1.Con người khó chịu với sự im lặng của Thiên Chúa

            Ngay từ đầu, dân Israen được chọn là dân riêng của Chúa, Người đã yêu thương, Người đã lãnh đạo Dân, và Dân như đoàn chiên trong tay Người dẫn dắt. Nhưng đã biết bao phen Dân ngạo mạn, chống đối, phản bội giao ước :

"Như ở Meriba, như ngày ở Masa, nơi tổ phụ các ngươi đã từng thách thức và đã dám thử thách Ta, dù đã thấy những việc Ta làm".

            Những "thách thức", "thử thách" Chúa đó, là vì Thiên Chúa tỏ ra im lặng trước hoàn cảnh bức bách của Dân. Họ muốn có một vị Thiên Chúa luôn luôn nói với mình, luôn làm những dấu lạ điềm thiêng rõ ràng, hiển nhiên cho mình. Khi Thiên Chúa im lặng, họ đã kêu gào :

            "Lạy Chúa xin thức tỉnh đi nào, sao Ngài còn ngủ mãi"

            hoặc "Cho đến bao giờ Ngài còn lánh mặt với tôi" (Tv 13).

            Rồi khi kêu gào mà không thấy đáp lời, họ qủa quyết : "Chúa Trời đâu có biết, Đấng Tối cao nào hiểu chuyện chi" (Tv72).

            Tâm trạng Dân Israen xưa và con người ngày nay thật giống nhau, một Thiên Chúa im lặng làm cho con người như rơi vào hố thẳm, những lời than van như tan vào hư vô, một sự dầy đặc che kín, không có dấu vết nào chứng tỏ rõ ràng có một Đấng đang hiện diện, và con người cứ thế, cứ thế, độc thoại một mình như người hâm hâm, dở dở. Con người bị thất vọng, chán nản, tiu ngiủ trở về, bẽ bàng với bàn tay không, tủi hổ với con tim trống rỗng. Thiên Chúa vẫn thường giữ một thái độ ghê hồn. Con người càng ngày càng cảm thấy như đi vào cô đơn, vật vã với chính mình.

            Sự im lặng của Thiên Chúa đã thành cớ vấp phạm cho nhiều người. Họ không tin Chúa, họ phẫn nộ, bất cần, làm bừa, gạt Chúa qua một bên, xua đuổi Ngài khỏi tâm trí. Việc cầu nguyện trở nên như những lời lảm nhảm mất thời giờ, vô ích, mệt mỏi, chán nản mà chẳng thay đổi được gì. Tất cả chỉ vì sự im lặng mênh mông đó.

            Đọc sách thiêng liêng, nghe giảng giải, ta thấy nói Chúa ở trong tâm hồn, Chúa nói trong lòng ta và con người phải chờ đợi, phải lắng nghe Ngài. Nhưng Chúa nói làm sao ? và có thấy Chúa nói gì đâu ? Ai đã có kinh nghiệm đó ? Con người như tuyệt vọng vì không có tín hiệu đáp trả, hóa ra việc cầu nguyện chỉ là một thao tác lừa dối, giam hãm trong trò chơi đóng kín dầy đặc này. Từ đó, thấy dễ dàng quay mặt về với các văn minh, kỹ thuật khoa học tiến bộ, những điều mà họ đụng chạm tới được, kiểm chứng được rõ ràng và giúp họ khuây khỏa chốc lát nỗi cô đơn im lặng trống rỗng.

2. Đức Giêsu im lặng

            Đức Giêsu cũng đã bắt đầu cuộc nhập thể của Ngài bằng một sự im lặng. Ngài đã không báo cho dân chúng biết như kiểu vua chúa trần gian, đi đâu cũng có tiền hô hậu ủng. Ngài im lặng, âm thầm nằm trong lòng trinh nữ Maria, bình thường như bao nhiêu người khác. Ngài chờ đợi ngày tiếp xúc với thế giới bên ngoài. Thế rồi khi ra đời, các đạo sỹ đến thăm viếng, các mục đồng đến chiêm bái cũng chỉ thấy "một hài nhi đặt trong máng cỏ", chẳng nói một lời nào, chẳng biểu lộ phép lạ nào. Rồi 30 năm sống âm thầm ở một làng quê nhỏ bé, nghèo nàn, trở thành một bác thợ mộc đúng nghĩa, chính hiệu con nai vàng. Ngày ngày chỉ đục, cưa, bào, đóng... Tấm lưng đổ mồ hôi. Có gì nói cho thiên hạ biết đây là Ngôi Hai Thiên Chúa ? Có ai hiểu được những giọt mồ hôi của thiên Chúa đang lao động như con người ?

