Như Tiếng Chim Ca

The Song of the Bird

Lm. Anthony de Mello, S.J.

Dịch giả: Gs. Đỗ Tân Hưng

*************

 

NÓI HAY KHÔNG NÓI

Không ai biết ông Kakua đă ra thế nào, sau khi ông rút lui khỏi triều đ́nh. Và đây là câu chuyện liên quan đến đời ông.

Kakua là người Nhật Bản đầu tiên học Thiền ở Trung Hoa. Ông chỉ du hành chút ít thôi v́ ông say mê thiền định.

Khi người ta gặp ông đi ra ngoài và xin giảng dạy, ông chỉ nói một hai tiếng và rút lui về bên kia khu rừng để khỏi bị quấy rầy.

Khi ông về lại Nhật Bản, Hoàng Đế nghe tiếng liền chỉ thị ông dạy thiền cho cả triều đ́nh. Kakua đối diện nhà vua trong thinh lặng và bất động. Kế đó, ông lấy ống sáo trong vạc áo ra, thổi một nốt ngắn ngủi, kính cẩn cúi chào nhà vua và biến mất.

Lúc nào nói? Nói ở đâu? Nói cho ai? Lúc nào không nói? Tất cả đều tuỳ hoàn cảnh và đối tượng người nghe.

Vấn đề c̣n lại là phải biết lúc nào nói và lúc nào không nói.

 Đức Giê-su đă khích lệ:

Điều Thầy nói với anh em lúc đêm hôm, th́ hăy nói ra giữa ban ngày; và điều anh em nghe rỉ tai, th́ hăy lên mái nhà rao giảng.(Mt 10:27)

Nhưng Ngài cũng cảnh báo:

Của thánh, đừng quăng cho chó; ngọc trai, chớ liệng cho heo, kẻo chúng giày đạp dưới chân, rồi c̣n quay lại cắn xé anh em.(Mt 7:6)

 

 

TRONG TÂM HAY TRÊN GIẤY?

Minh Sư ghi khắc sự minh triết của ḿnh trong tâm khảm đệ tử, chứ không phải trên những trang giấy trắng. Đệ tử có thể cưu mang sự minh triết đó trong thâm tâm ḿnh ba bốn chục năm, cho tới khi gặp được một người sẵn sàng đón nhận.

Ngày kia, Thiền Sư Mu-nan sai người đi kiếm đệ tử là Shoju và bảo rằng: "Giờ đây thầy đă già, Shoju con hởi, con sẽ lănh lấy trọng trách truyền đạt giáo huấn của thầy. Đây là quyển sách đă truyền tay từ Thiền Sư nầy sang Thiền Sư khác được bảy đời rồi. Chính thầy cũng có bổ túc đôi điều mà con sẽ thấy hữu ích. Nè, con hăy giữ lấy quyển sách nầy với con như chứng tích rằng con là người kế vị thầy."

Shoju nói: "Xin thầy nên giữ quyển sách đó cho thầy. Con đă học Thiền với thầy mà không thông qua chữ viết và con rất sung sướng duy tŕ Thiền như thế đấy."

Mu-nan b́nh tĩnh trả lời: "Thầy biết, thầy biết. Cho dẫu như thế, quyển sách nầy đă được sử dụng qua bảy thế hệ và cũng sẽ hữu ích cho con. Nè, con hăy giữ lấy cho con."

T́nh cờ lúc đó hai người đang ngồi nói chuyện gần ḷ sưởi. Khi quyển sách vừa tới tay Shoju, ông liền ném ngay vào lửa. Ông ta không cảm thấy một chút thích thú ǵ đối với những văn bản.

Mu-nan là người mà chưa ai thấy nổi giận trước kia, đă la lớn: "Con điên rồi! Con làm ǵ vậy?"

Đến lượt Shoju cũng la lớn: "Chính thầy mới là khùng là điên! Thầy nói ǵ vậy?"

 

Minh Sư ghi khắc sự minh triết của ḿnh trong tâm khảm đệ tử, chứ không phải trên những trang giấy trắng.

Chính v́ thế, đệ tử đích thực chính là đệ tử học Thiền với thầy mà không thông qua chữ viết. Học  bằng tâm, cảm nghiệm cũng bằng tâm.

