Quang Sáng
Bao năm rồi tôi đi t́m hạnh phúc. Tôi đâu có biết được là hạnh phúc ngay trong tôi. Thiên Chúa dựng nên tôi giống h́nh ảnh Người và như thế đương nhiên hạnh phúc có sẵn trong tôi v́ Người là hạnh phúc. Tôi không tự tạo ra hạnh phúc cho tôi. Chẳng ai tạo ra hạnh phúc cho tôi và cũng chẳng ai làm cho tôi hạnh phúc được v́ họ không phải là hạnh phúc của tôi. Tôi không cần phải làm ǵ để đạt được hạnh phúc, v́ hạnh phúc không phải là cái người ta đạt được. Làm sao người ta có thể đạt được cái người ta đă có sẵn. “Em-ma-nu-en, nghĩa là Thiên-Chúa-ở-cùng-chúng-ta” (Mt 1,23) ; “Thầy ở với anh em mọi ngày cho đến tận thế” (18,20). Nhưng tại sao tôi không cảm nghiệm được hạnh phúc đó ? Có lẽ tại tôi chưa giũ bỏ được một cái ǵ đó chăng, chưa giũ bỏ ảo tưởng v́ c̣n ham muốn, thèm khát, tham lam. Bởi những nhăn hiệu đă dán chung quanh bao bọc che lấp mất hạnh phúc. Để được hạnh phúc không phải thêm thắt ǵ cả mà chỉ cần bỏ bớt đi cái ǵ đó thôi. Cần nhận thức ra để các ảo tưởng được tháo gỡ, những thêu dệt được bóc trần. Tống khứ nỗi lo sợ thất bại, đẩy xa niềm rạo rực thành công, lúc đó sẽ có b́nh an thanh thản thoải mái, không c̣n kiểu chậy xe mà cứ phải nhắp chừng chân thắng.
- Tôi hạnh phúc v́ tôi nhận ra chính tôi.
Một câu chuyện nổi tiếng kể về con sư tử đến bên đàn cừu và rất đỗi ngạc nhiên khi nhận ra ở giữa đàn cừu đó có một con sư tử. Con sư tử này vốn được đàn cừu nuôi từ khi c̣n bé. Nó cũng kêu be be và cũng chậy quanh như một chú cừu. Con sư tử “khách” sục thẳng tới nó. Và khi đối diện với sư tử thật, chàng sư-tử-cừu run lẩy bẩy. Sư tử thật bảo nó : - “Chú mày làm ǵ giữa đám cừu này ?”. Sư-tử-cừu đáp “ - “Tôi là một con cừu”. Sư tử thật bảo : - “Ồ, không phải thế đâu. Chú mày hăy theo tao”. Thế là nó đưa chàng sư-tử-cừu đến một ao nước và bảo : “Chú mày nh́n đi nào !”. Và vừa khi trông thấy h́nh ảnh ḿnh phản chiếu dưới mặt nước, sư-tử-cừu gầm lên một tiếng vang dội lở đất long trời. Ngay lúc đó, nó đă được biến đổi. Nó không bao giờ quay lại với sự ngộ nhận trước đây của ḿnh nữa. Đấy, tôi đă soi ḿnh trước Chúa Giêsu Thánh Thể và tôi đă nhận ra cái mặt thật của tôi và tôi đă hét vang lên, làm nhiều người giật ḿnh, và họ chửi vào mặt tôi.
