THẮC MẮC
chẳng dám..hỏi ai
"Trả lời cho bất cứ ai chất vấn chúng ta
về niềm hy vọng của chúng ta" (1Pr 3,15)
1. Thưa cha con rất đau khổ về đời sống cộng đoàn, chỉ một ánh nh́n lạnh nhạt đă làm con khổ sở, nghĩ ngợi buồn phiền rồi, cha nghĩ sao ?
- Như vậy th́ tâm hồn bạn tốt lắm đấy ! Một tâm hồn nhậy bén t́nh yêu, thèm khát t́nh yêu.... Cách sống, cách xử sự, thái độ sống của người khác chẳng bao giờ làm thỏa măn con người bạn được đâu. Họ cũng có giới hạn như bạn, họ cũng bế tắc như bạn, họ cũng thèm được yêu thương như bạn mà bạn lại cứ đ̣i hỏi nơi người ta th́ bao giờ bạn mới nhận được. Trong sâu xa con người nói chung ai cũng muốn vơ về ḿnh nên ai cũng thủ thế, cũng lạnh nhạt những nhu cầu của người khác và đôi khi c̣n gây thêm đau khổ, v́ thế mà ai dám can đảm cho đi mới có hạnh phúc thật. Sao bạn không chuyển sự thèm khát đó đến Thiên Chúa là Cha yêu thương âu yếm bạn, bởi t́nh thương như cái giếng không đáy tha hồ bạn múc sẽ chẳng bao giờ cạn, không mất tiền mua "Đến cả đi, hỡi những ai đang khát, nước đă sẵn đây. Dầu không có tiền bạc, cứ đến mua mà dùng, đến mua rượu và sữa, không phải trả đồng nào", chứ c̣n t́nh thương nơi con người đôi khi bạn phải mua bằng một cái giá đắt đỏ, giá cắt cổ, hay treo cổ đấy. Múc lấy t́nh yêu của Chúa để quen sống t́nh yêu của Ngài, t́nh yêu ấy là cho đi là hiến mạng sống ḿnh cho người khác.
2. Cha có kinh nghiệm ǵ về hạnh phúc ?
- Tôi vẫn hay hỏi bạn này bạn kia là có nhận thấy Chúa yêu thương bạn không. Bạn nào cũng khẳng định là Chúa yêu thương tôi chứ, bởi v́ qua sự kiện này biến cố kia, đều được Chúa nhận lời nguyện xin cho tai qua nạn khỏi, như thế tất nhiên là Chúa yêu thương rồi. Thế nhưng các bạn đă không hiểu điều tôi hỏi. Điều tôi muốn nói là trong giây phút hiện tại, trong những khoảnh khắc lúc này, bạn có nhận thấy Chúa đang hiện diện đang yêu thương và bạn khám phá ra bạn hạnh phúc bởi bạn đang được yêu không ? Yêu thương tận gốc rễ cuộc sống của bạn, đấy mới là quan trọng. Chỉ cần nhắm mắt trong cái tích tắc thấy ḿnh vẫn tràn ngập T́nh Yêu, vẫn là "cục cưng" thế mới là hạnh phúc. Những người tín hữu Kitô giáo là những người hạnh phúc nhất, v́ họ được Đức Chúa yêu thương, cứu độ, giải thoát và được Đức Chúa ở cùng.
Đức Kitô, Người đă loan Tin Mừng cứu độ cho người nghèo khó, công bố ơn giải thoát cho kẻ tù đầy, đem lại niềm vui cho những ai sầu khổ (Kinh Tạ Ơn IV). Thế th́ c̣n lư do ǵ nữa mà bạn không hạnh phúc ? Bây giờ là đang mùa chay bạn đừng hiểu lầm là bạn phải ăn năn khóc lóc rên xiết thảm thiết, bao nhiêu tội dốc ra hết... Mùa chay là mùa hạnh phúc cho bạn cho tôi, v́ được hồi tưởng, được tháp nhập, được sống với Kitô trong mầu nhiệm Cứu Độ. Thập Giá không phải là sự buồn nản mà là chứng tích của T́nh Thương Yêu Âu Yếm, và qua đó tôi xác tín là tôi đă được yêu, như thế th́ tôi hạnh phúc. Do đó tội lỗi cũng ít dám bén mảng tới. Trong T́nh Yêu bao giờ cũng nhậy bén với những "vết bẩn". Bạn có kinh nghiệm đó chưa ?
