Mong Manh
Đạo Đức có phải là :
Đọc kinh tối ngày sáng đêm, lần hạt tính bằng cây số? Ngồi thật lâu giờ trong nhà nguyện, đăm chiêu, không quay ngang quay dọc? Ăn chay hăm ḿnh ép xác vắt kiệt sức ra? Gắng sức luyện tập các nhân đức lớn nhỏ để lập công, lănh phần thưởng? Moi móc mọi ngóc ngách những tội lỗi để khử trừ cho bóng láng bằng những việc xưng tội đều đặn hàng tuần? Tuân thủ luật lệ cơ cấu nghiêm khắc, đâu vào đấy, không lộn xộn như boong là ăn, boong là ngủ, boong là đọc kinh... chính xác như rôbô? Đi đường luôn nh́n thẳng không nh́n xéo nh́n xiên, chẳng cần biết ai đang khổ, đang lê lết, hoặc ai đang tự hào về sự giầu sang hống hách?... Không c̣n khuyết điểm lỗi lầm, thuộc loại vô cảm như gỗ như đá, bảo đâu nghe đấy răm rắp tăm tắp? Không gây phiền hà cho ai, không làm mất mặt, mất thế giá cộng đoàn?
Người đạo đức là :
Người chẳng nhận ḿnh đạo đức và cũng chẳng muốn ai nhận ḿnh là đạo đức. Khi nhận ḿnh là đạo đức là lúc kiêu ngạo đă bốc lên tới đỉnh đầu rồi, và rồi cứ phải gồng ḿnh ra dáng vẻ đạo đức, giả tạo, vụ h́nh thức, khép kín che đậy, dễ trở thành điệu bộ bên ngoài chứ không phải là cái thật bên trong. Chẳng bao lâu sẽ tiến đến bậc “pharisêu” nét mặt vênh váo bất cần đời, coi thường người khác. Người đạo đức thật là người có được tâng bốc lên chín tầng mây hoặc bị đạp xuống tận đất đen bùn lầy th́ họ vẫn thản nhiên. Không phổng mũi khi được nâng cao và cũng không buồn thảm nhăn nhúm khi bị đạp dí.
Vậy người đạo đức là người thế nào ?
Để nói người như thế nào là đạo đức th́ thật là khó, bởi v́ chẳng phải nh́n thấy cái vỏ bên ngoài để mà đánh giá, để mà kết luận được. Các vị thánh dễ mấy ai đă nhận ra khi các ngài đang sống, bởi khi ta đọc hạnh các thánh, qua các tác giả ghi lại cuộc đời của các ngài, thường sau khi đă được Giáo Hội phong thánh nên làm cho chúng ta tưởng cái ǵ cũng thánh và mọi người đều thán phục thánh. Thế nhưng, hầu hết các ngài bị nhiều người hiểu lầm, khinh rẻ, loại trừ, bầm dập cho đến chết bởi v́... tṛ không hơn Thầy. Con đường thập giá chẳng loại trừ ai khi muốn “bước theo” Đức Kitô.
Người đạo đức mấy đi nữa cũng không thể tránh được những khuyết điểm những lỗi lầm hoặc có làm những điều lành phát xuất từ tâm mà không hợp với người th́ người vẫn coi như kẻ “ngốc nghếch” ; bởi v́ mỗi người thường đă có một h́nh ảnh một khuôn mẫu nào đó ở trong đầu óc chật hẹp đặc quánh của ḿnh và rồi ai không giống như thế th́ không phải đạo đức. Bài Tin Mừng nói Đức Giêu trở về làng quê của Ngài và họ đă xúc phạm đến Ngài. V́ vậy mà cần phải có cái nh́n đức tin, cũng là cái nh́n vào bên trong.
