Người Giáo Dân Trưởng Thành

Đó là Người Lănh Đạo

 

TRẦN DUY NHIÊN

 



Thưa bạn,

Trong những ngày qua, Tiếng Nói Giáo Dân đă nêu lên vấn đề lănh đạo Kitô giáo. Cho đến giờ phút này, khi nói đến lănh đạo, giáo dân chúng ta thường hướng lên hàng giáo phẩm và ‘xin’ các đấng bậc lănh đạo ḿnh thế nào để những ‘con chiên’ của Chúa, là giáo dân chúng ta, được thoải mái đi đến ‘đồng cỏ xanh’, bởi v́ nhiều lúc chúng ta nhận thấy đó đây có những vị lănh đạo dẫn đàn chiên Chúa đi vào ngơ cụt ...

Thế nhưng, như có một linh mục đă nói, “Không ai cần phải nhắc nhở linh mục về điều này” V́ thế ngày hôm nay tôi chỉ dám viết bài để nhắc nhở giáo dân, nghĩa là chúng ta nhắc nhở với nhau mà thôi. Câu đầu tiên để nhắc nhở nhau, ấy là chính chúng ta phải là những nhà lănh đạo. Người Kitô hữu trưởng thành là một nhà lănh đạo. Đừng cho rằng đó là một sự tranh giành quyền lực với giáo sĩ, trong Giáo Hội phẩm trật. Các giáo sĩ là những nhà chỉ huy (commander). Giáo dân không tranh giành chức vị ấy, nhưng mọi Kitô hữu, có chức thánh hay không, đều phải là những nhà lănh đạo (leader). Trong số các giáo sĩ, có những người vẫn tiếp tục lănh đạo (lead = đi trước), và một vài người th́ chọn chỉ huy (command) mà thôi... Đó là sự chọn lựa của từng cá nhân các vị ấy. Nhưng tất cả chúng ta đều phải trở thành những nhà lănh đạo để xây dựng Nước Chúa giữa trần gian.

Chúng ta thừa biết rằng không phải chỉ những người có địa vị chức tước để chỉ huy th́ mới là những người lănh đạo. Bất cứ ai làm việc tốt và cuốn hút người khác làm những việc tốt như ḿnh, người đó là một người lănh đạo. Chúa Kitô chưa bao giờ có địa vị chức tước, chưa bao giờ chỉ huy, nhưng Ngài lại là Vị Thủ Lănh tối cao của chúng ta. Thế giới này đang cần nhiều người lănh đạo như thế, Giáo Hội cần những người lănh đạo như thế. Trong môi trường giáo dân của ḿnh, chúng ta phải là những nhà lănh đạo theo gương Thầy Chí Thánh. Chúa Kitô đang cần giáo dân chúng ta. Đúng là Chúa Kitô cần giáo sĩ hơn giáo dân ở một lănh vực nào đó, và v́ thế ơn gọi linh mục là một điều vô cùng cao quư. Nhưng lănh vực Ngài cần giáo sĩ hơn giáo dân là lănh vực tế tự bàn thờ, dạy dỗ giáo lư và cai quản giáo phận và giáo xứ. Thế nhưng, trong công cuộc thánh hóa thế giới này, Chúa Kitô cần đến chúng ta hơn là các giáo sĩ. V́ không có vợ con (trừ 30% sống đời sống 2 mặt, như đài TF1 loan báo ngày 04-04-2004), nên các giáo sĩ không thể nào thánh hóa các gia đ́nh, mà gia đ́nh là con đường của Giáo Hội, con đường hàng đầu và quan trọng nhất [1] . Rất ít giáo sĩ sống trên đồng bạc do chính bàn tay ḿnh ra, nên các ngài không biết đến những cái ‘cạnh tranh’ sống c̣n của cái xă hội trần thế này, các ngài không biết đến ‘những bàn tay bẩn’ nhờ đó các ngài có được đầy đủ của cải trần thế để thong dong hướng dẫn con chiên ḿnh ‘đừng dính bén’ với của cải thế gian, mà chỉ nên lo những chuyện trên trời. V́ những lư do trên, không phải linh mục, nhưng chỉ giáo dân mới có thể thánh hóa cái môi trường trần tục, cái môi trường trần trụi và tục tằng của thế giới hôm nay.

