Cuộc sống bạn thiếu trật tự.

Trích: “Cuối cùng… ta đã tự do”,

Bản dịch Trần Duy Nhiên.

Nguyên tác ‘Libre… enfin’, của Maria Paz Marino.

Bạn có nhận ra là cuộc sống bạn thiếu trật tự, khó sắp xếp cho ngăn nắp không? Bạn có nhận ra là bạn cần phải thức tỉnh để tự do hơn, biết đón nhận hơn và cần học biết yêu thương không? Bạn có nhận ra là chính bạn tạo ra những nỗi khổ và lo âu không? Nếu bạn nhận ra những điều đó, thì bạn đã hiểu thế nào là thức giấc.

Cuộc sống của bạn lộn xộn vì nó bị lập trình và bạn sống trong cái ảo tưởng mà bạn cho rằng nó là thực tại: chỉ khi nào thức giấc bạn mới tìm ra lời giải đáp.

Ta thường đến với các bác sĩ tâm lý để mong được xoa dịu, chứ không phải được chữa lành. Nếu bạn thực sự muốn được chữa lành thì bạn sẽ nhờ bác sĩ tâm lý đánh thức bạn dậy một lần dứt khoát. Rõ ràng là sau đó, với đầu óc minh mẫn, bạn sẽ không cần đến bác sĩ tâm lý. Điều quan trọng là bạn phải nhận ra sự thiếu trật tự trong cuộc sống bạn và những lý do khiến bạn nhầm lẫn. Mối dây đó giúp bạn kéo ra hết cuộn chỉ.

Khi bạn đau khổ, bạn có sẵn sàng tách mình ra khỏi nỗi khổ đó và quan sát nó để xem nó ẩn giấu gì chăng? Nếu bạn quyết định làm thế, bạn sẽ nhanh chóng phát hiện nguồn gốc của nó. Nếu không phát hiện được nguồn gốc, bạn sẽ chấp nhận số phận mình mà không tự đánh lừa và tiếp tục đau khổ cho đến khi, không chịu nổi nữa, bạn sẽ mở mắt ra. Nếu bạn không thức giấc, một ngày nào đó cuộc sống sẽ đánh thức bạn, bằng một đòn thật đau.

Khi bạn ở trong hoàn cảnh phức tạp, chìm ngập trong các vấn đề, bạn có thể chọn lựa hoặc thay đổi hoàn cảnh, hoặc trốn chạy, hoặc thương lượng để có được một thời gian tạm dừng; nhưng nếu bạn không soi rọi nguồn gốc của vấn đề, thì vấn đề ấy vẫn tồn tại dai dẳng và, cùng với nó, cũng dằng dai sự lộn xộn và toàn bộ các lo âu và khổ đau. Những thỏa hiệp và những yên ủi là các thủ đoạn thương mại về thái độ phải lẽ mà quá trình giáo dục đã ghi khắc vào tâm não bạn. Nếu nhìn đúng vào thực chất, các thủ đoạn đó không gì khác hơn là thực dụng và thị trường có qua có lại, chúng chỉ làm nảy sinh sự lừa đảo và giả hình. Một sự trao đổi dựa trên nguyên tắc cho để nhận nhiều hơn thì không thể nào hiểu được sự quảng đại của hành động cho đi mọi sự để nhận ít hơn hay không nhận gì cả.

Cái tương quan mua bán sẽ dẫn đến đâu? Một điều đặt nền tảng trên sự quí mến và thân tình, nhưng thực chất lại ẩn dấu tư lợi, thì làm sao ổn được? Hãy xác nhận rằng điều ấy không thể nào được gọi là tình yêu. Khi nhận thức như vậy, bạn quyết định chữa trị hay... uống một liều thuốc an thần để quên khổ? Chính khi bạn khổ đến cùng cực là lúc thuận lợi nhất để thức giấc.

Đức Phật nói: “Thế gian này đầy dẫy các đớn đau gây nên nỗi khổ. Gốc rễ của nỗi khổ là ý muốn (dục). Nếu muốn diệt khổ thì phải diệt dục.”