 

MẢNH CHÂN LƯ

Ngày kia con quỉ đi dạo chơi với một người bạn.

Họ thấy trước mặt một người đang dừng lại, cúi xuống nhặt một vật ǵ ở trên mặt đường.

Người bạn hỏi: "Người đó đă t́m được vật ǵ thế?"

Con quỉ đáp: "Một mảnh vụn Chân Lư."

Người bạn hỏi thêm: "Điều đó không phiền hà nhà ngươi sao?"

Con quỉ đáp lại: "Không đâu! Tôi sẽ cho phép người ấy dùng mảnh chân lư kia để tạo thành một tín ngưỡng."

Mọi tín ngưỡng tôn giáo đều là những tấm biển nhỏ để chỉ đường đưa đến Chân Lư. Khi người ta  cố bám víu vào tấm biển chỉ đường th́ họ đă cản trở ḿnh trên đường tiến tới Chân Lư, bởi v́ họ có cảm tưởng sai lầm là ḿnh đă nắm được Chân Lư.

Người hướng dẫn cộng đoàn cứ tưởng rằng ḿnh nắm vững những tín lư, giáo lư, các văn kiện giáo hội là ḿnh nắm chắc CHÂN LƯ trong tay, v́ ḿnh đang đi đúng đường lối Giáo Hội, đường lối của cộng đoàn.

Hoàn toàn không phải như vậy, v́ chân lư là để cảm nghiệm chứ không phải là để biết càng nhiều lư thuyết càng tốt qua những tài liệu học tập. Vấn đề quan trọng là biết rút ra sự sống tiềm ẩn trong tài liệu chứ không phải chỉ thuyết giảng cho đầy đủ những ǵ đă được viết ra.

C̣n bạn, bạn mang tên là người Do-thái, lại ỷ rằng ḿnh có Lề Luật, và tự hào v́ có Thiên Chúa;18 bạn được biết ư Người, được Lề Luật dạy cho điều hay lẽ phải;19 bạn xác tín rằng ḿnh là người dẫn dắt kẻ mù loà, là ánh sáng cho kẻ ở trong bóng tối,20 là nhà giáo dục kẻ u mê, là thầy dạy người non dại, v́ bạn tưởng ḿnh có Lề Luật là có tất cả tri thức và chân lư(Rm2:17-20)
 

 

SỨ MỆNH MINH SƯ

Mu-la Nasruddin sang Trung Hoa. Ở đó ông  thâu nhận một nhóm đệ tử để tu luyện họ trở nên giác ngộ. Khi giác ngộ rồi, họ không theo học nữa!

Minh sư không phải là người dắt người khác đi từng bước cho đến nơi.

Minh sư là người chỉ đường và khích lệ học tṛ lên đường, khi đệ tử tới nơi rồi. Đệ tử lại trở thành minh sư dể hướng dẫn và khích lệ người khác.  

 

GIẢI THÍCH KIỂU MÙ SỜ VOI

Một nhà thông thái Kitô giáo khẳng định rằng Thánh Kinh phải đúng từng li từng tí. Ngày kia một khoa học gia đến gần bên ông và nói: "Theo Thánh Kinh, trái đất đă được tạo dựng cách đây khoảng năm ngàn năm. Thế mà người ta đă khai quật những hài cốt chứng tỏ sự sống xuất hiện trên quả địa cầu chúng ta cả triệu năm rồi."

Nhà thông thái đối đáp bốp chát: "Khi dựng nên trái đất cách đây năm ngàn năm, Thiên Chúa đă cố ư chôn giấu những hài cốt đó để thử thách đức tin chúng ta và xem chúng ta có đặt niềm tin vào Lời của Chúa hơn là vào chứng cớ hiển nhiên của khoa học không."

Phao -lô đă cảnh bào các nhà tiến sĩ, luân lư, tín lư, thần học, Kinh thánh: Bạn xác tín rằng ḿnh là người dẫn dắt kẻ mù loà, là ánh sáng cho kẻ ở trong bóng tối,20 là nhà giáo dục kẻ u mê, là thầy dạy người non dại, v́ bạn tưởng ḿnh có Lề Luật là có tất cả tri thức và chân lư (Rm 2:19-20)