"Lậy Chúa là phần gia nghiệp của chúng con, ngoài Chúa ra, chúng con không t́m đâu được hạnh phúc...." (Lời nguyện Kinh Tối thứ năm)
3. Làm sao để biết ḿnh được Chúa yêu thương, trong khi ḿnh không nhận thấy th́ "bắt" ḿnh phải tin hoặc tự kỷ ám thị sao ?
- Ngày xưa tôi cũng như bạn, tôi thắc mắc với vị đứng đầu cộng đoàn là muốn có được đầy tràn Chúa yêu thương trong hồn th́ chắc ḿnh phải "nhồi sọ" chứ ? Ngày nay tôi xác tín là dù tin hay không tin th́ Thiên Chúa, người Cha đầy ḷng từ bi thương xót vẫn yêu thương âu yếm, Người không bỏ rơi tôi, không coi thường tôi như tôi vẫn coi thường con cóc. Tôi không phải là thứ nấm dại mọc lên trong băi phân ḅ xuất hiện sau trận mưa chiều. Những giờ cầu nguyện chia trí lo ra ngủ gật... khi chợt tỉnh tôi thường nhẩm đi nhắc lại lời ngọt ngào Chúa yêu tôi cho đến khi ch́m sâu trong Ngài chứ không phải trong giấc ngủ. Tôi tin Thiên Chúa yêu tôi nên tôi hạnh phúc, có niềm vui, có can đảm để tiếp tục sống với những khó khăn từng ngày. Kinh Thánh vẫn nói với chúng ta là chúng ta được cứu độ là v́ chúng ta tin đấy thây.
Tôi không hiểu bạn tin là bạn tin ǵ, nếu chỉ tin có Thiên Chúa xa lắc xa lơ, vất vưởng trên bầu trời trăng sao nào đó... th́ làm sao mà bạn có được niềm vui đích thực, sự b́nh an và hạnh phúc. Như thế bạn sẽ lay hoay với kiếp người, một thân một ḿnh bạn cô đơn phải đương đầu chống chọi với đủ mọi thứ trên đời.
Sống niềm tin là sống thênh thang hồn nhiên, đi vào tương quan gặp gỡ ngập tràn yêu thương, làm cho bạn dồi dào phong phú kinh nghiệm sống cuộc sống con người, chứ không phải là thứ nhồi nhét áp chế đâm ra đần độn tâm thần mất trí lơ ngơ lác ngác lẩm cẩm. Cũng chẳng có ai "bắt" bạn tin cả cho dù là Đức Chúa, bởi v́ bạn có tự do, được quyền chọn lựa, được người khác giúp ư kiến, khơi gợi. Có điều ḷng bạn tha thiết khát mong để có một tấm ḷng yêu mến đến đâu. Bạn đă hết ḷng phiêu lưu mạo hiểm để có những kinh nghiệm khám phá ra T́nh Yêu đă được ban sẵn từ khuya rồi chưa. Rồi bạn sẽ chẳng ngờ, chẳng biết, chẳng tưởng tượng được tất cả những nỗ lực t́m kiếm của bạn không là ǵ hết so với T́nh Yêu trao ban nhưng-không. Vượt qua sự hiểu biết của con người đấy, bạn ạ.
4. Cha có kinh nghiệm trong đời sống cộng đoàn khi ḿnh dám sống "sự thật" ?
- "Sự thật th́ mất ḷng" đúng không ? Chắc bạn muốn sống thẳng thắn đâu ra đấy không nhập nhằng lôi thôi, ṣng phẳng trắng đen rơ rệt, có tội th́ phải sửa phạt đó là yêu thương... Không đâu, thưa bạn, đời sống cộng đoàn bập bênh lênh đênh như chiếc phao trên mặt nước bẩy ch́n ba nổi chín cái lênh đênh, th́ bạn cần thích nghi để bám vào. Bạn cần nương theo, nhún nhịp lên xuống, trồi sụt nhấp nhô với một ư thức rơ rệt, nếu bạn buông tay th́ hỏng và nếu bạn bám theo rồi mặc kệ muốm ra sao th́ ra th́ cũng không nên.
Tôi có kinh nghiệm này : Nếu tôi nghĩ sao làm vậy, tức đâu chửi đấy, ngứa mắt là chỉnh liền, khó chịu là la toáng lên... tôi sẽ mất hết anh em và bạn bè. Đôi lúc lầm lỡ nói tuẹc ra chứ chưa nói đến lên mặt đàn anh liền chị để chỉnh đốn dậy dỗ kiểu cha chú người khác th́ đă cảm thấy cộng đoàn anh em lục đục xa rời ḿnh, tự dưng thấy ḿnh cô đơn lạc lơng, ai họ cũng khiếp sợ ḿnh và nh́n ḿnh với ánh mắt e dè. Tưởng là ḿnh làm điều thiện mà có khi lỗi đức ái ngay trong việc thiện đó. Bạn suy nghĩ kỹ lại xem sao ?