Ý muốn có phải là một điều tốt chăng? Tùy theo nghĩa mà ta gán cho từ ngữ ấy. Một số ý muốn là những chất kích thích tự nhiên và do đó chúng tốt lành, có những ý muốn không tốt vì chúng vượt qua cái cần thiết tự nhiên. Có những ý muốn khác gây ra lo âu. Chúng xuất phát từ những thiếu thốn trong quá khứ và vận hành như là những cái giếng không đáy và không bao giờ đầy được, do đó tạo ra sự bất mãn. Những ham muốn này, nguyên nhân của nỗi khổ và bất an, chúng ta gọi là những ràng buộc gắn bó. Cội rễ của mọi nỗi khổ là sự ràng buộc. Cặp dục và khổ, thêm một yếu tố thứ ba: sự sợ hãi, đã hợp thành bộ ba không tách lìa nhau. Khi có ham muốn, thì có nỗi sợ không có được hoặc đánh mất cái mình ham muốn.

Hạnh phúc mà bạn khắc khoải tìm kiếm thì không thể bị lệ thuộc vào một điều mà bạn mong muốn thiết tha; nếu không, thì bạn sẽ rơi vào ảo tưởng. Nếu bạn không hiểu điều này, có nghĩa là sự sợ hãi và nỗi khổ vẫn tự do hoành hành, dù bạn có tìm ra ảo tưởng nào để che dấu chúng.

Tình yêu không chấp nhận nỗi khổ và sự sợ hãi. Nó vượt thắng mọi xiềng xích, thoát ly khỏi mọi ràng buộc, vì nó không đặt điều kiện nào cả. Khi vứt bỏ được mọi dây trói, chúng ta có khả năng nhìn thấy thực tại đúng với bản chất của nó, và yêu thương nó như thế, không cần phải thay đổi hay tô điểm tạm thời cho nó.

Nếu bạn không thiết tha mong muốn rằng bạn hữu bạn đón tiếp bạn, ngưỡng mộ và quan tâm đến bạn, thì sự vắng mặt hay sự dửng dưng của người ấy không quá quan trọng như thế đối với bạn. Sự ràng buộc và nỗi sợ là hai mặt của một đồng tiền duy nhất, đồng tiền đó là lòng ham muốn. Nếu bạn thoát ly đối với loại mong muốn đó, thì không ai có thể làm cho bạn sợ, không ai có thể kiểm soát bạn hay lấy cắp của bạn bất cứ điều gì, vì bạn biết rằng sự giàu có của bạn, cái quí nhất trong bạn, là một phần của chính bạn.

Tình yêu đam mê cũng không phải là tình yêu; nó là sự ham muốn đối với một hình ảnh mà bạn bịa ra, nó chỉ là một mộng tưởng vì hình ảnh ấy chẳng dính dấp gì đến con người kia. Do đó, khi bạn quen biết với người ấy, bạn cảm thấy mất đi ảo tưởng; bạn ra khỏi một mộng tưởng không trùng khớp với thực tại. Thực chất của mọi tình yêu đam mê là sự ràng buộc: những ham muốn đó sản sinh sự ghen tuông và nỗi khổ, vì khi từ chối thực tế thì ta sống trong bất an và trong nỗi sợ hãi rằng mọi mộng tưởng của mình sẽ biến đi. Những người cảm thấy bất an không thực sự mong ước có hạnh phúc. Họ sợ cái nguy hiểm của tự do và thích cái ma túy của ham muốn. Và cùng với ham muốn, là sợ hãi, lo lắng, căng thẳng và... cuối cùng, là nỗi khổ. Tình yêu đam mê đem đến ít nhiều xúc động, ít nhiều hân hoan, nên quyến rũ được những người thiếu an toàn trong tình cảm: xã hội cũng như một lối văn hóa nào đó nuôi dưỡng xúc cảm đó và đem ra mua bán.