Người hạnh phúc chẳng lo thành công hay thất bại, thành hay bại chả là ǵ, chẳng có ǵ phải ầm ĩ. Vinh dự hay sỉ nhục cũng chẳng bận tâm. Sẽ không có ǵ có thể gây phiền toái cho họ và sẽ không ai c̣n có thể làm thương tổn họ. Họ âm thầm lặng lẽ thanh thản để làm một kẻ không tên tuổi. Họ sẽ chẳng c̣n sợ ai hay sợ cái ǵ. Họ sẽ sống như một ông vua, như một bà hoàng (Chuyện người ăn xin ở cồng nhà thờ trong cuốn Góp Nhặt I). Vương giả có nghĩa là như vậy. Trang tử, một đại hiền triết Trung Hoa, đă nói một lời rất hay : “Khi người bắn cung mà không nhằm một phần thưởng nào, anh ta sẽ bắn với tất cả tài nghệ của anh ta. Khi anh ta bắn để đoạt một huy chương đồng, anh ta bắt đầu bối rối. Và nếu anh ta bắn để đoạt giải thưởng vàng, anh ta sẽ bị hoa mắt, thấy đến hai mục tiêu, mất hẳn b́nh tĩnh. Khiếu thiện xạ của anh ta không thay đổi, nhưng giải thưởng đă chi phối anh ta. Anh ta đâm ra bất an, bận tâm đến chiến thắng hơn là bận tâm đến việc bắn, và cái nhu cầu phải chiến thắng đó hút cạn năng lực anh ta”. Người hạnh phúc, họ sống không v́ ǵ cả, họ sẽ phát huy khả năng của họ, họ sẽ có được đầy đủ năng lực, họ hoàn toàn thoải mái, không phải ưu tư, được hay thua cũng chẳng nghĩa lư ǵ. Các nhà thần bí và các vi tiên tri đă chẳng bận tâm để t́m kiến danh dự. Vinh hay nhục đối với họ cũng vậy thôi. Họ sống trong một thế giới khác, thế giới của những người đă thức tỉnh. Họ dửng dưng với chuyện thành hay bại. Thái độ của họ là “Tôi là một con lừa, anh là một con lừa, thế th́ c̣n vấn đề ǵ nữa đâu ?”. Người hạnh phúc là người không đồng hóa ḿnh với “cái tôi”-đối-tượng, họ sống với cái tôi”-chủ-thể.
- Tôi hạnh phúc nên tôi từ chối.
Tôi thích hạnh phúc hơn là được anh. Nếu như tôi phải chọn lựa th́ tôi không có ǵ để mà đắn đo. Tôi sẽ chọn hạnh phúc. Khi nói như thế, chắc chắn nhiều người sẽ cho tôi thuộc hạng sống ích kỷ. Nhưng cứ b́nh tĩnh mà xét cho cùng, cái cơ man nào đă thúc đẩy họ lên tiếng trách cứ tôi ích kỷ đến thế. Tôi tưởng tượng ra có người nói với tôi : Làm sao bạn lại ích kỷ quá đến nỗi bạn chọn hạnh phúc ưu tiên trên tôi ?. - Tôi xin trả lời với bạn ngay là : Ồ ! xin lỗi, nhưng sao bạn lại ích kỷ hơn tôi đến nỗi bạn đ̣i tôi chọn bạn ưu tiên trên chính hạnh phúc của bản thân tôi ? - Như thế không phải là ích kỷ đâu. Tôi chỉ ích kỷ khi nào tôi bắt bạn phải sống đời sống theo ư muốn của riêng tôi. Sự ích kỷ nằm ở chỗ đ̣i hỏi người khác sống theo ư thích riêng tư của ḿnh, phục vụ cho danh dự, phú quí, thú vui của riêng ḿnh. Đó mới là ích kỷ thực. C̣n tôi, tôi chỉ ǵn giữ ḿnh. Cuộc sống có nhiều lễ nghi, nhiều quà tặng, nhiều cỗ bàn đám xá,... tôi vẫn có thể từ chối lời mời. Tôi không đi như thế không phải là ích kỷ, bởi v́ con đường hạnh phúc của tôi đă rẽ lối khác. Tôi không đi th́ đối với tôi, chẳng mất mát ǵ bởi v́ một “bữa nhậu” không phải là hạnh phúc của tôi nhưng bạn sẽ cảm thấy mất mát v́ bạn không được vinh dự hănh diện khi tôi không góp mặt. Bạn có thể nói là tôi không có t́nh. Tôi xin thưa rằng cuộc sống này lắm thứ t́nh hằm bà lằng. T́nh mà tôi cảm thấy bị ràng buộc, gượng ép, lôi kéo, nể nang, lệ thuộc... th́ làm sao c̣n gọi là t́nh được.