Như Tiếng Chim Ca

The Song of the Bird

Lm. Anthony de Mello, S.J.

1931-1987

Dịch giả: Gs. Đỗ Tân Hưng

*************

 

LỜI NGƯỜI DỊCH

Ra đi đột ngột vào năm 1987, lúc mới 55 tuổi đời, cha Anthony de Mello, một linh mục ḍng Tên người Ấn Độ, đă được nhiều người xem như là một vị thầy tu đức nổi tiếng của thời đại chúng ta. Những tác phẩm của cha, xuất bản bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau, được ghi nhận là một thành công lớn lao nhiều nơi trên thế giới. Với một tinh thần phong phú thâm sâu mà rất ít người có được, cha đă thành công trong việc tổng hợp một cách tuyệt diệu những truyền thống đạo giáo Đông Phương và nền thần bí học thuộc truyền thống Kitô Giáo.

Từ những nguồn gốc và những nết đặc thù rất khác nhau (Nga Sô, Trung Hoa, Ấn Độ, Phật Giáo hay Kitô Giáo), những mẩu chuyện kết thành tập sách nhỏ nầy đă làm sáng tỏ, theo cung cách khác nhau, tính cách đa diện của lối giáo huấn đặc biệt do cha Anthony de Mello khởi xướng.

Tạp-chí “Vida Nueva” (Đời Sống Mới) ở Madrid, Tây-Ban-Nha, ngày 12-09-1987 đă viết:

Cái ǵ đứng đằng sau hiện-tượng thành-công đó? Rất đơn-giản, đó là một sự biểu-lộ ḷng khao khát về tâm-linh đang lan tràn khắp thế-giới. Đó là một sự khao khát với những tính chất rất đặc-biệt. Dân chúng không c̣n muốn thủ-đắc những công-thức có sẵn hay những thứ đạo-đức vô-vị của một thời xa xưa; những đường ṃn đă thất bại trong việc đưa người ta đến chỗ thức-giác tâm-linh. Đó là một sự truy tầm khắc-khoải, đôi khi mập-mờ không định hướng, đối với một tầm nh́n có tính cách phóng-khoáng hơn. Con người thời-đại đang bị dun rủi vào hoàn-cảnh thay đổi của một nền văn-hóa có sẵn, tiên vàn mong muốn được biết ḿnh là ai, cái ǵ đă giam hăm linh hồn ḿnh, cái ǵ đă đứng vững trên con đường tiến-bộ về tâm-linh. Con người đó mong muốn tái khám phá Thượng-Đế bên kia tất cả những ǵ đă tự đồng-hóa với Thượng-Đế qua bao năm tháng dài: những luật-lệ, qui-tắc, giáo-thuyết không làm bằng xương thịt, những ngôn từ rất xa lạ với cuộc sống.

Đó là lư-do tại sao cha Anthony de Mello đă nói rằng “nền đạo-giáo tâm-linh có tính cách hung hăn của chúng ta đă tạo thành những nan-đề cho chúng ta”, rằng “Chúa Giêsu Kitô đă bị làm ố danh bởi những ǵ đă được người ta nói về Ngài trên các ṭa giảng” và rằng “thật là khó khăn để nhận ra một vị thánh v́ ngài xem ra giống như mọi người khác”. Nói tóm lại, điều mà cha Anthony de Mello muốn nói với chúng ta là nếu chúng ta muốn làm cho Kitô-Giáo khả tín th́ chúng ta cần phải thăm ḍ chiều sâu của tâm thức con người, vượt qua bên kia biên-vực hiện-tiền của chúng ta.

"Như Tiếng Chim Ca", nguyên-tác bằng tiếng Anh, nhan đề là "The Song of the Bird" của cha Anthony de Mello,  đă được nhà xuất-bản Gujarat Sahitya Prakash ấn-hành và cho đến nay đă được  dịch ra 31 ngôn-ngữ khác nhau trên thế-giới. Chúng tôi đă chuyển ngữ từ ấn bản mới nhất (ấn bản thứ 16, tháng ba năm 1998)  của nhà xuất-bản nói trên.

 

TỪ VỰNG

Mu-la (mullah): Tu sĩ Hồi giáo

Xu-phi (soufi): Tôn sư Hồi giáo

Gu-ru (guru – gourou): Tôn sư An giáo

La-ma (lama): Tôn sư Phật giáo Tây Tạng

Ra-bi (rabbi): Tôn sư Do Thái giáo

 

THAY LỜI TỰA

Tập sách nầy được viết ra cho những người sống theo mọi niềm tin, niềm tin tôn giáo hay ngoài tôn giáo. Tuy nhiên, tôi không thể giấu độc giả rằng tôi là một linh mục Công Giáo. Tôi từng tự do lai văng những truyền thống thần bí ngoài Kitô Giáo, thậm chí ngoài tôn giáo, và điều này đă để lại dấu ấn sâu sắc trong tôi và làm cho tôi phong phú hơn nhiều.

