Việc chúc mừng ngày sinh nhật, bổn mạng, khấn hứa, chịu chức… không có ǵ sai trái cả nhưng đôi khi nó bị lạm dụng. Chờ mong ngày đó để mọi người phải lưu tâm tới ḿnh, ḿnh là trung tâm, mọi vinh quang và “ranh rự” đều thuộc về một ḿnh ngài, rồi hạnh phúc v́ nhận được nhiều lời chúc tụng, nhiều quà nữa. Thế nhưng niềm vui lớn nhất, đầy tràn nhất, ghi nhớ nhất, đáng mừng nhất lại là ngày hay một giờ phút nào đó nhận ra ḷng xót thương của Chúa làm thay đổi cuộc đời : “trên trời cũng thế, ai nấy sẽ vui mừng v́ một người tội lỗi ăn năn sám hối, hơn là chín mươi chín người công chính không cần phải sám hối ăn năn” (Lc 15,7). Người ta vẫn nói là mắc bệnh ǵ th́ c̣n thuốc chữa, chứ mắc bệnh Giêsu th́ hết thuốc chữa ; hoặc gặp ai hay gặp cái ǵ th́ c̣n gỡ ra được chứ đă gặp Giêsu th́ hết gỡ. Những chứng nhân như ông Phaolô, ông Gia-kê… Bởi niềm vui, hạnh phúc và niềm say mê, không ngờ lại lớn lao và sâu xa đến như vậy. Riêng tôi, nếu không có cuộc đổi đời này th́ đúng là tai họa, làm ông linh mục tồi bởi tính t́nh chẳng ra làm sao, nóng nảy, tức bực bất măn ghen tuông, mặc cảm… Và bây giờ cũng vẫn c̣n nhiều khuyết điểm v́ lănh tác vụ linh mục để phục vụ thế mà vẫn rất lười, ngại khó khăn, trốn tránh, sợ làm phiền, hay cáu…
…………..
Đức Giêsu bắt đầu sứ vụ công khai của Người bằng lời rao giảng : “Hăy sám hối và tin vào Tin Mừng”. Lời kêu gọi sám hối này nhắm đến ai vậy ? Trước hết, lời kêu gọi này nhắm đến những kẻ tội lỗi, nhưng trên thực tế, cũng nhắm đến tất cả mọi người, ngay cả người tốt lành hay công chính (xem chú thích Tân Ước trang 333).
Đức Giêsu băn khoăn đối với những người tốt lành hơn, so với những kẻ tội lỗi. Tại sao vậy ? Kẻ khó biến đổi nhất lại chính là những người tốt lành, người cho ḿnh là công chính, bởi v́ họ không nhận thấy ḿnh có bất cứ nhu cầu nào trong việc hoán cải. Muốn đưa một bệnh nhân đi khám bác sĩ đă là một chuyện khá khó khăn, nhưng bạn hăy thử thuyết phục người đang mạnh khỏe đi bác sĩ xem sao ! Những kẻ tội lỗi vốn công khai thừa nhận rằng ḿnh là người tội lỗi, lại không gây ra cho Đức Giêsu cùng một nỗi băn khoăn như vậy.
“Hăy sám hối”.
Để đáp ứng lại lời kêu gọi hoán cải, người ta phải cảm thấy bất măn với chính ḿnh, và ao ước một điều ǵ đó tốt đẹp hơn. Họ phải ư thức rằng bản thân ḿnh có một điều ǵ đó sai trái, hoặc ít nhất là đang thiếu sót một điều ǵ đó. Cảm nghiệm về nhu cầu hoán cải bắt đầu với việc nhận ra rằng chúng ta không được như điều chúng ta có thể và nên làm.
Để xúc tiến lời kêu gọi hoán cải, đ̣i hỏi người ta phải có ḷng khao khát không bến bờ. Con người ta có thể trở nên quá kiên định trong lối sống của ḿnh, do đó, lại càng bị ch́m đắm trong những lối ṃn, đến nỗi hầu như không thể lay chuyển họ được.