Tôi sống sự thật th́ tôi cần bắt đầu từ chính con người của tôi là tôi nhận ra tôi. Tôi chia sẻ những khổ đau những gánh nặng của tôi, những tội lỗi của tôi, những cà chua cà chớn điêu ngoa bần tiện, dối gian, mưu mô, tính toán bẩn thỉu của tôi ; vui buồn giận hờn ghen ghét, tật xấu, những ngấm ngầm, xót xa những lỗi phạm của ḿnh mà không bi quan yếm thế. Sự thật bắt đầu bằng t́nh yêu chứ không phải là những ác ôn nóng nẩy dậy đời
Sửa chữa người khác không phải là những cuộc tra tấn áp đảo dồn chân tường, hùa theo đám đông, nên im lặng là tốt nhất như Ga 8,1-11. Không có nghĩa là đồng lơa đâu và cũng không sợ có tội v́ đă không làm tṛn bổn phận trách nhiệm dậy bảo anh em đâu. "Ai sạch tội th́ quăng đá trước đi". Đó có phải là một sự tỉnh thức nơi mỗi người không ?
Chỉ có T́nh Yêu mới giúp cho ta sống sự thật, thành thật trong ḷng ḿnh và can đảm dám đón nhận trách nhiệm nếu có sai trái, hoặc cho dù có bị loại trừ mà vẫn thanh thản b́nh an, và có nghị lực để đón nhận những thiếu sót lỡ lầm vô t́nh hay cố ư của người khác.
Đức tin sẽ dậy chúng ta biết bằng ḷng với chính ḿnh bằng ḷng với anh em và bằng ḷng với Chúa mà không phải là buông thả thoái thác định mệnh.
"Thiên Chúa không thể sai lầm, mà cũng không thể lừa dối chúng ta".
5. Thưa "chú" cho cháu hỏi ṭ ṃ một tí là khi cầu nguyện chú nói ǵ, đọc ǵ, thưa ǵ...chú có ngủ gật lo ra không ? Kư tên : cháu ba đời.
- Thưa cháu ba... xạo của chú, ṭ ṃ một tí hay nhiều tí cũng được. Chuyện chú thinh lặng một ḿnh cầu nguyện cũng giống như cháu thôi là lo ra ngủ gật chia trí chiếu phim trong đầu, chán nản, ngáp dài... đủ thứ. Có điều có thể khác cháu ở những điểm là khiêm nhường, tin tưởng và trung thành đấy.
Khiêm nhường đón nhận con người thật của ḿnh nó như thế đấy, trong ḷng không nổi quạu, không la toáng lên, không khua nhặng lên, không bặm môi trợn mắt lên, không tiếc xót giờ giấc... Nhất là gặp những ngày mệt mỏi th́ ngáp rách cả mép ra, rồi ngủ say mê đến rớt cả... zăi. Có lúc ḷng nó cứ rộn lên như cái chợ... Thế nhưng chú có muốn thế đâu, chú chỉ biết nhe răng "cười kh́" với Chúa v́ Chúa vẫn đang thương yêu chú. Sống trẻ thơ ở chỗ này đấy, cháu à, bởi con người ai cũng thích làm người lớn thích làm cha làm mẹ, làm anh làm chị...phải thế này phải thế kia, rồi gồng ḿnh lên mà phải... Sống trong yêu thương và là người được yêu, được chiều th́ tự nó không phải là sự buông thả dễ dăi coi thường lạm dụng. T́nh yêu th́ nhậy bén với những nết xấu tội lỗi của ḿnh, nhận ra sự bất toàn của ḿnh. Bằng ḷng với Chúa bằng ḷng với ḿnh không than trách tức tối đổ vạ cho ai (v́ nếu cứ nổi sung lên rồi thất vọng th́ nó cũng là một h́nh thức kiêu ngạo tinh vi đấy), không muốn thế mà nó cứ thế th́ hỏi ông Phaolô rơ ngay thôi (Rom 7,19). Hăy cứ khiêm tốn để Đức Chúa làm việc. Con tắc kè leo lên ngọn cây một hồi lâu sẽ đổi mầu, cháu cứ phơi bày con người của cháu dưới Ánh Sáng, sự Ấm Áp, nguồn Yêu Thương... chẳng mấy tí mà cháu sẽ được biến đổi từ mầu này sang mầu kia đấy. Không tin cứ thử mà xem.
