sẻ về điều này:

“Chúng tôi cung cấp thức ăn cho những người lang thang. Họ đến bữa ăn, nhưng một số người không ăn gì cả. Họ chỉ muốn ở trong một khung cảnh an lành và êm đềm và thường sau khi cầu nguyện, họ ra về. Đa số họ không muốn đến đó chỉ để ăn, họ muốn tiếp xúc với nơi họ được đón nhận, được yêu thương, được cảm thấy mong muốn, và tìm chút bình an trong tâm hồn. Sự phấn khởi cá nhân thì quan trọng.”

“Ở Tây Phương chúng ta có khuynh hướng tìm lợi lộc, là nơi mọi sự được đo lường theo kết quả và rốt cuộc chúng ta càng làm việc nhiều để có kết quả. Ở Đông phương - nhất là ở Ấn Độ - tôi thấy người ta vui lòng với hiện tại, họ chỉ ngồi dưới cây chuối cả nửa ngày để nói chuyện với nhau. Người Tây phương chúng ta có thể coi đó là phí thì giờ. Nhưng nó có giá trị của nó. Ở với ai đó, nghe họ nói chuyện mà không cần biết thì giờ và không cần lo lắng kết quả, thì điều đó như dạy chúng ta về tình yêu. Thành quả của tình yêu thì ở trong tình yêu - không ở trong kết quả của tình yêu. Dĩ nhiên, khi ở trong tình yêu ai cũng muốn điều tốt nhất cho người khác, nhưng dù kết quả có ra sao nó cũng không xác định được giá trị của những gì chúng ta đã làm. Càng bớt đi được yếu tố ưu tiên của kết quả chúng ta càng có thể học biết về yếu tố chiêm niệm của tình yêu. Có tình yêu tỏ lộ trong sự phục vụ và tình yêu trong sự chiêm niệm. Đó là sự quân bình của cả hai mà chúng ta phải cố đạt được. Tình yêu là chìa khóa để tìm được sự quân bình này.”

4. Yêu cho đến khi đau khổ

Yêu thương theo gương mẫu của Chúa Giêsu là yêu cho đến cùng (Ga 13,1), cho đến khi đau khổ (Mt 16,21), cho đến khi chết đi (Ga 15,13) vì người mình yêu. Mẹ Têrêxa đã chọn con đường này, Mẹ chia sẻ cho chúng ta như sau:

“Chúng ta phải lớn lên trong tình yêu, và để thi hành điều này chúng ta phải tiếp tục yêu thương và yêu thương, rồi cho đi và cho đi cho đến khi đau khổ - đó là phương cách mà Chúa Giêsu đã làm. Thi hành những gì tầm thường với tình yêu khác thường : những gì tầm thường như chăm sóc người đau yếu, người không nhà, người cô đơn và người bị ghét bỏ, tắm rửa và giặt giũ cho họ.

Bạn phải cho đi những gì bạn bị thiệt thòi. Như thế, cho đi không chỉ những gì dư thừa, nhưng những gì bạn không thể sống nếu không có hay không muốn sống mà không có, đó là những gì bạn thật sự yêu thích. Như thế món quà của bạn trở thành một hy sinh, có giá trị trước mặt Thiên Chúa. Bất cứ hy sinh nào cũng có ích nếu được thi hành vì tình yêu.

Cho đi cho đến khi đau khổ - sự hy sinh - cũng là điều tôi gọi là việc làm của tình yêu. Mỗi ngày tôi thấy tình yêu này - trong trẻ em, đàn ông, đàn bà. Có lần tôi đang đi trên đường và một người ăn xin đến với tôi và nói, ‘Mẹ Têrêxa, mọi người đều cho Mẹ, tôi cũng muốn cho Mẹ. Hôm nay, cả một ngày, tôi kiếm được hai mươi chín xu (tiền Ấn) và tôi muốn cho Mẹ.’ Tôi suy nghĩ đôi chút : Nếu tôi nhận ông ấy sẽ không có gì ăn tối nay và nếu tôi không nhận sẽ làm ông đau khổ. Bởi thế tôi đưa tay ra đón lấy số tiền, tôi chưa bao giờ thấy niềm vui trên khuôn mặt của ai như của ông này - người ăn xin đó, cũng có thể cho Mẹ Têrêxa một cái gì. Đó là sự hy sinh lớn của người nghèo này, họ phải ngồi dưới nắng cả ngày để xin được hai mươi chín xu. Thật tuyệt diệu: hai mươi chín xu thì quá ít và tôi không thể mua được gì, nhưng khi ông ấy cho đi và tôi nhận, nó như cả ngàn đồng vì nó được cho đi với vô lượng tình yêu.

Một ngày kia tôi nhận được một lá thư từ một em bé ở Hoa Kỳ. Tôi biết em còn bé vì chữ viết em thật to, ‘Mẹ Têrêxa, con yêu mẹ nhiều lắm nên con gửi cho Mẹ tiền để dành của con,’ và trong lá thư có tấm chi phiếu trị giá ba đô la. Cũng thế, một chị ở Luân Đôn nói với tôi, ngày kia, có một bé gái đến nhà ở Kilburn với một túi tiền cắc một xu và em nói, ‘Cái này cho người nghèo.’ Em không nói, ‘Cái này cho Mẹ Têrêxa’ hay ‘cho Dòng Thừa Sai Bác Ái.’

