CHƯƠNG V.

Thế giới ngày nay có rất nhiều tôn giáo, diễn tả tâm hồn con người hướng về một thực tại linh diệu, tấm lòng ấy làm con người trở nên đẹp hơn. Bởi tấm lòng ấy nên tôn giáo trở nên rực rỡ, nếu tôn giáo không dung nạp những tấm lòng ấy, tôn giáo trở thành phương tiện u ám của sự xấu xa, rất khó liên thông với Trời, vì thế tôn giáo ấy trở nên lầm lạc, làm băng hoại con người, theo thời gian tự tàn hoại.  

Tôn giáo là một cảm thức của con người hướng lòng mình về một thực tại siêu việt, nếu họ được tiếp cận từ nơi chính đời sống của họ, nếu họ được thực tại ấy nói qua hiện trạng văn hóa và vị trí mà họ đang sống, tôn giáo ấy trở thành hoa quả của đời sống con người.

Nhiều tôn giáo giúp con người phương tiện để đạt đến tình trạng giải thoát. Tôn giáo nếu là bất chính thường theo thời gian tự tàn hoại, nếu không suy tàn là do đáp ứng được nhu cầu tâm linh của nhân loại, hay nó đồng ứng với Thực Tại Tối Hậu^([1]).

Trình thuật về một thực tại vĩ đại là CHÂN LÝ lẽ tất nhiên có rất nhiều góc cạnh khác xa nhau do sự cảm biết của con người qua nhiều thời đại, văn hóa và đời sống. Nếu trình thuật về chân lý mà chỉ có một lối viết duy nhất thì thật là nghèo nàn, e rằng đó không phải là chân lý.

Như viên kim cương nhiều mặt^([2]), phản chiếu rất nhiều màu sắc, nhưng đều là chính nó. Nhiều cách nói của các tôn giáo, nghe thì thấy khác, nhưng đôi lúc lại rất đồng. Nếu cùng ngồi lại để lắng nghe nhau nói và trình bày, đôi lúc chúng ta sẽ gặp nhau và nhận ra rằng đường đi chỉ có một mà nhiều phương tiện đã bước qua. Cũng con đường ấy ngày trước thì đi bộ, rồi xe ngựa, rồi xe đạp, rồi xe máy, sau lại là xe hơi, và ngày nay có thể là máy bay. Cần chi phân biệt phương tiện, quan trọng là đang đi về đâu và để làm gì?

Khi con người còn nhỏ, nên có một tôn giáo giúp khai mở chiều sâu của tâm linh trong bản thể, nên giới luật ràng buộc, hình lễ cưởng bức là rất cần thiết. Như cây khi còn non yếu, phải có sự chống đở để gió bảo không làm hư hoại, nhưng khi cây đã lớn thì Phải Tháo Bỏ Sự Chống Đở ấy thì cây mới phát triển được.

Tôn giáo ban đầu là sự đở nâng rất quan trọng và cần thiết, thậm chí Không Có Không Được. Ngay từ nhỏ con người được nuôi dưỡng trong một gia đình có tôn giáo chân thật đạo đức thánh thiện, đó là ân phúc cho người ấy, đường đi phát triển tâm linh đã hé lộ nhờ trong gia đình đạo hạnh. Rất nhiều người ở trong tôn giáo, hoặc truyền thống đạo đức của tổ tiên, khi vào đời do có lòng tham hay mê muội, họ vi phạm những lỗi lầm có thể đặc biệt nghiêm trọng, nhưng do đối chiếu với truyền thống đạo đức gia đình, nên họ dừng tay và sám hối ăn năn. Còn những người không có tôn giáo, hoặc truyền thống đạo đức ngay từ nhỏ, dẫu biết mình đã phạm những tội tày đình, nhưng do không có ký ức thánh thiện của truyền thống ấy, nên dù có ăn năn họ cũng gặp bội phần khó khăn cho đường trở lại. Nói cho cùng tôn giáo chính là con đường đưa dẫn con người khi còn thơ dại, giúp nắm lấy sự thăng tiến tâm linh về sau cuộc đời, rất quan trọng và vô cùng cần thiết.