[1] Thư Đức Giáo Hoàng Gioan-Phaolô II gửi các Gia Đ́nh, 02/02/1994: “Gia đ́nh, con đường của Giáo Hội - (số) 2. Trong số nhiều con đường ấy, gia đ́nh là con đường hàng đầu và quan trọng nhất: đấy là con đường chung, đồng thời cũng rất độc đáo, tuyệt đối duy nhất, như mỗi người đều là duy nhất; một con đường mà không một ai có thể bước ra ngoài.” (chữ nghiêng từ văn bản gốc)


Cũng v́ thế, mà chúng ta phải nghĩ đến việc đào tạo những nhà lănh đạo giáo dân cho giới trẻ của chúng ta từ ngày hôm nay. Trong chiều hướng đó, những năm vừa qua, tôi đă soạn 10 bài khóa về lănh đạo, để hướng dẫn các bạn trẻ đang sinh hoạt tông đồ ở Saig̣n.

Trong những ngày tới, tôi lần lượt chia sẻ với bạn tài liệu này; hy vọng cung cấp những nét căn bản để bạn so sánh với việc lănh đạo của ḿnh, đồng thời truyền lại cho thế hệ trẻ, bằng cách này hay bằng cách khác.

Nếu bạn là một người trên 50 tuổi, th́ hẳn bạn sẽ nhận ra rằng những tư tưởng và h́nh thức trong tài liệu này xuất phát từ cuốn L’ART D’ÊTRE CHEF của linh mục Gaston Courtois, một cuốn sách rất được yêu thích vào thập niên 60, và hiện nay vẫn c̣n mang tính thời sự.

Và bây giờ, mời bạn tham khảo các bài khóa.

Xin Chúa Kitô, vị thủ lănh tối cao, dùng Thần Khí của Ngài để dạy dỗ chúng ta cách lănh đạo theo gương của Ngài.

 

 

KHÓA 1

 

CÓ NIỀM TIN

 

I.- Gợi ư


Một người trưởng, nghĩa là một thủ lănh, muốn thành công th́ phải tin tưởng vào những ǵ ḿnh làm, phải tin tưởng vào những ǵ ḿnh kêu gọi người khác làm. Ta chỉ thành công trong việc thực hiện một dự định với điều kiện chính ta là người đầu tiên tin tưởng vào mục tiêu mà ta nhắm đến và tự tin rằng ta có thể đạt được mục đích đó.

Tin tưởng vào mục đích: đó là điều kiện tiên quyết, bởi v́ người lănh đạo là người có trách nhiệm đưa một nhóm người cùng thực hiện một mục đích chung, đ̣i hỏi mỗi người phải vươn lên, phải phấn đầu liên tục. Ta thừa hiểu rằng trong một công cuộc như thế, ta sẽ gặp phải những trở ngại, những sự thiếu thông cảm, những sự ù ĺ của những người cùng cộng tác với ḿnh. Tất cả những khó khăn đó đ̣i hỏi ta phải hy sinh; nhưng ta chỉ có thể hy sinh cho một ai đó hay cho một cái ǵ trổi vượt chúng ta và lôi cuốn chúng ta: đó là quy luật tâm lư sở đẳng.

Một người trưởng muốn cho cộng đoàn, cho nhóm ḿnh tiến bộ th́ phải ư thức tính chất cao quư của công việc mà tập thể đang tiến hành; chỉ có thế, người trưởng mới đủ sức tiến lên và cùng đưa bạn hữu ḿnh tiến lên.

Nhưng tin tưởng vào mục đích thôi th́ chưa đủ, c̣n phải tin tưởng vào khả năng biến mục đích đó thành hiện thực. Dĩ nhiên, giữa ‘những ǵ có thể thực hiện được’ và ‘thực tế’ có một khoảng cách đôi khi khá lớn (nếu không th́ cần ǵ đến người lănh đạo?); nhưng muốn thực hiện được một mục tiêu th́ bước đầu tiên là phải tin rằng mục tiêu đó có thể thực hiện được.

Một người không tin tưởng ở thành công là một người chắc chắn sẽ thất bại. Chỉ có những thủ lănh hăng say mới có những quyết định táo bạo (cố nhiên có suy nghĩ) và những quyết định này được thực hiện với trọn niềm tin; kết quả là họ làm được những điều mà người khác cho là không thể làm được. Để có thể trở thành một thủ lănh như thế, ta phải khơi dậy nơi ḿnh ḷng ham thích trách nhiệm, v́ tính chất cao cả của nó. Phải hun đúc ḷng ḿnh bằng những ước mơ cao quí. Người nào thấy lư tưởng của ḿnh bị thu hẹp, người ấy dần dần đánh mất niềm tin. Người nào để niềm tin ḿnh tiêu hao, người ấy sẽ không bao giờ là một thủ lănh thực sự.