            Thế rồi ba năm rao giảng, làm các phép lạ, nhưng tất cả vẫn bao trùm trong một bầu khí mà các tác giả gọi là "bí mật Thiên Sai". Cũng chính vì thế mà có kẻ khen, người chê, các nhóm biệt phái, luật sĩ, tư tế khinh khi, tức giận, sỉ vả, chê bai. đến mức độ coi Ngài như tên say rượu, như đồ qủi ám, một tên điên. Tất cả chỉ vì họ không hiểu được những gì Ngài nói. Họ muốn Chúa phải nói thật rõ ràng, nhưng đối với những đòi hỏi vô ích đó, Chúa Giêsu lại chỉ im lặng :

"Nhưng Đức Giêsu không trả lời chi nữa, khiến quan Philatô phải ngạc nhiên" (Mt 15,5).

            Thế rồi cuối cùng, Ngài nhận một bản án tủi nhục nhất, đau khổ nhất, bản án dành cho người nô lệ và những người phản loạn. Không một hành vi biểu lộ quyền năng Thiên Chúa. Chính giây phút cuối cùng đó, sự "im lặng" của Ngài cũng làm cho "tên trộm dữ" phải bực mình. (Lc 23,39).

            Đó là một bài học qúa lớn, vượt sự lý giải của trí khôn con người, một bài học dạy cho con người cũng phải biết im lặng, chờ đợi trong lặng sâu.

3. Mẹ Maria, một đời sống trầm lặng

            Cuộc đời Đức Maria im lặng nhiều hơn nói. Biết bao biến cố đã xẩy ra trong đời Mẹ, Mẹ vẫn cứ âm thầm lặng lẽ. Thiên Chúa đã chẳng bắc loa để công bố công việc của Người thì Mẹ còn có gì để nói ? Tính tự nhiên ai cũng muốn người khác hiểu sự cao cả, giỏi giang của mình. Nhưng Mẹ Maria thì lại chỉ thấy mình là một nữ tì hèn mọn của Thiên Chúa :

"Phận nữ tì hèn mọn,

Người đoái thương nhìn tới" (Lc 1,48).

            Mẹ là một người nữ tì luôn chỉ sẵn sàng phục vụ Thánh Ý của Thiên Chúa. Thánh ý đó là cả một mầu nhiệm lớn lao không lời nào tả xiết. Thánh ý đó là có đường lối riêng để tỏ bày ra với nhân loại. Mẹ không bận tâm giải thích, đính chính, ngay cả khi bị nghi ngờ vì mang thai cách kỳ lạ. Mẹ không cần kêu gào khi Chúa bị "hiểu lầm". Mẹ im lặng dõi bước theo chân Chúa cho đến tận dưới chân thập gía, khi mà nỗi đau khổ lên đến tột cùng, thề mà Mẹ vẫn chỉ một lòng im lặng chiêm ngắm. Tất cả thái độ của Mẹ là "cẩn thận ghi nhớ tất cả các điều đó và suy niệm trong lòng" (Lc 2,19). Thái độ của Mẹ cho thấy Mẹ đứng trước một mầu nhiệm vượt qúa sự lý giải. Sự im lặng của Mẹ làm toát lên một bầu khí huyền nhiệm và dạy cho chúng ta biết, đứng trước mầu nhiệm, không có thái độ nào thích hợp hơn là im lặng chiêm ngắm :

            "Mẹ ấp ủ thẳm sâu Lời Chúa

            Mẹ cưu mang Lời tận đáy lòng

                        Lời trong máu trong tim lớn dậy

                        Lời sinh ra từ lòng Mẹ dịu dàng

                        Lời bước vào cõi đời nhân thế

             Mẹ dõi theo thầm lặng vô cùng

                        Lời loan báo tin vui Nước Trời

            Mẹ đắm say mầu nhiệm hồng ân.