Khi bạn bị quyến rũ thì bạn có nguy cơ không nói ra toàn bộ sự thật vì sợ rằng người kia sẽ đánh mất đi ảo tưởng, vì bạn biết rằng, tận thâm sâu, tình yêu đam mê được nuôi dưỡng bằng những hình ảnh được lý tưởng hóa, nó chỉ sống được trong khoảng thời gian mình còn ảo tưởng thôi. Tình yêu đam mê đòi hỏi phải bóp méo cả sự thật lẫn đối tượng để cho người ấy cảm nhận và mong muốn giống như bạn, và để cho bạn có thể sở hữu người ấy như là một đồ vật của riêng mình. Như thế, tình yêu đam mê không gì khác hơn là một khuyết tật và một liều ma túy đối với những người, vì bất an, không có khả năng yêu thương một cách tự do và vui tươi. Niềm vui vì tin rằng mình đã có được điều mình muốn kéo dài được bao lâu? Lần đầu tiên sảng khoái khiến bạn hân hoan, nhưng ngay sau đó lại là nỗi sợ phải mất đi đối tượng, và khi những ngờ vực xâm chiếm bạn... thế là sự buồn rầu tuôn đến, và cùng với nó, là sự nghi kỵ và ghen tuông. Bạn rơi từ ngây ngất xuống tuyệt vọng.

Sự phấn khởi ấy, niềm vui ấy, cái niềm vui trổi lên khi một người bạn đến, cũng tỉ lệ thuận với nỗi sợ, với sự trống rỗng và nỗi buồn khi người bạn ra đi hoặc khi bạn chờ mà người ấy không đến. Tất cả những thứ ấy có đáng không? Nơi nào sợ hãi và ràng buộc ngự trị, nơi đó không có tình thương. Bạn tin chắc đi. Nếu bạn yêu thương bạn mình, bạn phải có thể nói với người ấy một cách thành thật: “Không bị bức màn ham muốn che khuất, tôi nhìn bạn đúng như thực chất, chứ không phải nhìn thấy con người mà tôi mong nhìn thấy nơi bạn. Như vậy, tôi yêu quí bạn mà không sợ bạn vuột khỏi tầm tay tôi, lừa dối tôi, hay không yêu thương tôi.” Bởi lẽ xét cho cùng, bạn thực sự mong muốn gì? Yêu thương người ấy đúng con người thực của họ hay yêu thương một hình ảnh không có thật về họ? Bạn muốn rằng người ấy miễn cưỡng yêu thương bạn, giả vờ tỏ bày điều mà người ấy không rung cảm sao? Chỉ khi nào bạn lột bỏ được những mong muốn đang thống trị bạn thì khi ấy bạn mới có thể yêu thương. Nếu khác đi thì không thể gọi được là yêu thương, mà hoàn toàn ngược lại.

Thánh Phaolô đã diễn đạt một cách tuyệt hảo: “Tình yêu thì nhẫn nhục, phục vụ, không ghen tương, không vênh vang, không tự đắc, không làm điều bất chính, không tìm tư lợi, không nóng giận, không nuôi hận thù, không mừng khi thấy sự gian ác, nhưng vui khi thấy điều chân thật. Tình yêu tha thứ tất cả, tin tưởng tất cả, hy vọng tất cả, chịu đựng tất cả. Tình yêu không bao giờ mai một cả.”

Khi bạn ra khỏi mộng tưởng chiêm bao của mình để nhìn thẳng vào thực tại, cảm giác bất an dừng lại và nỗi sợ tan biến vì thực tại hiện hữu và không có gì thay đổi được nó. Như thế, bạn thấy sự vật đúng chỗ của chúng cùng với ý nghĩa đúng đắn. Tình yêu không bao giờ tránh né, vì tình yêu tin tưởng tất cả. Do đó, bạn có thể nói với người mình thương: “Tôi không sợ mất bạn vì bạn không phải là của sở hữu của tôi, tôi yêu thương bạn đúng với thực chất của bạn, không ràng buộc, không sợ hãi, không điều kiện, không ích kỷ. Tôi yêu thương bạn một cách tự do, không muốn nuốt chửng bạn, vì tôi yêu quí tự do của bạn cũng bằng tự do của tôi.” Tôi nói với bạn rằng đấy, đúng vậy, đấy mới là tình yêu, và cách yêu thương đó tác sinh một niềm vui vô hạn.