II. - Câu hỏi tự kiểm:

 

  • 1. V́ sao bạn muốn trở thành một trưởng đích thực, nghĩa là một thủ lănh? Phải chăng v́ muốn thỏa măn ư thích được ra lệnh, được tổ chức, được quyền lợi - ít ra là về tinh thần -, được mọi người chú ư? Hay v́ muốn biến cuộc đời ḿnh thành một cuộc đời cao đẹp và hữu ích?
  • 2. Nếu phải ghi lại lư tưởng của bạn trong một hai hàng, bạn sẽ ghi thế nào?
  • 3. Bạn có thấy ḿnh đủ khả năng sống chết cho lư tưởng đó ngay bây giờ không?
  • 4. Bạn có xem lời dạy: “Như Cha đă sai Thầy, Thầy cũng sai các con!” là đèn soi cho mọi hành vi của bạn khi thi hành nhiệm vụ không?
  • 5. Bạn có chọn một phương châm để sống và thường xuyên nhớ đến nó không?
  • 6. Bạn có dễ dàng bỏ qua khuyết điểm của ḿnh không?
  • 7. Bạn có muốn nhóm ḿnh, cộng đoàn ḿnh, Giáo Hội ḿnh ngày càng tốt đẹp hơn không? Bạn có muốn góp phần thay đổi bộ mặt thế giới này không?
  • 8. Bạn có thấy đủ sức làm cho thế giới này tốt hơn một tí, đẹp hơn một tí, sạch hơn một tí, hạnh phúc hơn một tí không?
  • 9. Bạn có tin tưởng vào những ǵ ḿnh làm không?
  • 10. Bạn có dễ dàng bỏ cuộc, nhụt chí không?

 

III. Đề tài thảo luận


V́ sao có niềm tin là phẩm chất đầu tiên của một thủ lănh? Làm thế nào để giữ vững niềm tin đó? Hăy nêu lên những việc làm cụ thể.

IV. - Rèn luyện

 

  • Chọn một việc làm cụ thể nêu ra trong giờ thảo luận và thực hành trong tuần.
  • Chọn một câu làm phương châm sống trong tuần. Ghi lớn và dán vào nơi thường thấy nhất hoặc thuận tiện nhất để có thể đọc lại nhiều lần trong ngày.
  • Mỗi ngày chọn một việc khó hơn cái b́nh thường một chút và hoàn tất nó với niềm tin là ḿnh sẽ làm được.

 

V. - Phương Châm


Nếu các con có đức tin bằng hạt cải, th́ các con có bảo núi này: hăy bỏ đây qua đó! nó cũng sẽ chuyển qua, và các con sẽ không bất lực trước một điều ǵ. (Mt 17,20)

 

KHOÁ 2

 

LÀM CHỦ BẢN THÂN

 

I. Gợi ư.

Một trưởng muốn người khác tuân phục ḿnh th́ trước hết người đó phải có khả năng bắt ḿnh tuân phục chính ḿnh; nói cách khác: người ấy phải biết làm chủ bản thân. Thiếu tự chủ, không ai có thể làm chủ được sự vật chứ đừng nói đến làm chủ con người. Người thủ lănh đặc biệt phải biết làm chủ miệng lưỡi, làm chủ thần kinh, làm chủ trái tim ḿnh.

Người thủ lănh đúng nghĩa làm chủ miệng lưỡi ḿnh.

Họ thường ít nói, không phải v́ không biết ăn nói, nhưng v́ họ tránh nói những điều thừa hoặc vô ích. Họ không cần phải kể lể cho mọi người những việc ḿnh làm hay tâm tư t́nh cảm của ḿnh. Họ hiểu rằng phải nghe nhiều và nói ít để hành động hữu hiệu. Người khéo nói có thể tạo một ảo tưởng nào đó, nhưng khi thực hiện không bằng điều ḿnh nói, người đó sẽ bị xét đoán nghiêm khắc. Không có ǵ nguy hiểm cho người thủ lănh bằng nói để mà nói: điều này thể hiện một sự thiếu tự chủ. Một người trưởng như thế không sớm th́ chầy sẽ bị những thành viên trong nhóm coi thường.

Người thủ lănh đúng nghĩa làm chủ chủ hệ thống thần kinh của ḿnh.

Là người đi đầu, nên trong giờ phút khó khăn nhất, các thành viên trong nhóm nh́n vào người trưởng, nh́n vào cơ bắp trên gương mặt người thủ lănh, để nhận định t́nh h́nh. Chỉ cần một thoáng do dự, một mảy may sợi hăi là cả tập thể nản chí, buông xuôi, đầu hàng. Sự trầm tĩnh của người trưởng là nơi an toàn cho mọi bước đi của nhóm. Muốn giữ được thần kinh vững chắc, người trưởng không có quyền để cho công việc chôn vùi ḿnh. Một căn bệnh thường thấy nơi người trưởng là có cảm giác ḿnh c̣n có quá nhiều việc phải làm. H́nh như đó là một căn bệnh tưởng hơn là một căn bệnh thật sự. Thực ra, điều là cho ta uể oải và bực dọc không phải là những việc ta làm mà là những việc ta không thể làm được v́ thiếu tiên liệu và thiếu tổ chức.