                        Lời đón nhận đồi cao thập giá

                        Lời mang theo loài người khốn cùng

            Mẹ đứng đó mênh mông đất trời

            Hoà với con trọn vẹn cả cuộc đời

            Đoàn con hèn cúi đầu cảm mến

            Nguyện bước theo đời Mẹ nhiệt thành

            Đời nhân thế ưu tư khát vọng

            Được sống trong mầu nhiệm tình thương.

4. Các chứng nhân về sự im lặng

            Thật khó mà giảng giải về sự im lặng. Để "nói" về sự im lặng, chúng ta hãy nghe chính những chứng nhân đã cảm nhận về thái độ "huyền nhiệm" này :

            * Madelein đã chú giải câu Tin Mừng : "Phúc cho ai đón nhận Lời Chúa và tuân giữ" như sau :

            "Không thể có cô tịch nếu không có im lặng. Thinh lặng đôi khi là không nói gì, nhưng luôn luôn phải là lắng nghe, không có tiếng động mà không có chú ý đến Lời Chúa thì chưa phài là thinh lặng. Còn nếu ồn ào mà lại phản ảnh cho ta nghe thấy sự hiện diện của Chúa, thì một ngày đầy tiếng động, đầy âm thanh cũng có thể là một ngày rất thinh lặng".

            * Thánh Anphongsô viết : "... Về sự thinh lặng, cha muốn con giữ im lặng hầu như thường xuyên. Đời thuở tìm đâu ra được con người nguyện ngắm mà lại ưa nói nhiều..."

            * Thánh Catharina thành Sienna, trước khi trở thành người chiêm niện trên đường phố, đã sống ba năm liền trong phòng riêng để im lặng, cầu nguyện, hãm mình. Và Chị chỉ ra khỏi phòng và sử dụng lời nói khi bàn hỏi chuyện linh hồn và xưng tội mà thôi.

            * Cha Maximilien Kolbe : "Thinh lặng bên trong rất cần. Đừng xao xuyến về những chuyện không đâu, nhưng hãy làm việc cách dịu dàng trong bình an : Hãy cố gắng giữ thầm lặng trong tâm hồn và sẵn sàng đón nhận ơn Chúa".

            * Mẹ Têrêsa nói : "Đức Giêsu chờ đợi ta trong thinh lặng, Ngài cũng sẽ nói với ta trong thinh lặng. Ta sẽ nghe được tiếng Người ờ đó. Dù sự thinh lặng nội tâm có khó thế nào đi nữa, ta vẫn cố gắng cầu nguyện. Trong sự thinh lặng này, ta sẽ tìm được một nghị lực mới và một sự hiệp nhất thật. Nghị lực của Chúa sẽ là nghị lực của ta, giúp ta chu toàn mọi sự".

            * Thầy dòng Frrancisco de Osma nói : "Thiên Chúa vốn không lên tiếng, không nói thành lời, bản chất Người là im lặng. Chỉ những ai đến với Người trong thinh lặng mới có thể được Người nghe thấy và trả lời".

5. Sự thinh lặng của chúng ta

            Mỗi người chúng ta thử đặt vấn đề : tại sao tôi lại sợ im lặng ? Có lẽ vì chúng ta đã qúa quen với tiếng động rồi, thiếu nó, chúng ta không chịu nổi, nó trở thành một nhu cầu thiết yếu. Thế giới ngày nay đầy những tiếng động, ngoài đường thì tiếng máy, tiếng xe cộ, về nhà thì tiếng nhạc, tiếng la hét. Tất cả những âm thanh đó là để lấp đầy cõi lòng cô đơn trỗng rỗng của chúng ta. Blaise Pascal nói : "Tai họa của con người là đã không thể thinh lặng một giờ ở trong phòng".

            Rốt cuộc con người ngày nay trở nên nô lệ cho tiếng động. Tiếng động lôi kéo con người khỏi nội tâm của lòng mình, ở đó có lẽ người ta quên được sự khốn khổ của chính mình, buông mình chạy theo những gì ở bên ngoài, để cho âm thanh hướng dẫn cuộc đời. Trong sâu xa, trốn chạy lòng mình cũng là trốn chạy Thiên Chúa.