Một cô giáo dạy cho ba anh em cùng ở một nhà, có cùng một người cha. Một hôm trong giờ làm luận văn, cô giáo ra đề bài tập: các em hãy viết về cha mình. Sau khi làm bài xong nộp cho cô giáo, ba bài văn viết về người cha ấy hoàn toàn khác nhau, có những nét đồng và nhiều nét dị biệt thậm chí đối lập. Tất cả những diễn tả ấy đều là sự thật, cả ba em đều thương và kính trọng cha mình. Tôn giáo nói về Thượng đế, như con người nói về tình yêu, với rất nhiều ngôn ngữ khác xa nhau, nhưng đều chỉ nói về một thực tại là tình yêu.

Khi một học trò đi học vẽ, thầy sẽ dạy lý thuyết, cách pha mực, cách phối màu, kỹ thuật bố cục, các cầm cọ vẽ… và tập vẽ. Vậy nhiệm vụ của ông thầy xong phần lý thuyết, sau đó ông hướng dẫn tập vẽ. Nếu học trò siêng năng học hỏi tìm tòi say mê thì đường vẽ mỗi ngày mỗi tiến bộ, còn lười biếng ỷ lại thầy thì không còn cơ hội trở thành họa sĩ tài ba, ông thầy giỏi biết khơi gợi cho học trò tự do phát triển kỹ năng hội họa.

Tôn giáo khởi đầu giúp con người tìm kiếm tâm linh ^([3]), và cần trao ban cho con người tự do nhận biết sự linh diệu của tâm linh. Cũng như ông thầy dạy vẽ, nếu cứ bắt học trò vẽ lại cái ông vẽ, thì cao lắm bằng ông là cùng. Đó chỉ là phạm vi một bức tranh. Tâm linh con người vô cùng linh diệu, sau khi được hướng dẫn, nó phải được hoàn toàn tự do ứng hiện với Thực Tại Tối Hậu, với Cơ Duyên Mỗi Người Sẵn Có, với chính sứ mạng mà con người hiện diện vào đời, đừng nên bắt nó phải theo một khuôn mẫu truyền thống lâu đời nào đó.

Nhưng con người cũng phải ở trong một cộng đoàn hay đoàn thể, để cùng nâng đở nhau, hỗ trợ tiến bộ thăng tiến, thường tưới tẫm kinh sách hoặc kinh nghiệm, soi xét lỗi lầm giúp sửa đổi, kinh nguyện… sưởi ấm sức lực trên đường phát triển tâm linh. Như thế vừa ở trong, nhưng nhớ là cũng ở ngoài. Như con diều và sợi dây: vừa cột và thả, nhờ vậy mới bay được. Cột mà không thả thì không bay, thả mà không cột diều sẽ rơi xuống.  

Xin đừng cho rằng mình, hoặc tôn giáo mình, là tổ chức duy nhất đi đúng hướng, khác với mình là sai. “Vạn pháp tùy duyên, tùy duyên hóa độ”, nhân loại rất nhiều căn bệnh, không thể ai cũng cho uống một loại thuốc, tùy bệnh dụng phương, tùy phương dụng dược.  Quan trọng là đến đích, bằng cách nào thực ra không quan trọng. “Thầy còn nhiều điều để nói với anh em”, đừng cho Thiên Chúa chỉ có một đường cứu nhân loại, nếu chỉ một đường thì nghèo nàn quá, sao có thể xứng đáng với tình yêu vô biên của Người.  