Người trưởng phải biết sắp xếp công việc theo thứ tự ưu tiên: việc nào quan trọng, việc nào ít quan trọng, việc nào làm trước, việc nào làm sau. Dành một số thời gian (bắt buộc!) để suy nghĩ trong yên lặng mà không ai có quyền quấy rầy. Phương cách b́nh tâm hay nhất là đặt ḿnh trong trạng thái suy niệm và cầu nguyện. Nhưng dù dùng phương cách nào th́ yêu cầu là luôn để đầu óc minh mẫn và tâm hồn b́nh thản.

Người thủ lănh đúng nghĩa làm chủ trái tim ḿnh.

Dĩ nhiên, người trưởng phải độ lượng, khả ái, thông cảm, nhưng không bao giờ có quyền để cho thiện cảm hoặc ác cảm dẫn dắt. Không bao giờ để t́nh cảm lên tiếng trước khi lư trí ngỏ lời; nếu không người ấy sẽ phải cải chính, phải phân trần, từ đó, sẽ bị mọi người coi thường và uy tính cũng mất theo.

Tóm lại, người trưởng muốn trở thành một thủ lănh đích thực th́ phải biến ḿnh thành ông chủ chân chính, nghĩa là làm chủ được bản thân ḿnh.

I. - Câu Hỏi Tự Kiểm:

 

  • 1. Bạn có phải là người mà các hữu trách tin cậy trao đổi khi thiết lập kế hoạch không?
  • 2. Buổi sáng bạn có dậy đúng giờ đă định và ra khỏi giường ngay không?
  • 3. Bạn có khả năng ngồi nghe một người khác quan điểm phát biểu trong ṿng 10 phút mà không ngắt lời không?
  • 4. Bạn có khả năng tỏ ra b́nh tĩnh khi bực tức, tỏ ra khả ái khi bất b́nh đối với cộng sự viên của ḿnh không?
  • 5. Bạn có hay than van kể lể không?
  • 6. Bạn có bao giờ từ chối hoặc hoăn lại một thú vui chính đáng (không xem một cuốn phim, đọc trễ một lá thư đang mong...) để làm chủ ư chí, t́nh cảm ḿnh không?
  • 7. Khi bạn đang làm một việc ǵ thích thú, bạn có thể ngưng ngay mà không bực bội không?
  • 8. Bạn có t́m được cho ḿnh ít ra là một cách thức để tự chủ trong những trường hợp căng thẳng không?
  • 10. Bạn có dành th́ giờ để im lặng, suy tư, cầu nguyện một cách đều đặn không?

 

III. - Đề tài thảo luận.

 

  • 1. Tự chủ có thật sự cần thiết cho người lănh đạo không? Tại sao?
  • 2. Bạn nghĩ rằng ḿnh phải làm ǵ để có thể phát triển phẩm chất ‘tự chủ’?

 

IV. - Rèn luyện.

 

  • Mỗi sáng dự định một vài việc hăm ḿnh’ trong ngày để bắt thân thể ḿnh quen phục ṭng ư chí. (Ví dụ: không nói một tiếng nào trong một buổi sáng, nếu không ai hỏi; mỉm cười liên tục trong một giờ; nhịn một bữa ăn....)
  • T́m ra và tập thành thói quen một hai biện pháp để tự chủ khi mọi việc căng thẳng hoặc khi ḿnh bối rối. (Ví dụ: im lặng thở thật sâu; chuyển bực bội vào cơ bắp; gợi trong đầu ḿnh một h́nh ảnh, một kỷ niệm; đọc một câu châm ngôn...)

 

V. - Phương châm


Ai muốn làm đầu th́ hăy ở cuối hết mọi người, và làm tôi tớ mọi người. (Mc 9,34)

 

KHÓA 3

 

VÔ VỊ LỢI



 

I.- Gợi ư:


Vô vị lợi: một yêu cầu thật cao, nhưng đó là yêu cầu cần thiết. Dưới một khía cạnh nào đó, ta có thể nhắc lại châm ngôn của khóa trước làm nền tảng cho những suy tư hôm nay: “người lănh đạo là người tôi tớ”. Thế th́ người chủ chính là những người ḿnh chịu trách nhiệm. Người tôi tớ đúng nghĩa không bao giờ hành động v́ quyền lợi của ḿnh, mà luôn luôn thực hiện quyền lợi của chủ.