Tuy nhiên, tôi luôn trở về với Giáo Hội của tôi, v́ đấy là gia đ́nh thiêng liêng của tôi; và nếu tôi cảm thấy một cách gay gắt, đôi khi rất bối rối, về những hạn chế và hẹp ḥi của Giáo Hội đôi lúc đôi nơi, tôi vẫn ư thức rằng chính Giáo Hội Công Giáo đă đào luyện, nhào nắn tôi thành con người hiện nay. Do vậy mà, với tất cả tấm ḷng tŕu mến, tôi dâng tặng tác phẩm nầy lên Giáo Hội: Mẹ và Thầy của tôi.

Mọi người đều ưa thích những  mẩu chuyện ngắn mà độc giả sẽ thấy đầy dẫy trong quyển sách nầy: những chuyện Phật Giáo, Kitô Giáo, Do Thái Giáo, Hồi Giáo, chuyện thiền, chuyện Nga Sô, Trung Hoa, Ấn Độ... chuyện co, chuyện kim.

Tất cả những  mẩu chuyện đó đều có một đặc điểm chung: nếu ta đọc theo một cách nào đó, chúng sẽ giúp cho tâm linh phát triển .

NÊN ĐỌC NHỮNG MẪU CHUYỆN ĐÓ NHƯ THẾ NÀO?

Có ba cách đọc:

1/  Đọc mỗi chuyện một lần rồi sang chuyện khác. Cách đọc nầy chỉ để giải trí mà thôi.

2/  Đọc mỗi chuyện hai lần và suy nghĩ về nội dung. Đem áp dụng vào đời sống. Điều đó sẽ giúp bạn có được một loại cảm nếm thần học, (tức nghệ thuật nghe hay kể lại những mẩu chuyện về Thiên Chúa hay thần linh). Cách thức nầy rất hữu ích đối với một nhóm nhỏ, trong đó mỗi người chia sẻ những suy tư của ḿnh liên quan đến đề tài thảo luận. Như thế ta sẽ tạo được một nhóm thần học.

3/  Đọc lại chính mẩu chuyện đó, sau khi đă nghiền ngẫm nội dung. Giữ thinh lặng nội tâm và để cho câu chuyện bộc lộ chiều sâu cùng ư nghĩa thâm trầm, một ư nghĩa vượt ra ngoài những từ ngữ và suy tư. Điều đó dần dần mang lại cho bạn một cảm thức về lănh vực thần bí, (tức nghệ thuật thưởng thức và cảm nhận trong thâm tâm, ẩn ư của những mẩu chuyện liên hệ để dần dần được biến đổi nhờ những mẩu chuyện đó).

Ngoài ra có thể nghiền ngẫm mỗi mẩu chuyện đó suốt ngày, để hương thơm cùng làn điệu phảng phất và âm vang trong nội tâm độc giả, chứ không phải trong trí óc. Điều đó cũng có thể, dưới một khía cạnh nào đó, làm cho độc giả trở thành một nhà thần bí. Hầu hết những câu chuyện lược thuật trong sách nầy trước tiên nhằm vào mục đích đó.

CẨN-TRỌNG

Đa số những mẩu chuyện mà bạn sẽ đọc sau đây thường đi kèm với một lời b́nh nhằm minh họa một suy nghĩ  mà chính bạn cũng muốn thực hiện. Đừng đóng khung trong những lời đính kèm nơi tập sách này: có khi chúng ḱm hăm bạn, có khi chúng hướng bạn vào con đường lệch lạc.

Đừng đem bất cứ chuyện nào áp dụng cho ai khác ngoài bạn (cho linh mục, thượng tọa, cho Giáo Hội, cho người lân cận...), nếu không câu chuyện ấy sẽ tạo ra nơi bạn một loại thành kiến thiêng liêng: Mỗi chuyện đều liên quan đến bản thân bạn mà thôi, chứ không liên quan đến ai khác.

 

TIỆM BÁN CHÂN LƯ

Tôi hoa mắt lên khi thấy tên cửa tiệm: TIỆM BÁN CHÂN LƯ.

Cô bán hàng rất lễ phép hỏi:Ông muốn mua loại chân lư nào đây: chân lư toàn diện hay  chân lư phiến diện?

Tôi cao giọng ra vẻ sành sỏi: Chân lư toàn diện, dĩ nhiên rồi. Đối với tôi, nhất định không có lừa bịp, không có chống chế, không có giải thích quanh co. Tôi muốn chân lư của tôi phải thuần khiết và minh bạch.

Cô bán hàng vẫy tay ra hiệu chỉ cho tôi phía cuối tiệm sách.

Cậu bán hàng ở đó lấy ngón tay chỉ cái nhăn hiệu có ghi giá cả. Cậu ta nói: "Thưa ông, giá rất đắt."