Nếu không làm như thế, con người tự mình sẽ giết chết sự linh diệu của con người, giết chết sự linh diệu của tâm linh, giết chết cái căn bản mà Trời Đất muốn ban tặng cho con người. Quý nhất là tự do, chỉ có tâm linh con người mới thực có bản thể tự do, tâm linh là cái không bị hư hoại. Thân xác không thể hoàn toàn được tự do, vì thân xác kẹt trong quy luật sinh tử.  Vốn con người không là gì khác nhưng thật là TRỜI,  đang biến hiện nơi trần thế trên đường về nhà, tôn giáo có nhiệm vụ đưa con người về nhà, nếu tâm linh con người được dẫn không thật tự do, thì tôn giáo ấy đã đưa con người đi lạc đường.

Nhưng khi con người đã trưởng thành, thì các bậc có công phu tu tập thật làm vai trò dìu dắt, giúp con người có thể nghĩ suy và chứng thực, chịu trách nhiệm cuộc đời mình, con người tự thu thập và tự chứng ngộ, kể cả lãnh vực tâm linh. Có như thế điều họ thấy là tự mình chứng thực, và vì tự chứng ấy đã biến họ trở thành hành động mà không bị cưởng bức, cho dù chỉ là cưởng bức tự nguyện. Nhờ sự tự do nầy minh chứng phẩm giá của con người cũng như điều họ hành động, băng qua những điều ấy họ chạm trán với Thực và Giả. Nhờ như thế tâm linh thực dần dần phát triển đích thực, mà không bị áp đặt bởi một phạm trù khác.

Khi con người đã trưởng thành, có thể độc lập suy tư và cảm nhận chiều sâu của tâm thức, thì nên để họ chạm trán với THỰC TẠI TÂM LINH với nhiều chiều kích, đôi lúc đối lập và mâu thuẩn với những điều đã được học hỏi khi còn bé thơ. Chính tại nơi nầy làm bật dậy một làn sóng mạnh mẻ để con người khám phá và tự thân chứng nghiệm các điều cần theo và cần loại bỏ. Có như thế đời sống tôn giáo của họ chính là đời sống Tâm Linh Tự Sáng, mà không là đời sống đi lẽo đẽo theo người khác mà chính mình lại không thấy Thực Tại Vi Diệu Vĩnh Hằng.

Họ không còn bị ràng buộc bởi LUẬT và LỄ, THƯỞNG và PHẠT.

Họ bước đi bằng một sự Chứng Nghiệm Tự Thân mà không cần người dắt như khi còn bé, nhưng rất cần bạn đồng hành nâng đở.  Điều nầy là khó nhưng rất cần thiết, vì nhân loại ngày nay tiến bộ rất lớn về khả năng tiếp cận thông tin chính xác, nhưng bị ràng buộc giáo điều nên họ SỢ không dám bước, và thường nghĩ rằng người dẫn đang dẫn mình đi đúng hướng. Với tự nghĩ như thế họ sẽ yên tâm, đường tiến thủ đã không còn cơ hội được khơi dậy, họ rập khuôn với đời sống kẻ khác, như người chép tranh, dù có đẹp cũng chỉ là tranh chép.

Đôi lúc kẻ dẫn đường lại đang là người KHÔNG BIẾT ĐƯỜNG ^([4]), bạn hãy đi để có thể nhận ra rằng, điều nầy lắm lúc là sự thật?

Tôn giáo có thể nên là PHÁP HẠNH TÙY DUYÊN, xin đừng là ĐỊNH CHẾ RÀNG BUỘC ^([5]). Như thuốc có nhiều loại cho nhiều bệnh, không phải ai cũng uống cùng một loại đều hết bệnh. Nhân loại tất nhiên phải cần nhiều tôn giáo để tùy căn duyên hướng dẫn tâm linh họ phát triển. Nhân loại cần nhiều tôn giáo chân thực, nên tôn giáo theo thời gian tự loại trừ thay đổi.

Mỗi con người được dẫn dắt bởi một ứng hiện định hướng tâm linh, có thể trong tôn giáo và cũng có thể ở ngoài tôn giáo, cũng không cứ rằng ở trong một tôn giáo là tâm linh phát triển. Có những người phát nguyện theo nghiên cứu sâu một tôn giáo, họ trở thành người tu, tu sĩ làm cho chiều sâu của tôn giáo mà họ theo trở nên rõ nét, để ứng xử chân thật với toàn thể sự kiện, dẫn đến không lầm lạc.