Người trưởng được giao nhiệm vụ là để phục vụ tập thể; đấy là người đại diện và người thi hành các quyết định v́ quyền lợi của tập thể.

Người trưởng không có quyền t́m kiếm quyền lợi hoặc t́m tiếng tăm cho ḿnh. Người ấy đi đến đích v́ đó là nhiệm vụ chứ không phải là để chứng minh tài năng của ḿnh. Người trưởng đúng nghĩa là một người vô vị lợi. Khi người trưởng t́m kiếm quyền lợi cho chính ḿnh dưới h́nh thức này hay h́nh thức khác, người đó là một người phản bội tập thể. Dĩ nhiên, với tư cách là trưởng, người ấy có một số quyền lợi và cũng có một số quyền hạn để thực hiện nhiệm vụ của ḿnh... Điều đó là phải lẽ. Thế nhưng, nếu quyền hạn và quyền lợi trở nên mục đích chính yếu th́ đó là điều nguy hiểm. Người nào nghĩ đến ḿnh th́ quên tập thể. Ngày nào mà quyền lợi bản thân và quyền lợi tập thể không c̣n khớp nữa th́ người đó sẽ phản bội tập thể. Và điều này không phải là chưa từng xảy ra.

Cao vọng, hiểu theo nghĩa ‘ước mơ cao cả’, là một điều tốt đẹp; nó giúp ḿnh vượt trở ngại để phục vụ tốt hơn, nhưng nó trở nên nguy hiểm nếu nó có nghĩa là làm cho ḿnh thỏa măn tính hiếu thắng, cái xu hướng muốn ngồi trên đầu trên cổ người khác.

Người thủ lănh là người tôi tớ, người phục vụ, chứ không phải là người bắt kẻ khác phục vụ ḿnh. Một danh nhân đă chia loài người thành 4 hạng sau:

 

  • Dưới hết là hạng người muốn làm giàu.
  • Cao hơn một tí là hạng người muốn trở thành một cái ǵ đó.
  • Cao hơn nữa là hạng người muốn trở thành một ai đó.
  • Và trên đỉnh là hạng người lănh đạo, nghĩa là những người muốn phục vụ tập thể, lớn hay nhỏ, bằng cách quên ḿnh.


Vô vị lợi: đức tinh có thể là khó t́m thấy tinh ṛng ở mọi người trưởng. Nhưng đó là ḥn đá thử vàng để biết được ai là người thủ lănh chân chính.

II. Câu hỏi tự kiểm

 

  • 1. Bạn có để ư đến quyền lợi người khác trong quá tŕnh thi hành quyền lănh đạo không?
  • 2. Bạn có dễ dàng đặt ḿnh vào chỗ người khác không?
  • 3. Khi tranh luận, bạn có cố gắng nh́n vấn đề dưới khía cạnh của người đối thoại không?
  • 4. Bạn có thích đem cái tôi ra ‘trưng’ không? Bạn có hay nói đến quá khứ của bạn, thành công của bạn, dự kiến của bạn không?
  • 5. khi sự việc xảy ra đúng như bạn dự kiến, bạn có thốt ra một cách tự măn: “Tôi đă tính trước rồi!” hoặc một câu tương tự không?
  • 6. Bạn có bị ảnh hưởng lời khen đến độ biết rằng lời khen đó không hoàn toàn đúng sự thật mà ḿnh vẫn thích nghe không?
  • 7. Bạn có chấp nhận phục vụ mà không cần ai biết đến không?
  • 8. Bạn có bao giờ giúp ai một cách vô danh không?
  • 9. Bạn có thường tỏ cho mọi người biết rằng thành công của tập thể là do công của mọi người chứ không phải của bạn không?
  • 10. Khi một công việc bị thất bại, bạn có thấy ngay ḿnh là người duy nhất phải chịu trách nhiệm và phải trả giá không?

 

III. - Đề tài thảo luận



. “Vô vị lợi là một đức tính khó t́m thấy tinh ṛng ở mọi người trưởng”. Đúng hay sai? Tại sao?

.“Con người không thể sống hoàn toàn vô vị lợi, mà chỉ có thể ngụy trang quyền lợi của ḿnh thôi”. Bạn nghĩ sao?

IV. - Rèn luyện



- Trong một tuần, t́m đủ mọi cách để tránh dùng chữ ‘tôi’ trong mọi câu chuyện.

- Mỗi tối, xét lại công việc ḿnh làm và động cơ khiến ḿnh làm việc đó, đặc biệt là những việc làm ‘v́ người khác’.