Mỗi lần bừng tỉnh, định tâm lại, chú lại lẩm nhẩm nhắc đi nhắc lại t́nh thương yêu tuyệt vời của Chúa trong cơi thinh lặng thẳm sâu nhất này và đó là niềm tin của chú. Chú thường hay nhắc cho chú biết là chú đang được Chúa yêu thương bởi v́ tính chú hay quên mà khi quên là dễ nổi quạu lắm, nổi quạu với ḿnh và có khi với Chúa nữa.
Mỗi lần cầu nguyện xong đi ra, nhiều lúc chẳng thấy ḿnh được cái tích sự ǵ, rỗng tuyếch, có khi lại thảm hại nữa chứ, y như chiến sĩ thất trận rời băi chiến trường. Thế nhưng trong ḷng một niềm hân hoan vui vẻ v́ chú đă trung thành, bền bỉ, không bỏ cuộc đứt gánh giữa đường. "Ai bền đỗ đến cùng người ấy sẽ được cứu" cháu thấy đúng không ? Có những ngày tự dưng cháu thấy ḷng ḿnh ấm áp, vui ơi là vui, khổ đến đâu cũng không đè bẹp được cháu, ai có làm phiền ḷng, khó chịu với cháu, cháu vẫn bỏ qua được... như thế chứng tỏ kết quả của những lần trung thành liên lỉ đó cháu à.
Nghe đâu, h́nh như cháu cũng ham cầu nguyện lắm phải không ? Cầu nguyện chui, cầu nguyện ngoài luồng, ngày không đủ tranh thủ ban đêm nữa, rồi tĩnh tâm lén, linh hướng lén... Ôi ! Chúa ơi xin thương đến đứa cháu của con, mau mau biến đổi nó cho kíp kẻo nó "lơ ngơ" ra mất ; t́nh trạng nửa mơ nửa tỉnh (không nóng không lạnh) thế này th́ chị giáo "mửa" nó ra thế gian mất thôi.
6. Hôm nay cha chia sẻ về đời sống "đạo đức" nhưng mai đây "rụp" một cái cha thay đổi mọi sự. Vậy cha lấy ǵ bảo đảm lời nói của ḿnh?
- Thưa bà chị đáng kính mến. Chắc là bà chị đă có nhiều chứng tích về cuộc sống của vị này vị nọ nên bà chị cũng lo cho thằng em, cám ơn bà chị nhiều lắm nhé.
Riêng thằng em đây, cũng chỉ biết tin tưởng và phó thác vào Chúa, vẫn thấy ḿnh mong manh mỏng ḍn lắm, chẳng có dám vênh mặt lên tự hào, tự sức ḿnh mà đảm bảo cho ḿnh ngon được (xin đọc thêm bài Chúa...liều lắm). Ngày nào c̣n trung thành th́ ngày đó cười tủm tỉm với Chúa và chân thành cám ơn Ngài. Như viên ngọc quí đựng trong chiếc b́nh sành ḍn mỏng nên luôn phải được bao bọc, nuôi dưỡng bằng những giờ cầu nguyện, những sự kết hiệp chặt chẽ trong các Bí tích nhất là Thánh lễ, trong Lời Chúa, trong kinh nguyện hằng ngày, trong những trang sách thiêng liêng, trong việc xét ḿnh, trong sự lựa chọn... C̣n tương lai như thế nào cứ để Chúa dẫn dắt.
Thằng em đây cũng không muốn trở về lại nếp sống cũ của ḿnh, mặc dù nếp sống mới chưa phải là "ngon", được như mọi người là hạnh phúc rồi nhưng nó cũng đủ giúp ư thức nhận ra cuộc sống cũ của ḿnh : nào là vô hồn, buồn tẻ, khổ đau, bất ổn, mặc cảm, bất măn nghi ngờ với con người và cả với Chúa nữa ; ngoài ra c̣n tội lỗi, tính toán ngông cuồng, không biết cầu nguyện, nặng nề trong giờ giấc, thói quen máy móc....