Nhiều người nhận thấy rằng ư tưởng thống hối là một ư tưởng gây rắc rối. Điều đó có nghĩa là thay đổi tâm hồn và thay đổi lối sống, có lẽ là hoàn toàn thay đổi cuộc sống của ḿnh, theo chiều ngược lại. Như thế, sự thống hối nối kết với cảm giác đau đớn. Đó là lư do tại sao người ta chậm đi theo sự thống hối, và chỉ muốn được yên thân.
Chúng ta nhận thấy cách thế ngôn sứ Giô-Na rao giảng về sự thống hối cho thành phố ngoại đạo của Ninivê, và đă gặp được một sự đáp ứng ngay tức khắc và hết ḿnh. Đức Giêsu cũng bắt đầu sứ vụ công khai của Người bằng lời rao giảng : “Hăy sám hối và tin vào Tin Mừng”. Nhưng thật không may, Người đă không hề gặp được một cách đáp ứng tương tự.
“ và tin vào Tin Mừng”.
Người ta thường tŕnh bày sự thống hối như là một công việc đầy khó khăn, tiêu cực và đáng buồn, dường như thể điều đó chỉ bao hàm cảm giác tội lỗi về những sai phạm của ḿnh, và phải gánh chịu h́nh phạt do các tội lỗi này. Nhưng sự thống hối là một hành động rất tích cực. Thật vậy, thống hối là thừa nhận rằng tất cả mọi sự nơi bản thân ḿnh đều chưa tốt đẹp. Nhưng cũng là khám phá rằng con người ḿnh có một điều ǵ đó tuyệt vời, nghĩa là có những tiềm năng, mà ḿnh chưa biết là ḿnh có trong cái ẩn kín sâu xa thăm thẳm ḷng ḿnh. Điều này có nghĩa là người đó đang đạt được một tầm nh́n mới, đang đi theo một đường hướng mới, tự ḿnh theo đuổi những mục đích xứng đáng hơn, sống theo những giá trị tốt đẹp hơn.
Sám hối, chuyện này mở ra một lối sống mới. Khi thấu hiểu được điều này, th́ thống hối lại là một công việc đầy phấn khởi, và luôn luôn đưa đến niềm vui. Thống hối nghĩa là biến đổi. Sự biến đổi là điểm mở đầu cho mỗi cuộc hành tŕnh thiêng liêng, và đó là điều tiên quyết để đi vào nước Thiên Chúa. Cuộc sống Kitô hữu là một quá tŕnh biến đổi liên tục.
Không giống như sự ân hận, thống hối mở ra con đường tái sinh. Khi thấu hiểu được điều này, th́ thống hối lại là một công việc đầy phấn khởi, và luôn luôn đưa đến niềm vui. Điều này có nghĩa là chúng ta biết lắng nghe và sống theo Tin Mừng.
Nhiều người hiểu lầm sám hối là có một thời gian trong năm như tới Mùa Vọng, đặc biệt Mùa Chay mọi người gồng ḿnh cố gắng bước vào ṭa giải tội trút ra những ǵ ḿnh mắc mứu và thế là xong nợ. Gồng ḿnh lên để lướt thắng những cảm giác gây khó chịu, ngại ngần, chán nản và cũng có thể v́ chẳng thấy ḿnh khá hơn. Niềm hân hoan là v́ đă trả xong nợ chứ không phải là gặp gỡ một Đấng đầy yêu thương tha thứ. Nhiều người bỏ xưng tội lâu năm v́ cho việc sám hối là ngồi đó lẩm nhẩm đếm đốt ngón tay, thật vất vả, không sao nhớ nổi hoặc bước vào ṭa y như bước lên đoạn đầu đài gồng ḿnh lên làm cho tim gan phèo phổi loạn xạ mắt mờ lạc cả giọng nói. Ra khỏi ṭa giải tội y như trút được một gánh nặng ngh́n cân, nhẹ như bông.
Nhưng việc sám hối, c̣n là chuyện hằng ngày xét ḿnh để nhận biết ḿnh. Khi nhận biết ḿnh cho đúng th́ cũng là lúc gặp gỡ được một Đấng tràn đầy yêu thương và làm cho tâm hồn hoan hỉ vui tươi và hạnh phúc.
Vậy xin hiểu việc sám hối cách tích cực th́ vẫn hay hơn bởi nó đưa ta đến hưởng niềm vui chan chứa.