V. - Phương châm


Con Người đến không phải để được phục vụ, mà là để phục vụ và thí mạng sống ḿnh. (Mt 20, 28)

 

KHÓA 4

 

QUẢ QUYẾT VÀ KIÊN TR̀

 

I. Gợi ư


Chọn lựa. Dĩ nhiên cần suy nghĩ, nhưng phải chọn lựa. Có nhiều người sợ hăi khi cần phải bước tới, do dự khi cần phải cương quyết. Có thể họ là những thuộc hạ tốt, nhưng không bao giờ là người lănh đạo tốt. Một người trưởng trước hết là một người biết lănh nhận trách nhiệm và đôi khi cần phải quyết định dứt khoát. Trong đời sống, người ta cần giải quyết những vấn đề lớn nhỏ và giải quyết không ngừng. Đôi khi các vấn đề đó có một tầm mức quan trọng, nhất là khi đối tượng của vấn đề là con người. Chính v́ thế, trước khi quyết định cần phải tiên liệu, cân nhắc mọi giải pháp.

Thường th́ nhiều giải pháp đều có vẻ hợp lư như nhau nhưng không có giải pháp nào tuyệt hảo; thế là ta do dự và quyết định nửa vời. Không có ǵ nguy hiểm cho bằng. Một người trưởng do dự thế nào cũng đi đến thất bại và làm cho các bạn trong nhóm ḿnh chùn bước.

Bổn phận của người trưởng là xác định rơ ràng một điểm mà mọi sức lực phải tập trung vào để đạt thành công hay thực hiện một bước tiến bộ. Một quyết định đúng lúc, dù bất toàn, tiếp theo là biện pháp sít sao để triển khai, luôn luôn tốt hơn là chờ đợi một giải pháp lư tưởng nhưng không bao giờ đem ra thực hiện. Dưới khía cạnh này, quyết định th́ tốt hơn là sự chính xác. Nhưng quyết định tự nó th́ chưa đủ.

Điều quan trọng không phải là lệnh ban ra nhưng là lệnh được chấp hành. Kết quả tùy thuộc vào sự kiên tŕ thực hiện hơn là biện pháp.

“Kế hoạch 1 - Biện pháp 10 - Quyết tâm 100”

Một số trưởng hiện nay, ít nhiều, c̣n mắc phải cái bệnh xuề x̣a thiếu quả quyết (v́ không ư thức hết tầm mức nhiệm vụ hay v́ cả nể bạn bè); họ không biết ḿnh muốn ǵ. Những người trưởng chạy theo vui buồn của những người ḿnh chịu trách nhiệm - những phần tử chậm tiến nhưng lớn mồm -; nhưng người trưởng thay đổi quyết định như chong chóng th́ làm sao có thể là thủ lănh được? Tại sao một số trưởng lại dễ chán nản v́ nói không ai nghe? Lư do là những người ấy thiếu kiên tŕ và quả quyết.

Muốn kiên tŕ và quả quyết th́ người thủ lănh phải tự rèn luyện những phẩm chất cơ bản: Người ấy phải làm chủ bản thân và có một ư chí sắt thép.

II. Câu Hỏi Tự Kiểm

 

  • 1. Bạn thích hay sợ trách nhiệm?
  • 2. Khi đem một quyết định mới ra thi hành, bạn vui thích hay khổ sở?
  • 3. Khi có nhiều công việc phải hoàn tất, bạn có do dự lâu trước khi quyết định khởi sự một công việc nhất định không?
  • 4. Bạn có thường gác lại ngày mai những ǵ có thể làm ngày hôm nay không?
  • 5. Khi phải làm một việc không lấy ǵ thích thú, bạn có khuynh hướng hoăn lại hay bạn khởi công một cách quả quyết?
  • 6. Bạn có để cho một trở ngại làm chùn bước hay vui tươi v́ thấy đó là một khó khăn phải vượt qua?
  • 7. Bạn có thay đổi ư kiến thường xuyên không?
  • 8. “Người này biết ḿnh muốn ǵ và những ǵ người ấy muốn, người ấy biến thành hiện thực". Người ta có thể nói về bạn như thế không?
  • 9. Khi gặp một thất bại, bạn chán nản bỏ cuộc hay bật dậy và bắt đầu lại ngay?
  • 10. Bạn có sẵn sàng bỏ th́ giờ và công sức để thực hiện cho bằng được một điều ḿnh đă quyết định không?

 

III. - Đề Tài Thảo Luận.


“Sống là chọn lựa, và chọn lựa là hy sinh”
Trong nhiệm vụ làm trưởng, bạn đă có hành động chọn lựa nào? Bạn đă hy sinh những ǵ? Có cần chăng kiên tŕ và quả quyết để chọn lựa như thế?

IV. - Rèn Luyện


Trong một tuần, hăy làm kế hoạch từng ngày (càng chi tiết càng tốt) và cố gắng theo thời khóa biểu đó một cách sít sao.