Đường chân chánh chính là đường không đi vào khổ đau. Tôn giáo nào dẫn con người vơi bớt khổ đau, được liên thông với Cơ Trời thường không bị mai một. Tôn giáo như là một phương tiện cần thiết nuôi dưỡng tâm linh con người, khi con người tìm kiếm tâm linh, thì tôn giáo là một phương tiện quý giá để dẫn dắt họ lần bước, khi họ đã nhận ra thì để họ phát triển theo nhiều chiều kích linh hoạt của tâm linh.

Khi họ đã nhìn thấy Bản Thể chân lý, thì chính họ quay lại hổ trợ cho những người đang lần tìm một cách tự do, không nên cài ĐỊNH CHẾ RÀNG BUỘC cho mọi vấn đề. Vì Tâm Linh là một thực tại RỘNG, không thể dùng một kiến giải cho mọi thời đại, một trình thuật áp đặt phải là KHÔNG KHÁC mới đúng, làm như thế TÂM LINH ĐÃ CHẾT. Cách làm nầy đôi lúc chính tôn giáo đã giết chết Thực Tại Tâm Linh.

Con người cần một khẳng định tập thể bởi một nhóm người có thành quả nhận biết nhờ chính công phu tu tập, một nhóm được giao sứ mạng tuyên xưng những điều mà họ cảm nhận đó thuộc về Chân Lý ^([6]), nhóm người ấy được xây dựng từ nhiều tôn giáo tồn tại chính thống lâu ngày, sự tuyên xưng được soi rọi nhiều chiều, thường được công minh hơn là chỉ một tôn giáo. Một khẳng định tập thể ấy cũng không nên là định chế ràng buộc con người, nên chỉ là một Chân Lý được rao giảng tùy thuận. Vì giá trị con người ở nơi điều họ chọn lựa, mà không ở nơi điều họ bị cưỡng bức. Có như thế tâm linh con người mỗi ngày sẽ được thăng tiến, thuận với Cơ tiến hóa của Tự Nhiên.

Có lần tôi được hỏi: Anh có phải là người Công Giáo không? Tôi mỉm cười, tự hỏi là tại sao người nầy lại hỏi như vậy. Có thể anh muốn một câu trả lời sâu sắc hơn chăng?

Suy nghĩ một lúc, nhìn trong ánh mắt người ấy, tôi trả lời rằng: tôn giáo gồm có Trạng Thái và Danh Xưng. Trạng thái của đạo Công Giáo là Đạo Tình Thương ^([7]), còn danh xưng thì thay đổi theo nhiều thời đại. Khi thì đạo Giatô, khi thì Catholique, khi gọi là Đạo Chúa, khi thì gọi là Thiên Chúa giáo, đạo Công giáo… vậy nay tôi trả lời cho anh biết đạo tôi đang giữ là ĐẠO THƯƠNG ^([8]), nếu anh có tình thương thì anh với tôi cùng một Đạo.

 Nếu trả lời không – Câu trả lời nầy với người Công giáo là một trọng tội.

Nếu trả lời có, thì anh sẽ hiểu về người Công giáo như điều anh đã biết,  mà không là chính đời sống mà người viết đang hiểu và tuân giữ.

“Trong các nền văn hóa của nhân loại, đều có hạt giống Tin Mừng” ^([9]).