Nh́n sâu vào bên trong để thấy họ có một cuộc sống tương quan. Cuộc sống tương quan đó là họ sống gắn bó mật thiết với Chúa bởi Chúa là niềm vui hạnh phúc tuyệt vời của họ. Dù đi đứng ngủ nghỉ ăn uống.... họ thường làm trong Đức Kitô với Đức Kitô nhờ Đức Kitô. Họ thường để Chúa xía vào cuộc đời của họ cả khi vui lẫn khi buồn, khi ồn ào cũng như khi thinh lặng... Trước giữa sau, tất cả mọi việc được đan kết trong trái tim phập phồng của hơi thở ngày sống. Họ vẫn c̣n trái tim phập phồng, chứ không phải trái tim khô queo bởi thế họ không phải là gỗ đá. Có lúc họ cũng buồn tủi, có lúc họ cũng yếu đuối sai phạm... sau đó nhờ T́nh Yêu âu yếm họ nhận ra và Chúa sẽ làm ổn lại. Càng sống tương quan với Chúa bao nhiêu con người càng nhận biết ḿnh, càng thấy ḿnh yếu đuối lỗi lầm, càng thấy “cái tôi” hiện rơ nguyên h́nh đáng ghét làm sao. Sống tương quan thật sự th́ con người mới sống đúng với chân tính của ḿnh. Sống tương quan với Chúa để thấy ḿnh mà thương ḿnh, thương ḿnh v́ ḿnh có những cái “dở hơi”, những cái “ngớ ngẩn”, những cái “vụng dại” của ḿnh và cùng cảm thông và yêu thương tha nhân hơn. Và như thế mới là thương ḿnh và thương tha nhân thật sự. Sống tương quan là để nói lên sự hiện diện của Chúa rất sống động, Ngài đang có mặt ở trần gian này, để những lời kinh những lời nguyện thưa gửi không bay bổng vào trong cơi không gian vô tận mà là đang đụng chạm đến một Đấng đang ân cần tŕu mến lắng tai nghe ; để việc làm không lẻ loi cô đơn tủi phận, không gồng gánh một ḿnh mà là có một “Người Bạn” đang chia sẻ, đang đồng lao cộng khổ, đang cùng vác gánh đỡ đần cho. Hạnh phúc của họ là luôn sống trước nhan Chúa, t́nh yêu thương âu yếm làm cho họ không dám làm điều xằng bậy. Họ biết ḥa đồng với mọi người, vui với người vui khóc với người khóc, cho dẫu có bị hiểu lầm. Họ ư thức ḿnh đang làm ǵ, đang nói ǵ và đang thưa gửi với ai... Đó là họ sống giây phút hiện tại, ở đây, lúc này, ngay bây giờ. Đón nhận tất cả những ǵ đang có, đang là, đang diễn ra... không lo lắng, bực tức khó chịu chỉ v́ không che đậy, dấu diếm bưng bít ẩn nấp được. Họ không giả tạo h́nh thức mà là sống thật thà chân thật đơn sơ. Tấm ḷng thành thật phát nguồn từ Tin Mừng, từ một T́nh Thương Yêu Âu Yếm và để rồi dám đón nhận những ǵ khó khăn xẩy ra sau đó.
Nh́n sâu bên trong để thấy họ là người có t́nh yêu. T́nh yêu làm họ có cuộc sống khiêm nhường, không bao giờ họ tự phụ v́ ḿnh đă yêu mến đủ, đă ngon lành hơn những người khác,ở bên trên người khác. Họ cũng đang đứng trong hàng ngũ các tội nhân để luôn luôn cần đến ḷng xót thương của Chúa. Hằng ngày họ nói với Chúa : “Lậy Chúa, con chưa yêu Chúa trọn vẹn được, con c̣n quên sót vụng dại hớ hênh nhiều lắm và con chỉ xác tín một điều là Chúa vẫn luôn yêu thương con”. Họ sung sướng rộn ràng v́ họ nhận ra gương mặt Đức Giêsu, món quà quí giá mà Chúa Cha đă ban cho. Họ ngạc nhiên thích thú v́ những việc kỳ diệu xẩy ra trong tâm trí, trong trái tim của họ. Tiếng Allêluia không ngưng nghỉ trong đời sống họ v́ họ đă được nắm bắt hơn là họ nắm bắt. Họ không lo sợ nao núng trước những biến cố xẩy ra hoặc kết thúc cuộc đời. Họ được Đức Kitô thấm nhuần, được thấm đẫm Ngài. Và họ có một sự hiểu biết bộc phát trong Thánh Thần chứ không phải là nhờ một thứ kiến thức thu thập được do những ngày tháng chuyên chăm miệt mài. Sự thấm đẫm này phát sinh ra hiệu qủa gây ảnh hưởng trên sự sinh hoạt hằng ngày mà thánh Phaolô nói đến hoa qủa của Thánh Thần như “bác ái, hoan lạc, b́nh an, nhẫn nại, nhân từ...”. Cuộc sống của họ ḥa vào thế giới cảnh vật thiên nhiên chung quanh, ḥa vào việc sáng tạo vũ trụ của Thượng Đế, v́ thế mà tất cả trở nên có một sức sống. Trong cuộc sống đời thường hằng ngày họ yêu thương tha nhân bằng tất cả Thiên Chúa trong trái tim họ. Yêu thương như Chúa yêu cả về chất lượng cũng như khối lượng, không so đo tính toán. Yêu thương tha nhân là đón nhận tất cả những ǵ tha nhân đang có, đang là, bên trong cũng như bên ngoài. Không bắt ép người khác phải giống như ḿnh, rập khuôn như ḿnh nghĩ mà tưởng như thế là đạo đức. Tôn trọng người khác như Chúa đă tôn trọng họ.
Vậy ai là người đạo đức như kể trên ?
Thưa rằng th́ là mà... amen tắt đèn đi ngủ !