V. - Phương Châm


Ai bền chí đến cùng, người ấy sẽ được cứu. (Mt 24, 13)

 

KHOÁ 5

 

TINH THẦN TỔ CHỨC KỶ LUẬT

 

I. Gợi ư


Một người trưởng không hành động một ḿnh. Người trưởng làm việc với một tổ chức. Người ấy phải biết phục tùng cấp trên, ít nhất là để nêu gương cho những người trong quyền điều động của ḿnh.

Trong các tổ chức tự nguyện, cấp trên thường nói năng nhẹ nhàng, giải quyết mọi việc trong tinh thần tự giác và ư thức trách nhiệm. V́ thế, trưởng nào tự giác chưa cao và tinh thần trách nhiệm chưa vững th́ sẽ thi hành mệnh lệnh một cách chiếu lệ. Từ đó xảy ra một bầu không khí chậm chạp, uể oải. Không khí này rất tai hại cho quyền lợi tập thể, nhất là trong trường hợp người trưởng đ̣i hỏi mọi người một quyết tâm cao để khắc phục một khó khăn nào đó. Nếu tư cách đạo đức và khả năng của cấp trên sáng ngời khiến ta khâm phục, người trưởng sẽ vâng lệnh một cách thoải mái: đó là điều hay nhất. Nhưng cũng có trường hợp người cấp trên không hội đủ các đức tính làm ta khâm phục, th́ sự vâng lời cấp trên vẫn là điều không thể thiếu được để cho tập thể thăng tiến.

Cố nhiên, tinh thần dân chủ đ̣i hỏi ta có bổn phận tŕnh bày mọi khía cạnh của vấn đề để cấp trên có cái nh́n rơ ràng và chính xác trước khi quyết định.

Nhưng khi quyết định đă được ban hành, dù cho quyết định ấy đi trái với ư kiến của ḿnh, người trưởng phải thi hành một cách đúng mức, không bực bội, không phàn nàn.

Mọi hành vi hay lời nói làm giảm uy tín của cấp trên đều làm giảm uy tín của người trưởng; đồng thơi làm giảm sức bật của tập thể ḿnh chịu trách nhiệm.

Sự vâng phục không làm giảm giá trị của bản thân nhưng giúp cho mọi người thấy chỗ đứng của ḿnh. Khi người trưởng thi hành tốt một mệnh lệnh ban ra th́, dưới một khía cạnh nào đó, người ấy đă đồng hàng với người ra lệnh.

II. - Câu Hỏi Tự Kiểm


1. Qua các cấp lănh đạo, bạn có biết nh́n vào nhiệm vụ chứ không nh́n vào con người của họ không?

2. Bạn có chống lại xu hướng chỉ trích cấp trên không?

3. Bạn có đem một hai nhược điểm của cấp trên để làm đề tài vui cười không?

4. Bạn có coi cấp trên như một người mà ḿnh không nên gây chuyện để tránh phiền phức hay một người giúp đỡ ḿnh làm tốt nhiệm vụ?

5. Bạn có thấy rằng nghi ngờ cấp trên làm mất niềm vui phục vụ và phê b́nh cấp trên làm nhóm ḿnh mất tin tưởng và nhiệt huyết không?

6. Bạn có nghĩ rằng cấp trên bạn cũng lo lắng đến tập thể nhỏ của bạn bằng bạn không?

7. Bạn có hiểu rằng vâng phục cấp trên là một cách làm tăng uy tín đối với nhóm ḿnh không?

8. Bạn có thể thoải mái thi hành đúng đắn một mệnh lệnh trái với sở thích và quan niệm của ḿnh không?

9. Khi truyền một lệnh, bạn truyền như một cái máy hay đặt ḿnh vào vị trí người ban lệnh?

10. Bạn có biết rằng thiếu tinh thần tổ chức kỷ luật thường là biểu hiện của người thiếu sức mạnh tinh thần không?

III. Đề Tài Thảo Luận


“Nghệ thuật lănh đạo là nghệ thuật vâng lời: Ai không biết tuân lệnh, sẽ không biết ra lệnh”. Hăy phân tích và b́nh luận tư tưởng ấy.

IV. - Rèn Luyện


- Trong một tuần, cố gắng không phê b́nh chỉ trích cấp trên
(dù lời phê b́nh có cơ sở)

- Tập vâng lời một cách nhanh nhẹn và vui tươi trong mọi trường hợp.

V. - Phương Châm.


Ngài vốn là Thiên Chúa, nhưng đă không nghĩ phải giành cho được chức vụ đồng hàng cùng Thiên Chúa, Ngài đă hạ ḿnh thấp hèn, trở thành vâng phục cho đến chết, và chết trên thập giá. (Pl 2, 6-8).

