|
[02] Ngày ..... tháng ..... năm ..... Pháp đệ thương mến! Kể từ khi pháp nạn, hoàn cảnh đưa đẩy chúng ḿnh phải rời am tranh bên đồi mây vắng, chia tay nhau mỗi người một ngă, như cánh nhạn lạc đàn từ giă quê hương đi t́m xứ lạ. H́nh ảnh ấy đă làm sống lại kỷ niệm ngày xưa, chắc đệ c̣n nhớ, một buổi chiều thu thật buồn và đẹp, huynh đệ ḿnh đứng tựa hiên tây, ngắm cảnh hoàng hôn đang buông theo ḍng nước lung linh xuôi về biển cả... Bỗng trong không khí tịch liêu đó, một con nhạn lạc đàn vươn cánh bay cao, vẽ ngang nền trời lam một làn khói bạc. Và vô t́nh, từ đỉnh Bạch Vân một cụm mây cô đơn len khỏi đồi cao bay ra đồng nội. Lúc đó huynh chợt nhớ đến câu thơ:
mà huynh đă ngâm cho đệ nghe với một giọng th́ thầm xa vắng. Lời thơ ŕ rào len trong từng đầu cây, ngọn cỏ, ve vuốt đám rêu xanh trên bờ vách đá, lúc ríu rít líu lo cùng chim hót gọi đàn, khi biệt tích vô thanh theo gió chiều thoang thoảng, rồi bỗng ầm ĩ thét vang cuối ghềnh sóng vỗ, cho đến khi tan dần vào hư không vô tận của buổi chiều tà. Chỉ c̣n nghe ngọn lá vàng rơi lặng lẽ trên lối vào am vắng. Bất chợt ngày tháng ngừng trôi, không gian bất động.
Pháp đệ thương mến, Bây giờ những kỷ niệm êm đềm xa xưa đă trôi theo ḍng suối... và xô đẩy chúng ta vào giữa ḍng định mệnh của cuộc đời ch́m nổi. Bỗng đâu chạnh thấy ḿnh đă mang kiếp nhạn lạc, mây trôi tự bao giờ, để cho:
Nhưng trong giấc ngủ cô đơn ấy huynh đă t́m ra được ư nghĩa nhiệm mầu của sự ra đi và trở lại. Đệ có biết chăng làm kiếp mây trôi chính là đánh mất quê hương, đi vào viễn mộng, để rồi bị cuốn trôi trong bầu trời huyễn hóa của cơi phù sinh. Nhưng làm kiếp mây trôi cũng có nghĩa là giă từ thế giới mây mưa, cô thân vạn lư trên đường t́m về tự tánh rồi giải thể chính ḿnh trong biển huyền không, chân như, vắng lặng.
Ra đi hay trở lại tất cả chỉ có bấy nhiêu, trở lại hay ra đi muôn đời là ảo mộng. Cho nên "Niết-bàn sinh tử thị không hoa" là vậy. Nhưng dù với ư nghĩa nào đi nữa, đă dấn thân làm kiếp phù vân th́ phải sẵn sàng chịu đựng vùi dập giữa muôn ngàn giông tố băo bùng, có mong chi t́m được giây phút trời yên biển lặng, phải không đệ? Kiếp phiêu du của chúng ta trong cuộc đời đau khổ này không thể nào khác được. Chắc đệ c̣n nhớ có lần bác đạo Tâm ghé qua thảo am thăm chúng ta trong một đêm trăng bên bờ suối đá, bác đă tâm sự:
Và mấy tháng gần đây huynh có gặp lại con người nghệ sĩ ấy trong một trường hợp t́nh cờ. Bác kéo huynh vào một con đường vắng và lại th́ thầm tâm sự:
Giọng nói nửa như trầm buồn nửa như hài hước của bác chứng tỏ bác đă gặt hái ít nhiều khổ đau trong cuộc đời hồ hải. Rồi bác xiết chặt tay huynh, từ giă, không quên ngoái lại: "Xin cứ đợi chờ" với một nụ cười tự tin đượm mùi chua chát của một con người từng ra vào sóng gió. Thế là bác lại tiếp tục ra đi theo tiếng gọi hải hồ muôn đời của bác. Huynh đứng trông theo bước chân của bác xa dần mà tự nghĩ không biết bác đang đi vào viễn mộng hay đang t́m lại đường về. Bỗng huynh nhớ tới bài thơ của Đoàn Khuê và ngâm khẽ:
Và huynh cũng rẽ vào một con đường khác, trong ḷng c̣n nghĩ vẩn vơ đến những kỷ niệm năm xưa dưới mái thiền am lợp cỏ khô trên đồi mây hoang vắng. Pháp đệ thương mến, Có bao giờ đệ chợt thấy ḿnh hiện diện một cách phi lư trên cuộc đời mộng huyễn này không? Có bao giờ đệ tự hỏi ḿnh là ai mà phải chịu nổi trôi làm thân "bọt trong cửa bể, bèo ngoài bến mê" không? Một thi sĩ Trung Hoa đă có lần bỗng thấy ḿnh hiện diện một cách trơ trẽn trên cuộc đời và ông nhất định đ̣i trở về... phi hữu:
Huynh xin tạm dịch:
Như thế có phải là nhà thơ họ Phạm đă ngao ngán mộng phiêu du hay không c̣n kham nổi cuộc đời khổ ải? Người nghệ sĩ sao không tiếp tục dệt nốt vần thơ mà đă muốn trở về "minh minh vô sở tri" để an thân trong cái "vị sinh thời" thiên không vô ảnh? Đó có phải là con đường về chân không hay chỉ là bước trầm luân bên bờ phi hữu? Cũng cùng một ư niệm trên, nhà thơ đất Ấn, Rabindranath Tagore lại có thái độ khác hẳn, ông hiên ngang gởi tối hậu thư thách thức tuyên chiến với khổ đau và xông lên đối đầu với ma quỷ:
Và con đường xông pha hiên ngang dấn bước của ông có thể là :
Nhưng không phải ai từ giă vườn địa đàng ra đi cũng đều có thể trở về dưới chân Thượng Đế. V́ "quả thật ta nói cùng các ngươi, nếu các ngươi không xây lại trở nên như con trẻ th́ hẳn chẳng được vào nước trời đâu" (Tân ước Mathieu, 18) và những kẻ ấy đă ra đi, đi hẳn vào hỏa ngục đời đời. Đó chính là:
Thế là có kẻ ra đi "quên hẳn đường về, t́nh ái si mê, tù trong lục đạo, trăm dây phiền năo... nghiệp báo không rời", như Vũ Hoàng Chương đă nói:
Như thế vẫn có kẻ ra đi, có người trở lại, Socrate đă từng lang thang trên vạn nẻo đường với đôi bàn tay trắng. Chàng Rimbaud lại trở về sau khi đă "giă từ cơi mộng điêu linh". Và Nietzsche cô đơn đi vào sa mạc cuộc đời để t́m lại đứa "hài nhi chưa tắm sông nào" (Trần Đới), may mắn gặp Lăo Tử được Lăo gia trao cho Xích Tử anh trở về miệt mài ru con trong cơn điên câm lặng. Rồi Huệ Năng, Bùi Giáng, Krishnamurti, Marx, Miller... biết đâu là lối về, biết đâu là nẻo vọng.
Huynh, |