Vì thế khi đến với anh em, chúng ta nên nhìn thấy hạt giống Tin Mừng nơi họ trước khi nhìn thấy những vấn đề dị biệt. Ơn cứu độ của người Công giáo phải liên kết cùng với Đức Giêsu, vì “người đã cứu chúng ta, không phải vì chúng ta đã làm những công việc công chính, mà là vì Ngài thương xót” ^{([10]) .} Do vậy ơn cứu độ được thực hiện bằng đời sống cho ai thực hiện những điều ngài đã giảng dạy. Lẽ tất nhiên phải kết hợp với Giáo hội mà ngài đã thiết lập, nhưng cũng phải nên biết rằng, ơn Cứu Độ không phải chỉ có một con đường duy nhất. “Đạo ta ta cứ kính tin, mà đời đâu phải một mình Đạo ta” ^([11]). “Ta là đường và sự thật và là sự sống, ai theo ta sẽ được sống đời đời” ^([12]) – Lời nầy đã xác tín con đường mà chúa Giêsu đã dẫn những ai theo ngài. Ai muốn theo Người thì điều đầu tiên phải nuôi dưỡng là: “anh em hãy yêu thương nhau như thầy đã yêu thương anh em”.

Câu trả lời “Đạo tôi đang giữ là ĐẠO THƯƠNG”,  mở hướng đi với các tôn giáo anh em Việt Nam và trên thế giới rất dễ dàng và hợp lý, Tại sao không dùng nó để đưa hình bóng Đức Giêsu, giáo thuyết nhà Phật, Bổn Phái Bửu Sơn Kỳ Hương, Cao Đài, Hòa Hảo… đến cho nhiều người, mà lại bị lệ thuộc vào một danh xưng. Tất cả các tôn giáo có trên Việt Nam gần như tôn giáo nào cũng dạy con người yêu thương nhau, thế là chúng ta đang cùng đường, sao không lại gần nhau để vui chơi và hạnh phúc, để được thương nhau, nói với nhau tình thương trước khi nói những vấn đề khác biệt.

Những thuật ngữ thường dùng: Thực Tại Thường Hằng ^([13]), Chân Tâm, Thực Tại Tối Hậu, Thiên Chúa, Phật Tánh, Đấng vô cùng, Tánh Phật, Thân Tâm, Bản Thể Chân Như, Tự Nhiên^([14]) … đều nói đến Một Trạng Thái: Vô hình, linh thiêng, vượt lên trí hiểu của con người, thánh thiện, quyền năng, ảnh hưởng sâu sắc và toàn thể đối với con người, vô cùng siêu việt, trí tuệ, chân lý…

Có ông Phật, nhưng không có ông Phật Tánh, có Thiên Chúa nhưng không có ông Thiên Chúa. Nhiều người hiểu Phật tánh có nghĩa là Tánh Ông Phật, thật ra Phật tánh là trạng thái Phật, một thực tại linh diệu có nơi mỗi con người và con người đã cảm nhận được, sau khi Ngài Thích Ca Mâu Ni trải qua quá trình tu tập công phu nhận biết tánh phật ấy, nghĩa là Tánh Phật đã có từ trước mà không phải ông Thích ca làm ra. Ngài đã thuyết giảng cho người đời: “chúng sanh giai đều Phật Tánh”- chúng sanh ai cũng có tánh Phật. Tương tự Đức Giêsu cũng nói: “anh em có cùng một Cha trên trời” – “Tâm hồn con người là đền thờ Thiên Chúa”.

Nếu quả thực các thuật ngữ trên đều đồng một trạng thái duy nhất, thì quả thật là chúng ta đang cùng đi về một hướng, nhưng bằng rất nhiều cách.

Bí mật toàn bộ phương pháp Thanh Tịnh Tâm là PHƯƠNG TIỆN,  chỉ có một mục đích duy nhất, là làm cách nào để giúp cho con người vơi bớt khổ đau. Cách nào không quan trọng, lý thuyết nào không quan trọng, bằng cách nào con người nhận ra được hạnh phúc chân thật, đó là chân lý. Đức Giêsu thường nói cho môn đệ: “Bình an cho các con” ^([15]). Bình an cũng có thể gọi là hạnh phúc vậy. Bình an là cái có thật, không phải do thế gian giới ban tặng, mà phải vượt lên thế gian ngay khi còn đang ở trong thế gian.