 

KHOÁ 6

TỔ CHỨC KỶ LUẬT

 

I. - Gợi ư


Tinh thần tổ chức kỷ luật đối với cấp trên là bổn phận của một thủ lănh, một người trưởng. Nhưng tinh thần ấy không bao giờ lại là tinh thần vuốt ve, nịnh hót, luồn cúi.

Thường thường, nhưng người quá săn đón cấp trên lại là những người đ̣i hỏi cấp dưới một cách quá đáng. Điều này đi ngược lại với quan niệm về lănh đạo. Người lănh đạo phải là người biến trôn trọng giá trị của con người, giá trị cấp trên cũng như giá trị cấp dưới.

Có hai động cơ khiến ta tuân lệnh cấp trên:

1. Động cơ t́nh cảm: Ta vâng lời v́ tin tưởng, v́ người ấy biết làm cho ta phấn khởi, hăng say... Tóm lại, v́ ta thích người ấy.

2. Động cơ lư trí: Ta vâng lời cấp trên v́ ư thức rằng nhiệm vụ của người ấy là phối hợp những cố gắng của tập thể để hướng về một mục tiêu nhất định.

Trên thực tế hai động cơ này không mâu thuẫn đối kháng. Tốt nhất là hai động cơ tồn tại cùng một lúc.

Nhưng điều cần lưu ư là động cơ thứ hai phải là động cơ nền tảng và phải được đặt ưu tiên.

Nếu ta nghe lời cấp trên v́ người ấy có một nhân cách xứng đáng th́ rủi một ngày nào đó, v́ một lư do khách quan, người ấy không c̣n như xưa, ta sẽ cảm thấy ḿnh bị lừa gạt.

Dù sao đi nữa, vâng lời một người chỉ v́ nhân cách người đó thường là dấu hiệu cho thấy rằng ḿnh chưa có ḷng tự trọng cao. Người trưởng nào phải dựa vào nhân cách của cấp trên mới có thể vâng lệnh, người đó là một người thiếu cá tính và sẽ tiếnđến t́nh trạng dựa vàouy tín người cấp trên đế hành động, để quyết định. Một người như thế khó trưởng thành về mặt tâm lư.

V́ vậy, một người trưởng biết tự trọng sẵn sàng vâng lời cấp trên mà không cần ai thuyết, v́ nếu người trưởng không biết tự trọng th́ không thể nào mong mỏi người khác tôn trọng ḿnh, và nhũng người khác đó, trước tiên, là những thành viên trong tập thể ḿnh chịu trách nhiệm.

II. - Câu Hỏi Tự Kiểm


1. Thái độ cộng tác của bạn có khác nhau khi cấp trên có mặt và cấp trên vắng mặt không? Nếu có th́ v́ sao có sự cách biệt đó?

2. Bạn có chăng cái khuynh hướng không muốn thi hành mệnh lệnh của người ḿnh không thích, thậm chí c̣n muốn làm ngược lại, dù bạn không thấy lệnh ấy có ǵ sai?

3. Bạn có hiểu rằng tuân lệnh không phải là phục tùng một cách tiêu cực nhưng mà là hợp tác một cách tích cực với cấp trên v́ quyền lợi của tập thể không?

4.Bạn có suy nghĩ về một lệnh ḿnh phải truyền cho thật kỹ trước khi truyền lại để cho mệnh lệnh ấy biến thành một lệnh của chính ḿnh ban ra chăng?

5. Bạn có biết rằng người tự trọng không phải là người nhiều tự ái nhưng mà nhiều tự tin?

6. Bạn có khuynh hướng qua nhún nhường trước cấp trên và quá đ̣i hỏi ở cấp dưới chăng?

7. Khi bạn yêu cầu tập thể ḿnh làm tốt một nhiệm vụ, bạn làm thế v́ muốn giữ uy tín với cấp trên hay v́ nghĩ đến quyền lợi tập thể?

III. Đề Tài Thảo Luận:


1. Tại sao con người tự trọng vâng lời cấp trên v́ lư trí hơn là t́nh cảm?

2. Tại sao vâng lời một cách mù quáng thường giảm uy tín của ḿnh và bất lợi cho tập thể?

IV. - Rèn Luyện.

 

  • Đối với cấp trên, giữ thái độ đúng mức, không khép nép sợ hăi.
  • Trả lời khẳng khái, nh́n thẳng vào mặt cấp trên.
  • Phát biểu chính xác, không để t́nh cảm dính vào.

 

V. - Phương Châm:


Mẹ Ngài nói với các người hầu: ‘Ngài có bảo ǵ th́ hăy làm theo’ (Yn 2,5)