            Nhưng con người có thể trốn tránh mãi được không ? Đến một lúc nào đó dù muốn dù không thì cũng phải gặp, cũng phải đối diện với bộ mặt thật của tâm hồn mình. Vậy phương chi ta hảy can đảm làm quen với thinh lặng, tiếp xúc với thinh lặng, để có thể thành thực nhận ra mình và thành thực đến với Chúa.

            Dần dần sự thinh lặng sẽ trở nên thân thương, êm dịu và đi đến chỗ ghiền sự thinh lặng, trở nên một mầu nhiệm tuyệt vời, trở nên một người bạn không thể thiếu. Chúng ta yêu mến thinh lặng chứ không phải gồng mình chịu đựng một cách gò bó, cũng không phải như một anh hùng cô đơn, một thứ giận dỗi, hờn mát. Thinh lặng là để gặp gỡ một Thiên Chúa thinh lặng, và gặp được một Thiên Chúa thinh lặng thì người ta lại càng yêu mến thinh lặng. Chính lúc đó chúng ta được bình an, vui tươi, hạnh phúc, đầy nghị lực vì được nghe tiếng nói trong thinh lặng của Chúa sâu xa trong đáy lòng, chứ không phải chỉ là những lời hời hợt bên ngoài.

            Chính sự im lặng của Chúa cũng là một cách nói cho con người, nói những lời huyền nhiệm trong tình yêu thương. Chúng ta chưa nghe được tiếng Chúa nói là bởi vì chúng ta chưa biết nghe, chưa muốn nghe, chúng ta còn hoài nghi.

            "Còn ngươi khi cầu nguyện, hãy vào phòng, khóa cửa lại mà cầu nguyện với Cha ngươi, Đấng thấu suốt cả nơi kín ẩn, sẽ hoàn trả lại cho ngươi" (Mt 6,6). Trong "căn phòng nội tâm" thinh lặng như vậy, chúng ta sẽ cảm thấy được Thiên Chúa hiện diện, vẫn đón chờ, vẫn lắng nghe, và nghe chính tấm lòng của ta "Miệng con chưa thốt nên lời, thì lạy Chúa, Ngài đã am tường hết".

            Một người luôn máy động, nóng nẩy, nhiều nỗi lo âu trĩu nặng, có qúa nhiều những dự định, hoặc đầy những lo sợ vu vơ, khó lòng nghe được tiếng nói của một vị Thiên Chúa thinh lặng. Với những ai trung thành lắng nghe, Thiên Chúa sẽ nhẹ nhàng đi vào lòng họ, Ngài khẽ đánh động tâm hồn, nhẹ nhàng êm ái như giọt nước thấm vào bọt biển, Ngài bước vào tâm hồn như vào trong một ngôi nhà quen thuộc của Ngài vì mọi cửa đã mở rộng rồi. Chính trong sự êm dịu đó mà tiên tri Êlia đã đón nghe được Lời Chúa :

            "Một trận cuồng phong thổi mạnh làm tung cả núi, làm tan tành đá tảng trước Giavê, nhưng Giavê không có trong cuồng phong. Và sau trận cuồng phong thì có cơn động đất, nhưng Giavê không có trong cơn động đất. Sau động đất là lửa, nhưng Giavê không có trong lửa và sau lửa có một tiếng thì thào êm nhẹ. vừa thấy tiếng, Êlia lấy tấm bào trùm mặt và ra đứng nơi cửa động...." (V 19,11-13).

            Nghe trong gió tiếng ai ngọt mềm

            Nghe đây đó tiếng ai dịu êm

            Và thấy trên muôn hoa bóng dáng của Ngài,

            Người mà tôi yêu mến.

            Vì chính Ngài đang bước bên tôi

            Chính Ngài muốn nói với tôi.

            Niềm tin sẽ giúp cho tôi gặp Ngài.

*   "Không có người lữ hành nào là cô đơn trên con đường đi về Vĩnh Cửu bởi vì Chúa cùng đi với họ " (V. Georghill ).

*   Thánh Thomas viết : "Bao lâu người ta qui hướng về Chúa thì bấy lâu người ta cầu nguyện".