Tôi hỏi: "Giá bao nhiêu?", v́ tôi cương quyết mua cho bằng được cái chân lư toàn diện, cho dù phải trả bằng bất cứ giá nào.

Cậu trả lời: "Thưa ông, giá của sự an toàn của ông đấy.”

Tôi ra khỏi tiệm với con tim nặng trĩu. Tôi đang cần sự an toàn cho những niềm xác tín bất khoan nhượng của tôi. Thánh Phanxicô đă chia sẻ: Thiên Chúa - chân lư - là một HỐ THẲM không đáy sâu hun hút , Ngài bảo tôi: NHẢY ĐI.

Kỳ lạ thay, nếu ta cần sự an toàn theo niềm tin ấu trĩ của ta, ta sẽ phải bối rối khi chạm trán với thực tế. Trái lại nếu ta buông ḿnh theo chân lư - dù có vẻ rất chênh vênh - nhưng ta lại rất b́nh an.
 

 

THIỀN SƯ VÀ KITÔ HỮU

Một Kitô hữu đến thăm một vị Thiền Sư và nói: "Xin thầy cho phép tôi đọc thầy nghe Bài Giảng Trên Núi."

 Thiền Sư đáp: "Tôi rất thích nghe.”

Người Kitô hữu đọc một câu rồi ngước mắt lên nh́n. Thiền Sư mỉm cười nói: "Đấng đă phán những lời đó chắc chắn phải là một vị Giác Ngộ."

Người Kitô hữu cảm thấy khoái trá. Ông tiếp tục đọc. Thiền Sư ngừng lại rồi nói: “Những lời nói đó phải phát xuất từ Đấng Cứu Thế của nhân loại."

Người Kitô hữu cảm thấy thích thú. Ông tiếp tục đọc cho đến hết. Lúc bấy giờ Thiền Sư tuyên bố: "Người đă rao giảng như thế phải là Thiên Chúa."

Nổi vui mầng của người Kitô hữu thật vô bờ bến. Ông ra về, cương quyết sẽ trở lại một ngày khác để thuyết phục Thiền Sư trở thành Kitô hữu.

Trên đường về nhà, ông gặp Chúa Giêsu đứng bên vệ đường. Ông đă thưa với Chúa một cách khoái trá: "Lạy Chúa, con đă làm cho người đó xưng ra Chúa là Thiên Chúa!"

Chúa Giêsu mỉm cười và nói: "Con đă làm ǵ hay đâu, ngoại trừ việc con thổi phồng cái tôi Kitô hữu của con mà thôi?"

 

NHÀ SƯ VÀ PHỤ NỮ

Ngày kia trên đường trở về tu viện, hai nhà sư Phật Giáo gặp gỡ một phụ nữ tuyệt đẹp đứng bên bờ sông. Cũng như họ, người phụ nữ đó muốn qua sông, nhưng mực nước dâng cao. Do đó vị sư già đă cơng chị đó lên vai để qua sông.

Nhà sư trẻ cảm thấy đó là một sự xúc phạm ghê gớm. Trong suốt hai tiếng đồng hồ, ông than trách vị sư già đă phạm Giới Luật: Phải chăng sư huynh đă quên ḿnh là một tu sĩ? Làm sao đă dám đụng tới một người đàn bà? Tệ hại hơn nữa, lại cơng chị ta sang bờ sông bên kia? Và người đời sẽ đàm tiếu ra sao?  Sư huynh  không biết làm như vậy là ô danh Đạo Pháp sao? ....

Nhà sư già mỉm cười độ lượng: "Đệ mến, tôi đă để chị ấy ở bên bờ sông. C̣n đệ tới giờ này mà c̣n đang cơng chị đó sao?"

Sống đạo chính là sống giây phút hiện tại tṛn đầy và viên măn ngay tại đây(hic et nunc) Sống với tương lai hoặc quá khứ đều là ảo tưởng. Đức Giê-su đă từng nhấn mạnh nhiều lần Đă tới giờ và chính là lúc này đây - chứ không phải hôm qua hoặc ngày mai!!

ẢO TƯỞNG

“Làm thế nào để đạt tới sự Sống Vĩnh Cửu?"

“Sự Sống Vĩnh Cửu chính là bây giờ đây. Con hăy  trở về với hiện tại.”

“Nhưng con đang sống trong hiện tại bây giờ đây, không phải sao?”

“Không phải đâu.”

 “Sao lại không?”

 “Tại v́ con không buông bỏ quá khứ.”

 “Tại sao con phải buông bỏ quá khứ? Không phải tất cả những ǵ thuộc về quá khứ đều xấu cả.”

 “Ta buông bỏ quá khứ, không phải v́ quá khứ xấu xa, nhưng v́ quá khứ đă chết rồi."