Khi c̣n sống với trần gian th́ thằng em đây không phải người đă được bọc thép ; mọi cám dỗ nó không buông tha ai cả ; "cái tôi" nó vẫn ẩn núp đâu đây thỉnh thoảng nó vẫn ló đầu ra, nhe răng, lè lưỡi, dương sừng, ḷi đuôi... ngạo mạn chọc giận chơi. Vẫn cần nhận ra ḿnh với những giới hạn, bế tắc, hạn hẹp, bất toàn, thiếu sót... Khi không muốn làm nó lại cứ làm, khi muốn làm nó lại không làm, ông Phaolô có kinh nghiệm điều ấy đấy.
Đón nhận những bếp bênh hằng ngày, ḷ ṃ trong tăm tối thiêng liêng, chẳng có ǵ cho ḿnh vững chắc đảm bảo, không sai chệch. Ngă gục lại đứng lên phủi bụi, vác thánh giá ḿnh đi theo tiếp (Lc 9,23). C̣n sống bao lâu là c̣n bấp bênh, lao đao, lênh đênh... nếu chỉ ẩn nấp trốn tránh t́m sự b́nh an cho riêng ḿnh, xa tránh mọi người th́ đó chỉ là b́nh an giả tạo. Sống sao th́ sống, làm ǵ th́ làm đôi mắt luôn hướng về đích, như hoa qú hướng về Mặt Trời, trái tim luôn hướng về Chúa... đó mới là điều cần nói, c̣n mọi sự lo sợ th́ để Chúa lo. Ngày nào có cái lo của ngày ấy.
7. "Chú mày" (thân thiện) sao giúp tĩnh tâm hoài vậy ? Nói ǵ mà nói măi được, "tài" thế ?
- Thưa ông anh yêu quí, "chú mày" đây chẳng có "tài" như ông anh tưởng đâu, bởi v́ hoa chân không có, hoa tay th́ không và hoa mồm cũng không nốt. Có điều là điếc không sợ súng, cùi không sợ lở... Rồi gặp đâu th́ cứ khai báo cách thành khẩn, có th́ nói có, không th́ nói không (Mt 5,37), không cao siêu mà cũng chẳng mù mờ. Tin thế nào th́ nói vậy ; yêu thế nào th́ nói như thế... không lư thuyết xa vời, tư tưởng dầy đặc....Không ṿng vo quanh co mà là thực tế cụ thể với những kinh nghiệm. Thế thôi.
- H́nh ảnh cha thánh Đa Minh nghèo khó đi rao giảng đă in đậm trong tâm trí cha Bề trên Tổng Quyền Timothy Radcliffe. Th́ trong tâm khảm thằng em đây cũng đă được khắc ghi h́nh ảnh Cha Thánh Đaminh đối thoại với ông chủ quán (không biết Ngài có "zô zài li" không) thâu đêm. V́ thế mà thằng em thích đối thoại cho đến khi ṭi....ra th́ thôi, thích trao đổi những kinh nghiệm, thích chia sẻ ḷng xót thương của Chúa.... Và trước khi "gặp gỡ" đều bắt đầu bằng những giờ phút thinh lặng cầu nguyện. Chứ "chú mày" đây không có những bài giảng soạn sẵn, kỹ càng, nằm ḷng, chắc ăn (bởi v́ căi nhau là chính mà)... Hoặc không có sẵn những bài suy niệm, gợi ư, đặt câu hỏi cho họ để họ cứ việc suy nghĩ rồi trả lời, nhưng mà đưa họ trở về với nội tâm sâu xa trống không, nghèo nàn, nhận ra thân phận ḿnh, nhận ra t́nh thương yêu âu yếm của Chúa.
- Thằng em nghĩ người Đa Minh "luôn tỉnh thức niềm tin" để có thể sẵn sàng trả lời hoặc chia sẻ những khi "bị", hay được chất vấn, những câu hỏi, những bắt bẻ, những bàn căi, những tranh luận, những thách đố, những tấm ḷng khao khát... về niềm tin, t́nh yêu ở bất cứ chỗ nào, nơi nào, giới nào. Nhưng cũng cần trung thực nhận ra những so le giữa lời nói và việc làm, đă sống, đă thực hành của ḿnh để lời nói có sức mạnh của Thiên Chúa chưa. Việc làm này quả thực không dễ ; đôi lúc thật căng thẳng, gay go ; đôi lúc cũng bị trêu giận chọc tức, sách mé, hiểu lầm... Có lúc đă đi đến tận cùng là đường ai người ấy đi, đầu ai người ấy nghĩ, tim ai người ấy yêu, Chúa ai người ấy thờ. (Tôn trọng nhau mà lị, thế mới là Đa Minh).