Mới đây một đôi vợ chồng trẻ mới làm đám cưới. Họ quyết định đám cưới thật đơn giản -cô dâu mặc chiếc áo sari bằng vải côtông thường và chỉ có cha mẹ đôi bên hiện diện - và họ cho chúng tôi tất cả số tiền mà họ dành dụm cho một đám cưới linh đình. Họ chia sẻ tình yêu của họ với người nghèo. Những điều như thế xảy ra hàng ngày. Bởi chính mình trở nên nghèo nàn, bởi yêu thương cho đến khi đau khổ, chúng ta mới có thể yêu thương sâu đậm hơn, tuyệt hảo hơn, trọn vẹn hơn.”

5. Một tình yêu vui tươi

Thiên Chúa yêu thương nhân loại cũng như mỗi một người một cách nồng nàn say đắm. Cảm nhận được tình yêu vô biên đó của Thiên Chúa sẽ làm bừng lên trong chúng ta một niềm vui khôn tả như Đức Maria đã hớn hở vui mừng (x. Lc 1, 46-49). Mẹ Têrêxa và con cái đã sống tinh thần vui tươi đó trong mọi chiều kích của cuộc sống.

Mẹ nói: “Tinh thần của Dòng Thừa Sai Bác Ái là hoàn toàn phó thác cho Thiên Chúa, yêu thương tin tưởng nơi người khác, và vui vẻ với mọi người. Chúng tôi phải chấp nhận chịu đau khổ với niềm vui, chúng tôi phải sống khó nghèo với sự tín thác cách vui vẻ và để phục vụ Chúa Giêsu trong những người nghèo nhất với tinh thần vui vẻ. Thiên Chúa thích những người cho đi cách vui vẻ. Cho đi với nụ cười là cách tốt nhất. Nếu bạn luôn sẵn sàng để nói : Xin Vâng đối với Chúa, tự nhiên bạn sẽ có một nụ cười cho mọi người và bạn có thể, với ân sủng của Thiên Chúa, cho đi cho đến khi đau khổ.”

Hai tình nguyện viên, Sarah và Dave, khám phá giá trị của đường lối này trong nhà của nữ tu ở San Francisco và Luân Đôn:

"Khi làm việc với các chị tôi thấy họ thật đơn sơ. Tôi giao tiếp với họ hàng ngày, cùng làm việc chung, làm việc ở dưới bếp, lau chùi nhà, phân phát thức ăn, lái xe đi chợ và nói chuyện với các bác sĩ hay chuyên gia tâm lý, và đôi khi phải đối phó với những người thật khó tính. Và họ luôn luôn vui vẻ. Không phải là nghiến răng vui vẻ, mà thật là như vậy.

"Tôi tin là sự hăng hái bên ngoài là kết quả của niềm vui bên trong mà họ cảm nhận được. Tôi biết là bất cứ ai làm việc với họ đều ngạc nhiên khi thấy họ quỳ hàng giờ trong nhà nguyện, và họ rất sung sướng. Giây phút họ sung sướng nhất là lúc cầu nguyện - họ trông mong đến lúc đó, họ hăng hái cầu nguyện để được tái bồi dưỡng và sau đó họ lại hăng hái như trước để cho đi những năng lực mà họ vừa nhận được. Đây không phải là sự cuồng tín, nhưng là sự khao khát thật sự để chia sẻ những gì họ có. Cũng như họ không giữ của cải vật chất cho ho : bất cứ những gì cho họ, quần áo, thực phẩm, tiền bạc hay bất cứ gì - túi giấy, giây cao su - họ cho đi hết. Mọi thứ đến rồi đi.

"Tôi nghĩ là Thiên Chúa cho họ rất nhiều và Ngài yêu thương họ rất nhiều. Tôi yêu họ, và tôi bị lôi cuốn đến với họ bởi cách họ làm vui lòng Thiên Chúa. Ơn sủng và năng lực của họ là từ Thiên Chúa - đó là tình yêu hỗ tương, mà sau đó họ tỏ cho chúng ta. Tôi nhận thấy điều này trong mỗi một chị, nhưng họ không rập khuôn, họ là một cá nhân riêng biệt, họ có cá tính riêng của họ.”

Mật khẩu của Kitô hữu tiên khởi là niềm vui, bởi thế chúng ta hãy phục vụ Thiên Chúa với niềm vui. Chị Kateri giải thích cảm tưởng của chị về điều này:

“Khi tôi làm việc ở trung tâm chữa trị ung thư não ở Nữu Ước và tôi cầu nguyện hàng ngày. Ngày kia có người hỏi tôi là tôi đang sung sướng về điều gì, họ có ý nói là tôi đang yêu ai. Thật sự thì không hẳn như vậy - nó chỉ là cảm nhận tình yêu của Thiên Chúa. Tôi thật hạnh phúc và thật tràn đầy khi sự liên hệ giữa tôi với Thiên Chúa gia tăng. Điều đó khiến tôi tràn đầy niềm vui.”

Niềm vui là tình yêu, niềm vui là sự cầu nguyện, niềm vui là sức mạnh. Thiên Chúa yêu thích người cho đi cách vui vẻ, và nếu bạn cho đi cách vui vẻ bạn sẽ cho đi thêm nữa. Một con tim đầy niềm vui là kết quả của một con tim bừng cháy tình yêu.

Công việc của tình yêu luôn luôn là công việc của niềm vui. Chúng ta không cần tìm kiếm hạnh phúc : nếu chúng ta yêu thương người khác chúng ta sẽ được hạnh phúc. Đó là quà tặng của Thiên Chúa●